Examenvragen Sport Anatomie

Basisbegrippen (Statische Termen)

Craniaal: Aan de kant van het hoofd (Crâne).
Caudaal: Aan de kant van de "staart" of het staartbeen.
Dorsaal: Aan de kant van de rug.
Ventraal: Aan de kant van de buik.
Proximaal: Dichtbij gelegen, dichter bij het centrum van het lichaam.
Distaal: Veraf, verder van het centrum van het lichaam.
Palmair: Aan de kant van de handpalm.
Plantair: Aan de kant van de voetzool.
Mediaal: Aan de binnenzijde.
Lateraal: Aan de buitenzijde.
Anterior: Voor (ligt voor een ander lichaamsdeel).
Posterior: Achter (ligt achter een ander lichaamsdeel).
Superior: Boven (ligt boven een ander lichaamsdeel).
Inferior: Onder (ligt onder een ander lichaamsdeel).
Superficialis: Ligt meer aan de oppervlakte.
Profundus: Ligt dieper gelegen.

Vlakken en Assen

Vlakken

Transversale vlak: Deelt het lichaam in een boven- en onderkant.
Frontale vlak: Deelt het lichaam in een voor- en achterkant.
Sagittale vlak: Deelt het lichaam in een linker- en rechterkant.

Assen

Longitudinale as: Het samenkomen van het frontale en sagittale vlak. Bewegingen rond de longitudinale as zijn bewegingen in het transversale vlak.
Transversale as: Het samenkomen van het frontale en transversale vlak. Bewegingen rond de transversale as zijn bewegingen in het sagittale vlak.
Sagittale as: Het samenkomen van het transversale vlak en sagittale vlak. Bewegingen rond de sagittale as zijn bewegingen in het frontale vlak.

Bewegingen: Volgorde en Soorten

Frontale vlak

Rond de sagittale as
Abductie: Wegvoeren lichaamsdeel van het lichaam
Adductie: Omgekeerde beweging (naar het lichaam toe)
Voorbeelden: In het schouder- en heupgewricht

Sagittale vlak

Rond de transversale as
Flexie: Een buiging van het gewricht (hoofdbeweging)
Extensie: Strekking van het gewricht.
Voorbeelden: In het knie- of ellebooggewricht.
Opmerking: Alle andere bewegingen zijn afgeleid van flexie of extensie.
Schoudergewricht:
- Anteflexie: Arm naar voren voeren.
- Retroflexie: Arm naar achteren voeren.
Heupgewricht:
- Anteflexie: Bovenbeen of romp naar voren brengen.
- Retroflexie: Bovenbeen of romp naar achteren brengen.
Polsgewricht:
- Palmaire flexie: Plooien van de pols in de richting van de handpalm.
- Dorsiflexie: Strekken van de pols of buiging van de pols richting de rug van de hand.
Enkelgewricht:
- Plantaire flexie: Buiging richting de voetzool.
- Dorsiflexie: Buiging richting de rug of bovenkant van de voet.

Transversale vlak

Rond de longitudinale as
Draaibeweging of rotaties
Volledige draaiing rond de longitudinale as = circumductie (draaiing van extremiteit)
Schouder, heup en geplooid kniegewricht:
- Exorotatie: Draaiing naar buiten.
- Endorotatie: Draaiing naar binnen.
Pols- en enkelgewricht:
- Pronatie: Draaiing waarbij je, vertrekkende vanuit de anatomische basishouding, de rug van je hand naar voren draait.
- Supinatie: Omgekeerde beweging.

Bewegingen in Meerdere Vlakken

Os Scapula (schouderblad) en Os Mondibula (onderkaak).

Het Skelet

Algemeen

Steun, bescherming en variëteit aan beweging.
Volgroeid persoon heeft 206 botten.
Alle botten = complexe structuur van het skelet.

Opdeling

Axiale skelet
- Cranium (schedel): Bestaat uit 22 andere botten.
- Columna vertebralis (wervelkolom): In totaal 24 vertebrae (wervels).
  - 7 cervicale, 12 thoracale en 5 lumbale (daarna os sacrum en os coccygis) = volgorde.
- Thorax:
  - 3de deel van het axiale skelet.
  - Bestaat uit het Os sternum en 12 paar ribben (24 in totaal).
  - Functie: Ondersteuning, bescherming van de interne organen, ademhaling mogelijk maken.
  - Belangrijkste: Stabiliteit en vorm van het lichaam.
Aanhangende skelet
- Hangt aan het axiale skelet.
- Vertrekt vanuit de schouder- en heupgordel (gewrichtsgordels).
- Schoudergordel:
  - Os scapula (schouderblad) en os clavicula (sleutelbeen).
  - A.d.h.v. beenderen v.d. schoudergordel worden de bovenste ledematen a.h. axiale skelet gehangen.
  - Bewegingen:
    - Elevatie: Naar boven bewegen.
    - Depressie: Naar onder bewegen.
    - Laterorotatie: Onderste hoek v.h. os scapula draait naar buiten (lateraal).
    - Mediorotatie: Onderste hoek v.h. os scapula draait naar binnen (mediaal).
    - Protractie: Naar voren brengen.
    - Retractie: Naar achter brengen.
  - Bovenste ledematen: Os humerus, Os ulna en Os radius.
  - Botjes i.h. hand = carpalen, metacarpalen en de phalanges (vingerkootjes).
    - 8 carpalen = verbinding tss. de voorarm en het hand.
    - Zorgen voor bewegingsmogelijkheid v.d. pols.
    - 5 metacarpalen vormen de handstructuur tss. de pols en de vingers.
- Heupgordel
  - Bestaat uit een linker en rechter Os coxae = 3 botten die vergroeid zijn met elkaar
  - Verbinding tss. de onderste ledematen en het axiale skelet
  - Onderste ledematen = os femur, os tibia, os pattela en de botten v.d. voet
  - Botten v.d. voet = tarsalen, metatarsalen en phalanges (teenkootjes)
  - Functie:
    - Mobiliteit, manipulatievaardigheden en het mogelijk maken van bewegingen
    - Lopen, tillen, grijpen en versch. complexe handelingen

Gewrichten

Een structuur waar 2 of meer botten samenkomen en beweging mogelijk maken.
Functie: functioneren v.h. menselijk lichaam.
Vorming: de uiteinden van 2 of + botten die bij elkaar komen.
Uiteinde bestaat uit een laag glad kraakbeen, dit zorgt voor soepelere bewegingen.
Voorbeelden: schouder, elleboog, heup, knie en enkelgewricht.

Gewrichtskapsel

Flexibele, vezelige zak die het gewricht omgeeft en stabiliteit biedt.
Produceert synoviale vloeistof, die als smeermiddel fungeert en de gewrichten smeert.

Soorten Gewrichten

Scharniergewricht:
- Laten bewegingen toe in één vlak: flexie en extensie mogelijk.
- Vb. kniegewricht kan strekken of buigen bij bv. lopen (of enkelgewricht).
Bolvormig gewricht:
- Bolvormig uiteinde dat in komvormige holte v.e. ander bot past.
- Gevolg: Bewegen in + richtingen, zoals flexie, extensie, adductie en abductie.
- Vb. schoudergewricht, hierdoor kunnen we dingen oppakken of werpen (of heupgewricht).
Pivotgewricht:
- Functioneren als draaipunten en laten roterende bewegingen toe.
- Vb. atlanto-axiale gewricht i.d. nek, kan je hoofd laten draaien en zijwaartse bewegingen mogelijk bv. bij het kijken over je schouder.
Ellipsoïdaal gewricht:
- Ovale convexe vorm die i.e. overeenkomstige holle vorm i.h. andere bot past
- Gevolg: Bewegingen in 2 vlakken, zoals flexie-extensie en adductie-abductie
- Vb. polsgewricht, hierdoor kunnen we handen bewegen in versch. richtingen bv. zijwaarts.
Zadelgewricht:
- Beide gewrichtsoppervlakken zijn convex-concaaf
- Gevolg: Bewegingen in 2 richtingen, vergelijkbaar met ellipsoïdaal gewricht
- Vb. carpometacarpaal gewricht van de duim, hierdoor kunnen we onze duimen strekken en buigen.
Vlakke gewrichten:
- Vlakke, gladde oppervlakken, die glijdende bewegingen toestaan tss. de betrokken botten
- Ze staan beweging toe in één vlak zonder draaiing
- Vb. gewrichten tussen carpale en tarsale botten, omdat ze subtiele verschuivingen en glijbewegingen mogelijk maken. (essentieel voor hand- en voetbewegingen)

Ligamenten

Belangrijk voor de verbinding en stabiliteit i.e. gewricht te behouden
Taai en vezelig weefsel dat beenderen verbindt op de plaats v.e. gewricht

Pezen

Nodig om de F v.e. spier op het bot over te brengen
Essentieel v.h. functioneren v.h. bewegingsapparaat omdat ze spieren aan de juiste plaats i.h lichaam verankeren.
Taai en vezelig (bind)weefsel

Structuur

Bundel van collageenvezels
- Collageen = sterk en veerkrachtig eiw. waardoor pezen hun F en flexibiliteit krijgen

Onderscheid spieren

Pezen zijn niet actief contractiel
Trekkracht overdragen v.d. spier naar het bot

Tijdens activiteiten

Onderhevig aan belasting
- Gevolg: overmatige belasting  overbelasting en peesblessures  peesscheuren, peesuitrekkingen en +

Functie

Cruciale rol bij dagelijkse activiteiten zoals lopen, springen tillen en ct.
Pezen goed verzorgen, inclusief versterking en flexibiliteitsoefeningen
- Gevolg: blessures voorkomen en een gezonde, actieve levensstijl te ondersteunen