Year 15 – Vocabulary List

Улс төр, нийгмийн үзэл баримтлал

  • Advocate – дэмжих, өмгөөлөх, сурталчлагч.
    • Хэрэглэх жишээ: "Би хүний эрхийг advocate хийдэг".
  • Dogma – буруу номлол, хоосон сургааль.
    • Итгэл үнэмшилтэй холбоотой, шүүмжлэл багатай "мөнхийн үнэн" гэж ойлгогдох зарчим.
  • Propaganda – ухуулга, сурталчилгаа.
    • Улс төрийн сонгууль, дайны үеийн мэдээллийн гол арга хэрэгсэл.
  • Ideology – үзэл суртал; нийгэм, бүлгийн үнэт зүйл, зорилго.
  • Liberal – нээлттэй, чөлөөт үзэлтэн; хувь хүний эрх чөлөөг чухалчлах үзэл.
  • Libertarian – төрийн оролцоог багасгаж хувь хүний эрх чөлөөг дээдлэхийг дэмжигч.
  • Pluralism – олон ургалч үзэл; олон үзэл санаа, бүлэг зэрэгцэн оршихыг зөвшөөрөх.
  • Civil rights – иргэний тэгш эрх; арьс өнгө, хүйс, шашин гэх мэт ялгаварлалгүй эрх.
  • Secular – шашнаас ангид, төр-шашин салсан зарчим.
  • Ethics – ёс зүй; зөв буруугийн философи.
  • Feminism – эмэгтэйчүүдийг эрчүүдтэй адил эрхтэй байхыг дэмжих.
  • Humanitarian – хүмүүнлэгийн; хүнийг төвд тавьсан тусламж, бодлого.

Хүн ам зүй, шилжилт хөдөлгөөн

  • Refugee – (хил давсан) дүрвэгч; мөргөлдөөн, хавчлагаас зугтсан хүн.
  • Emigrant – цагаач; эх орноосоо гарч суурьшиж буй иргэн.

Гамшиг, аюул

  • Catastrophe – гай гамшиг, асар хохиролтой үйл явдал.

Академик бичвэр, эх сурвалж

  • Abstract – хураангуй товчлол; судалгааны ажлын гол санааг 150–250 үгэнд багтаана.
  • Summary – хураангуй дүгнэлт; эхийн үндсэн санааг богино өгүүлбэрүүдээр.
  • Bibliography – ном зүй; ашигласан бүх эх сурвалжийн жагсаалт.
  • Commentary – сэтгэгдэл, дуртгал; эхийг тайлбарлан дүгнэх бичвэр.
  • Footnote – зүүлт тайлбар; хуудсын доод хэсэгт жижиг шрифтээр.
  • Paper – эрдэм шинжилгээний бичвэр, нийтлэл.
  • Periodical – тогтмол хэвлэл (сэтгүүл, сонин).
  • Extensive – өргөн уудам, дэлгэрэнгүй.
  • Precis – хураангуй, товч дүгнэлт.

Биологи, биеийн үйл ажиллагаа

  • Decay – муудах, илжрэх (жишээ: шүдний decay).
  • Exhale / Breath out – амьсгаа гаргах.
  • Inhale / Breath in – амьсгаа авах.
  • Fertilize – үр тогтоох, хөрс бордох.
  • Reproduce – үржих, хувилах.
  • Suppress – зогсоох, дарах (иммун системийг suppress хийх эм).

Санхүү, бизнес

  • Audit – хянах, санхүүгийн шалгалт.
  • Reimburse – нөхөн төлөх, буцаан олгох.
  • Revenue – орлого, олсон нийт мөнгө.
  • Turnover – бизнесийн эргэлтийн хэмжээ.
  • Creditor – зээлдүүлэгч, нэхэмжлэгч.
  • Debtor – зээлдэгч, өртэй хүн.
  • Enterprise – аж ахуй нэгж, компани.
  • Franchise – франчайз эрх, лиценц.
  • Restructure – бүтцийн өөрчлөлт хийх.
  • Subsidiary – охин компани.

Хэл шинжлэл ба утга

  • Complement – нөхөлт, гүйцэд болгох зүйл.
  • Compliment – магтаал, сайшаал.
  • Converse – эсрэг, урвуу.
  • Differentiate – ялгааг олох.
  • Diverse – олон төрлийн, янз бүрийн.
  • Mirror – тусган харуулах.
  • Resemble – төстэй байх.
  • Synonymous – ижил, ойролцоо утгатай.

Археологи, түүх

  • Archive – архив, хадгалалт.
  • Artefact – эртний эд өлгийн зүйл.
  • Excavate – малтлага хийх.
  • Heritage – өв хөрөнгө, соёлын өв.
  • Primitive – балар эртний, бүдүүлэг.
  • Millennium – 1000 жил, 10310^3 жил.
  • Renaissance – Сэргэн мандалт (14–17-р зуун).

Материал ба бүтэц

  • Porous – нүхэрхэг бүтэцтэй.
  • Permeable – ус/агаар нэвчих боломжтой.
  • Fiber – мяндас, ширхэглэг.
  • Constituent – бүрэлдэхүүн хэсэг.
  • Debris – балгас, хог хаягдал.
  • Constant – тогтмол хэмжээ, хувьсдаггүй тоо (математикийн CC).

Математик, тооцоо

  • Deduct / Subtract – хасах үйлдэл.
  • Integer – бүхэл тоо, …,−2,−1,0,1,2,…{…, -2,-1,0,1,2, …}.
  • Fraction – бутархай тоо, жишээ: 34\frac{3}{4}.
  • Median – дундаж байрлал (эрэмбэлсэн өгөгдлийн гол утга).
  • Mean – арифметик дундаж, xˉ=∑xin\bar x = \frac{\sum x_i}{n}.
  • Theorem – батлагдсан хууль.
  • Axiom – аксиом, нэмэлт баталгаа шаардахгүй үнэн.

Маргаан, нотолгоо

  • Assertion – баталгаа, мэдэгдэл.
  • Contention – санал зөрөлдөөн.
  • Stance – байр суурь, хандлага.
  • Skeptic – эргэлзэгч.
  • Speculation – таамаг, төсөөлөл.
  • Compelling – үнэмшилтэй, хүчтэй.
  • Constructive – бүтээлч, эерэг (шүүмж).
  • Credible – итгэж болохуйц.
  • Incredible – гайхалтай, итгэмээргүй.
  • Groundbreaking – шинэчлэл, анхдагч.
  • Integrity – үнэнч шударга байдал.
  • Optimum – хамгийн оновчтой.
  • Rigorous – нарийн, няхуур.

Сөрөг нөхцөл, дутагдал

  • Abnormal – хэвийн бус.
  • Adverse – сөрөг, тааламжгүй.
  • Deficient – хангалтгүй, дутагдалтай.
  • Deprived – ядуу, боломж муутай.
  • Negligent – хайхрамжгүй.
  • Shortcoming – өө сэв, дутагдал.
  • Volatile – тогтворгүй, хувьсамтгай.

Судалгааны арга

  • Collate – харьцуулах, жиших.
  • Correlate – хамаарал тогтоох; r=0.8r=0.8 гэх мэт статистикийн коэффициент.
  • Empirical – бодит туршлага дээр үндэслэсэн.
  • Hypothesis – таамаглал; шалгагдах ёстой.
  • Theory – онол; олон баталгаатай дүгнэлт.
  • Qualitative – чанарын судалгаа ("яагаад").
  • Quantitative – тоон судалгаа ("хэр их"), статистик.

Нийгмийн тэгш бус байдал

  • Inequality – тэгш бус байдал; a≠ba \neq b мэт математик болон нийгмийн ялгаа.
  • Privilege – давуу эрх.
  • Underprivileged – нөхцөл боломж тааруухан бүлэг.

Эдгээр 101 нэр томьёо нь IELTS, академик бичвэр, судалгааны ажил, бизнесийн харилцаа зэрэг олон салбарт түгээмэл хэрэглэгддэг. Үг бүрийн утга, хэрэглээ, холбоо бүхий жишээг ойлгож тогтоох нь үгсийн сангаа системтэйгээр баяжуулах, шалгалт болон мэргэжлийн орчинд амжилттай харилцах суурь болно.