Farmacologie

Farmacologie

1. Polyfarmacie

• 1.1 Wat?

  • Gebruik van 5 of meer geneesmiddelen (GM).

  • Komt veel voor bij ouderen met meerdere aandoeningen.

  • Criteria binnen het geriatrisch profiel:

    • Aanwezigheid van polypathologie (astma, COPD, hartlijden, diabetes type 2, …).

    • Aanwezigheid van cognitieve stoornissen (NAH, dementieel beeld, …).

    • Valproblematiek (Parkinson, CVA, …).

    • Beperkte sociale ondersteuning (alleenstaand zonder (klein)kinderen, …).

• Meerdere GM tegelijk nemen verhoogt de interactie:

  • Interacties.

  • Bijwerkingen.

  • Therapieontrouw

• Impact

  • GM kan de opname, de afbraak en/of de uitscheiding van een ander GM beïnvloeden.

    • Gevolg!

      • Onvoldoende werking.

      • Toxische ophoping (cumulatie).

      • Elkaars werking in positieve of negatieve zin beïnvloeden.

  • Grote impact op:

    • Therapietrouw, meer interacties tussen GM, meer medicatiefouten.

• Gevolgen polyfarmacie bij oudere personen:

  • Meer valaccidenten, heupfracturen, verwardheid.

  • Nierinsufficiëntie.

  • Delirium.

• Oorzaken: aanwezigheid van enkele risicofactoren:

  • Verminderde nierfunctie → cumulatie → meer bijwerkingen of meer toxische verschijnselen.

  • Cognitieve stoornissen → meer vergeetachtig of dementie → verkeerde inname medicatie → foutief tijdstip, foutieve toedieningswijze, foutief GM en/of posologie, …

  • Groter valrisico → medicatie vergroot risico op verminderd reactiesnelheid, verminderd zicht, …

  • Acute hospitalisatie → evt. doorgeven verkeerde info over hun GM o.w.v. bruusk wegvallen structuur.

• Indicaties:

  • Hypertensie.

  • Angina pectoris.

  • Hartfalen.

  • Slaapstoornissen.

• Omgaan met polyfarmacie:

  • Hoe?

    • Regelmatig het GM-profiel van de zorgontvanger (ZO) evalueren.

    • Therapieën afbouwen of stoppen waar mogelijk.

  • Belangrijke rol als verpleegkundige (VPK):

    • Functie: totaaloverzicht van ZO hebben en de belangen van ZO behartigen.

    • Bij twijfel: huisarts (HA) of behandelend arts (BA) consulteren.

    • GEEN bevoegdheid dosis zelf aan te passen!!

    • Essentieel: interdisciplinaire samenwerking!

1. Farmacotherapeutische processen

• Farmacodynamiek: wat het GM doet met het lichaam -> werking van het GM.

  • Hoe specifieker een GM is voor zijn aangrijpingspunt, hoe lager het risico op bijwerkingen.

  • Eiwitten als aangrijpingspunt.

    • Geneesmiddelen binden zich met de cellen

      • Werken op cellulair niveau

      • Op elke cel zitten eiwitten waar het GM aan bindt

    • In lichaam  zeer veel verschillende soorten eiwitten met eigen specifieke bouw en taak

    • Ieder orgaan en weefsel heeft een eiwit specifiek voor dat orgaan en weefsel:

      • = als GM op een bepaald soort eiwit aangrijpt  GM werkt op dat specifiek orgaan of weefsel

    • Sommige eiwitten die je met GM wil behandelen worden soms ook aangetroffen bij andere organen en weefsels

      • Mogelijks problemen omdat GM ook aan de eiwitten in die weefsels kunnen binden

        • Ongewenste bijwerkingen!

        • Vb: Bisoprolol is RR verlagend maar werken ook op stresshormoon  Bijwerking vermoeidheid of indien COPD en bèta-blokker  kortademigheid!

• Bijwerkingen

  • Gewenst of ongewenst

  • Elke ZO reageert anders

  • Oorzaken:

    • Grootste deel identieke bouw, ook specifieke en unieke deeltjes van lichaamseiwitten

    • Opname – metabolisatie – uitscheiding  afhankelijk van vb. leeftijd – ziekten

    • Leeftijd – lengte – gewicht – genetica (cfr. Antihypertensivum  hypotensie)

    • Inwerking op verkeerd aangrijpingspunt (eiwitten)  bijwerkingen

  • CAVE-combinaties:

    • Alcohol

    • Pompelmoes  Zorgt voor meer bijwerkingen  Beïnvloed de werking  Meer kans op allergische reacties

    • Zuivelproducten

    • Koffie en thee (cafeïne)

• Farmacodynamiek bij ouderen

  • Gevoeligheid receptoren voor sommige GM ↓ (vb. insuline).

  • Gevoeligheid receptoren voor sommige GM ↑ (vb. psychofarmaca).

  • Aandacht voor nier- en leverinsufficiëntie!

  • Vaak tegelijk meerdere (chronische) aandoeningen → meerdere (chronische) GM → Kans op interacties en bijwerkingen ↑.

  • Bijkomend probleem: symptoommaskering, of –omkering of –armoede:

    • Bemoeilijkt diagnosestelling.

    • Bemoeilijkt evaluatie van (on)gewenste werking van GM

• farmacokinetiek: wat het lichaam met het GM doe -> weg van inname tot uitscheiding

  • 4 processen om dit te bereiken: ADME

    • Absorptie/resorptie (opname)

    • Distributie (verdeling)

    • Metabolisatie (omzetting)

    • Eliminatie (uitscheiding)

• Fase 1: absorptie/resorptie (opname)

  • = Een eerste proces dat het GM ondergaat na toediening is de opname in de circulatie

    • Het actieve bestanddeel (=therapeutische fractie) terechtkomt bij het eindorgaan

  • Toedieningswijze:

    • Per os.

    • Rectaal.

    • Vaginaal.

    • Subcutaan

  • Voorkeur van toedieningswijze hangt af van verschillende voorkeuren:

    • Soort medicatie

      • Parentaraal (= rechtstreeks in de bloedbaan)

      • Geen injectievloeistof  afhankelijk chemisch eigenschappen en samenstelling stof

        • Intra-dermaal

        • Intra-veneus

        • Intra- musculair

    • De plaats waar de werkzame stof zijn werking zal uitoefenen

      • Plaats al dan niet bereikbaar?

      • Lokaal? (oog, oor)

      • Systemisch -> in de bloedbaan, meestal via maagdarmstelsel (bv. hart)

    • Inwerkingssnelheid

      • Inwerken na korte tijd toediening  via bloedbaan

      • Medicatie aan buitenzijde lichaam  minder snel inwerken (IV tov IM)

    • Toestand ZO

      • Kinderen, dementieprofielen, coma en dysfagie hebben moeite om te slikken  alternatief zoeken voor tabletten (vb. suppo, injectie, siroop, …)

    • Gewenste effect op een bepaalde plaats

      • Lokaal bij wondzorg of insectenbeet

      • Meestal geen direct verband tussen TW en plaats van werking

    • Systemisch effect

      • Uiteindelijke doel: GM moet in de bloedbaan terechtkomen  bloed bereikt alle weefsels  GM komt in alle cellen terecht

    • Verdeling in enteraal en parenteraal (= binnen en buiten maagdarmstelsel)

• Rechtstreekse toedieningswijze:

  • = Rechtstreeks en onveranderd aanbrengen op de te behandelen plaats

    • Lokale of plaatselijke werking

    • Voordelen

      • GM komt ongewijzigd op de inwerkingsplaats

      • Onmiddellijk opvolgen van reacties op inwerkingsplaats

      • Zeer eenvoudige TW: zalf op wonde, druppel in het oog, …

      • Complexe TW ook mogelijk: injectie in het hart, in de gewrichtsholte

• Onrechtstreekse toedieningswijze:

  • = systemische of onrechtstreekse toedieningswijze

    • Toedieningsplaats ≠ beoogde behandelplaats (vb.: suppo bij keelpijn)

    • Zeer belangrijke omweg vooraleer het GM de inwerkingplaats bereikt

    • Niet rechtstreeks op inwerkingsplaats  wel via bloedbaan naar receptor

    • Bloed = beste transportmiddel  intracellulair

• Orale toedieningswijze:

  • = Inname via de mond

    • Enteraal/onrechtstreeks

    • Voordelen

      • Gemakkelijke TW

      • Geen infectiegevaar

    • Nadelen

      • GM  door maagzuur omgezet in een onwerkzame stof

      • Geen opname door darmslijmvlies van GM

      • ZO mag/kan geen GM PO nemen

      • Grotere bijwerkingen

    • Tijdstip

      • Volgens doktersvoorschrift

      • Tijdstip vaak in functie van de maaltijden

        • Eetlustopwekkend GM vóór de maaltijd

        • Aanvullend GM tijdens de maaltijd

      • Andere bepalingen tijdstip toediening:

        • Werking GM

        • Resorptiesnelheid GM

        • Eliminatiesnelheid GM

        • Doel GM

        • GM voor de vertering  na de maaltijd

• Oromucosale en sublinguale toediening

  • GM in mondholte op bepaalde plaats houden, via vele bloedvaatjes van slijmvlies in het bloed

    • Enteraal/onrechtstreeks

    • Voordelen

      • Gemakkelijke toediningswijze

      • Snellere werking dan PO  directere opname GM in het bloed

      • Pijnloos en eenvoudig toe te dienen

      • ZO kan zelf instaan voor zijn medicatie

      • Geen afbraak mogelijk door maagzuur

    • Nadelen

      • Gemakkelijker toedieningsfouten

      • Niet geschikt voor alle GM en ZO (vb. kinderen)

    • Tijdstip

      • Volgens doktersvoorschrift

• Rectale toediening

  • GM via rectum  opname door bloedvaatjes van het slijmvlies  bloedbaan

    • Enteraal/onrechtstreekse TW

    • Voordelen

      • Gemakkelijke TW

      • Geen prikangst bij kinderen

      • Voorkomen van ontbinding door maagzuur

      • Handig bij ZO die GM PO niet kunnen of mogen innemen,

      • Geen first-pass effect= niet via de lever

    • Nadelen

      • Niet alle GM opname via darmslijmvlies

      • Onzekerheid hoeveel opname GM t.g.v. onregelmatige en onvolledig absorptie

      • GM niet betrouwbaar bij diarree

      • Pijnlijk GM in grote hoeveelheden

    • Tijdstip

      • Volgens doktersvoorschrift

• Toediening via nasogastrische sonde, PEG-sonde of PEJ-sonde

  • Via nasogastrische sonde: sonde via neus/mond  SD  maag

  • Via PEG-sonde (Percutane Endoscopische Gastrostomie-sonde) of kortweg gastrostomie:

    • Flexibele slangetje uit 2 schijfvormige plaatjes  vastmaken sonde

      • 1e plaatje binnenkant maag  preventie uitvallen sonde

      • 2e plaatje: driehoekig + buitenkant tegen buik.

  • Via PEJ-sonde (Percutane Endoscopische Jejunostomie-sonde) of kortweg jejunostomie:

    • Stoma op middelste deel van dunne darm (jejunum)

    • Endoscopie via arts

    • Sonde niet direct in maag, evt. verder doorschuiven

    • Enteraal/onrechtstreeks

    • Voordelen

      • GM oplossen in water of ander vloeistof door de sonde toedienen (vb. coma)

      • GM NOOIT oplossen in sondevoeding  onzekerheid of ZO volledige dosis krijgt (bezinksel)

    • Nadelen

      • Niet alle GM zijn plet- of oplosbaar

      • Gevaar verstopping sonde  altijd goed spoelen vóór en na het toedienen van GM

    • Tijdstip

      • Volgens doktersvoorschrift

• Toediening via inspuiting

  • GM via injectie/inspuiting

    • Parenteraal/ rechtstreeks

    • Voordelen

      • Zeer goede TW bij bepaalde ZO (vb. kinderen, coma, onwil GM slikken, dysfagie, …)

      • Geen afbraak GM via maagzuur

    • Nadelen

      • Geen eenvoudige TW  geen bevoegdheid voor iedereen  noodzakelijk juiste plaatsbepaling!

      • Niet steriel werken  infectiegevaar (= zuivere invasieve handeling)

      • Uitlokken van pijn en angst

      • Soms frequentere toediening nodig dan bij PO (snellere resorptie)

    • Tijdstip

      • Volgens doktersvoorschrift

• Rechtsrteekse inspuitingen

  • Intra-pleuraal: in de pleuraholte

  • I.C.: Intra-cardiaal: in de hartspier

  • Intra-peritoneaal: in het peritoneum of buikvlies

  • I.L.: Intralumbaal: in het ruggenmergkanaal

• Onrechtstreeks inspuitingen

  • I.V.: intraveneus: inspuiting in de vene

  • I.A.: intra-arterieel: inspuiting in de arterie

  • I.M.: intramusculair: inspuiting in de spier

  • I.D.: intradermaal: inspuiting in de huid

  • S.C.: subcutaan: onderhuidse inspuiting  tragere opname GM  minder bloedvaten onderhuids

• Toediening via de luchtwegen

  • Opname GM via de luchtwegen door inademing  opname via bloedvaatjes thv longblaasjes  verder vervoeren naar de longen

    • Parenteraal/ rechtstreeks

    • Voordelen

      • Gemakkelijke TW

      • Zeer snelle werking

      • Geen wijziging van GM bij rechtstreekse TW  geen afbraak om via bloedbaan te vervoeren  rechtstreekse werking op plaats van gevraagde inwerking

      • Soms grotere verkrijgbare concentraties dan bij inspuitingen

  • I.A. Intra-articulair: in de gewrichtsholte

  • I.O. Intra-osseus: in de beenholte

  • In een abces

  • Nadelen

    • Soms speciaal instrument vereist

      • Vb: O2 bril, O2 tent, aerosolmasker, puffer, …

    • Tijdstip

      • Volgens doktersvoorschrift

• Toediening via de huid

  • Rechtstreekse TW

    • GM rechtstreeks op de huid aanbrengen  inwerking werkzame stof

      • Percutaan:

        • Therapie doorheen de ongeschonden huid (Vb. zalf, crème, gel, …  Voltaren® gel, Emulgel®, …

      • Intracutaan:

        • Therapie in de huid door inkrabben (krassen) of scarificatie (Vb. allergietesten)

  • Onrechtstreekse TW

    • Algemene werking GM

      • Vb.: TTS (Durogesic®)

    • Parenteraal/ rechtstreeks

• Toediening via de slijmvliezen

  • Tewerkstelling

    • Via de neus

    • Via het oog  bij aandoeningen van het oogslijmvlies  druppels, zalf of gel

    • Via het oor  druppels of zalf

• Toediening via de blaas en urethra

  • Via een katheter  spoeling van blaas en de urethra met fysiologisch water of GM

    • Inwerking GM = blaasinstillatie

    • Parenteraal

    • Sublinguaal  enteraal!!!

• Toediening via de vagina en baarmoeder

  • Aandoeningen van de vagina of baarmoederslijmvlies

    • Plaatselijke behandeling door spoelingen met bepaalde vloeistoffen door diep in de vagina inbrengen van GM in tabletvorm of ovules

    • Parenteraal

• Resorptiesnelheid en resorptiefractie:

  • Resorptiesnelheid = snelheid van de opname van het GM

  • Resorptiefractie = hoeveelheid opgenomen GM

• Passage door de lever

  • Orale GM  opname via maag of darmvlokken

    • Na opname in het bloed  GM passeert eerst de lever

      • Lever  belangrijke rol in omzetting en afbraak vreemde stoffen waaronder GM

      • Direct na de opname  onwerkzaam maken van een deel van het GM  door omzetting in afbraakstof = first-pass effect

        • Biologische beschikbaarheid  minder dan 100% van oorspronkelijk GM in het bloed wordt verspreid over verschillende weefsels, enkel bij IV 100% beschikbaar in het bloed

      • Na opname GM  vervoert naar weefsels over het hele lichaam

      • Elk GM  eigen voorkeur voor bepaalde organen en weefsels

• Fase 2: distributie

  • = proces waardoor het GM via het bloed over het lichaam wordt verspreid

    • Via het bloed  werkzame stof bereikt weefsels

      • De verdeling  extracellulair of intracellulair.

      • Opgenomen GM in de circulatie  homogene verspreiding GM over lichaam

• Distributie voor ouderen:

  • Tijdens verouderingsproces  % vetweefsel ↑ in verhouding met de totale hoeveelheid lichaamswater

  • Gevolgen

    • Voor de verdeling van GM over verschillende weefsels en voor de eliminatietijd

      • Een lipofiele stof (zoals diazepam)  groter verdelingsvolume

        • de stof cumuleert in vetweefsel

        • eliminatiehalfwaardetijd ↑

          • Gevolg

            • Langere werking en bijwerking na stoppen van GM

      • Een hydrofiele stof  kleiner verdelingsvolume

        • noodzakelijke oplaaddosis

• Biologische beschikbaarheid:

  • Geeft het percentage (of de hoeveelheid) van een toegediende of ingenomen stof aan die uiteindelijk in de bloedbaan terechtkomt en dus ‘beschikbaar’ is op de benodigde plek(ken) in het lichaam

• Fase 3: metabolisering (= omzetting)

  • Nauwelijks onmogelijk  onveranderd GM passeert de lever

    • Het metabolisme van GM  voornamelijk in de lever

      • Door stapsgewijze omzetting (= biotransformatie)

        • Metabolieten (= stofwisselingsproducten)

• Halfwaardetijd:

  • = tijd dat een hoeveelheid GM nodig heeft in het bloed om tot de helft te verminderen

    • Verschilt van GM tot GM

    • Variatie van uur tot enkele dagen

    • Bepaald door snelheid:

      • Van de lever bij omzetting GM

      • Van de nieren bij eliminatie GM

• Metabolisatie bij ouderen:

  • Afname volume lever

    • Gevolg: afname totale capaciteit van de lever om stoffen om te zetten

      • Gevolgen per ZO en per GM niet goed voorspelbaar

• Cumulatie:

  • = ophoping van de GM

• Fase 4: eliminatie (= uitscheiding)

  • Door stofwisseling en excretie  verwijdering GM

    • In de lever  GM uit bloed gehaald  omgezet in

      • Wateroplosbaar afbraakproduct (= hydrofiel)

        • Uitscheiding via de nieren

      • Vet oplosbaar afbraakproduct (= lipofiel)

        • Uitscheiding via de gal naar darmen

• Eliminatie bij de ouderen:

  • Nierfunctie neemt af

2. Zuurstoftherapie

• Bepaling

  • Zuurstof is een vitaal gas en is geur- en kleurloos

• Zuurstofwisseling:

  • Zuurstof in lichaam  via ademhaling  longen nemen zuurstof op  via bloed  naar lichaam/weefsels/cellen

    • In lichaam  omzetting zuurstof naar energie  vrijkomen van afvalstoffen zoals koolzuurgas of koolstofdioxide = CO2

    • Afvalstoffen (o.a. CO2) naar bloed  naar longen  uitademen

• Indicaties

  • Saturatie = weergave zuurstofgehalte bloed  normaalwaarden 95%-100%

  • Hypoxemie= laag zuurstofgehalte in het bloed

  • Hypoxie= laag zuurstofgehalte in de weefsels

    • Volgende oorzaken kunnen leiden tot een te lage saturatiewaarde:

      • Slechte staat van de ademhalingswegen door longziekten

        • Bv: COPD, astma, longCa, …

      • Slechte staat van de bloedsomloop door hartziekten

        • Bv: angina pectoris, myocardinfarct, …

      • Slechte samenstelling van het bloed

        • Bv: anemie, …

      • Slechte samenstelling van de ingeademde lucht

        • Bv: CO-intoxicatie, smog, …

• Belangrijke begrippen en medische termen

• Symptomen zuurstoftekort:

  • Hypoxemie

  • Sufheid

  • Vergeetachtigheid

• Carbonnarcose

  • Zie schema

  • Symptomen:

    • Zwakke bradypnoe

    • Hoofdpijn

    • Slaperigheid = lethargie

    • Onduidelijke spraak

    • Apnoe en coma

• Bronnen van zuurstoftherapie

  • Zuurstofcilinder

  • Zuurstofconcentrator

  • Vloeibare zuurstof

• Toedienen van zuurstof

  • Via zuurstofbril (= neusbril)

    • Voordeel:

      • Goedkoop en eenvoudig: ZO kan zelf neusbril aan- en afzetten

      • Niet-invasieve manier om extra zuurstof toe te dienen

    • Nadeel:

      • Veel en gemakkelijk O2 verlies  toegediende O2 stroomt terug uit de neusgaten

  • Via Zuurstofmasker

    • Voordeel:

      • Sluit goed aan rond de neus en mond

      • Geschikt voor grotere zuurstoftoediening

    • Nadeel:

      • Zuurstoftoediening via masker  irritatie van de ogen

  • Optiflow

    • Voordeel:

      • Opdrijven O2 toediening zodat ZO op dat moment 100% toegediende 02 inademt

      • Zet de luchtwegen zeer goed open

• Preventieve maatregelen bij gebruik van zuurstoftherapie

  • Zuurstofbril of masker regelmatig vervangen

  • Gezicht van de ZO regelmatig laten verfrissen

  • Comfortabele houding van de ZO

  • Extra aandacht bij ZO met slaapmedicatie of pijnstillers

• Veiligheidsvoorschriften

  • Geen katoenen kledij

  • Brandgevaar

  • Nooit roken bij zuurstofgebruik

  • Irritatie aan neus  geen vaseline

  • Korsten verwijderen met fysiologisch water

  • Nooit plaatsen in omgeving warmtebron of ontstekingsbron

  • Geen haarspray of parfum in buurt van een warmtebron

  • Vloeibare zuurstof  niet aanraken van bevroren onderdelen bij basiseenheid en onderaan bij draagbare eenheid  CAVE-vrieswonden

• Keuze

  • Verwardheid

  • Onrustig slapen

  • Gestoorde slaap

  • Keuze van de ZO

  • Overweging van de behandelende arts

  • Mobiliteit van de ZO

  • Financiële mogelijkheden

3. Inhalatietherapie

• Bepaling

  • = manier om GM op een eenvoudige manier toe te dienen

    • Onder de vorm van aerosolen

      • Vast deeltje of druppeltjes  gedragen door drijfgas of lucht

• Waarom inhalatietherapie

  • Snel effect

  • Eenvoudige toediening

  • Weinig systemische nevenwerkingen

  • Veel lagere dosissen om hetzelfde effect te krijgen dan bij toedieningen PO of IV

    • Direct inwerken op juiste plaats in lichaam van afgifte

• Indicaties

  • Bronchodilaterend bij luchtwegobstructie (COPD)

    • Bv: Ventolin®

  • Preventieve, beschermende of onderdrukkende werking van ontstekingsreacties bij astma

    • Bv: Pulmicort®

  • Mucolytica bij chronische bronchitis

    • Bv: Lysomucil®

  • AB bij patiënten met resistente luchtweginfecties (mucovisidose)

    • Bv: Geomycine®  voorlopig onbeschikbaar in België -

      • farmacon gentamycine wel nog verkrijgbaar

• Basisprincipes:

  • Zo nodig procedure herhalen

  • Apparaat rechtop houden

  • Hoofd ZO achteroverbuigen

  • ZO erna rustig uitademen door de mond

  • Toestel sluiten + bewaren op droge en koele plaats

  • Zorgvuldig lezen van bijsluiter voor elke nieuw gebruik

  • Krachtig schudden toestel indien nodig (zie bijsluiter)

• Inhalatietoestellen

  • Dosisaërosol

    • Zonder voorzetkamer:

      • Voordelen

        • Compact

        • Goedkoop

        • Handig in gebruik

        • Hygiënisch – geen contaminatie

      • Nadelen

        • Hand-ademcoördinatie

        • Drijfgas

        • Geen dosisteller

      • Voorbeelden

        • Zakverstuiver

        • Autoinhaler

    • Met voorzetkamer:

      • Voordelen

        • Vertraging van deeltjes → daling impactie

        • Vermindering van diameter deeltjes tgv verdamping van oplossing → Betere penetratie in luchtwegen

        • Mindere afkoeling → van orofaryngale mucosa door verdamping van drijfgas

        • Niet op hetzelfde moment dosisaerosol activeren en inademen

          • Voorzien van 1-richtingsklep

      • Nadelen

        • Grote afmetingen → bemoeilijkt transport

        • Je moet het apparaat goed onderhouden

  • Poederinhalator

    • = GM is zuiver poeder of aggregaat met lactose als draagstof in capsule of meerdosissysteem

    • Soorten:

      • Single dose

        • GM verpakt in individuele capsules

        • Capsules plaatsen in inhalator + doorprikken → openen capsule

        • Bij elke inhalatie → nieuwe capsule insteken (2 inhalaties om capsule leeg te krijgen)

      • Multiple dose

        • GM opgeslagen in reservoir → niet telkens herladen

        • Dosisindicator aanwezig → dosisteller

    • Voordelen:

      • Geen hand-ademcoördinatie

      • Geen drijfgas

      • Dosisteller

    • Nadelen:

      • ZO → snelle en diepe inademing vereist → voldoende inspiratoire flow

      • Single-doses → telkens herladen na gebruik

      • Bij elke dosis → kleine afgifte hoeveelheid GM

  • Vernevelaars

    • = Apparaten mbv luchtstroom of ultratonen → waterige GM-oplossing + eventueel aangelengd met fysiologisch water → omzetten in aerosol

      • Via mondstuk of neusmondmasker → Nevel in zeer kleine partikeltjes via inhalatie in de luchtwegen

      • Vraagt weinig inspanning

      • Geen leiding- of flessenwater → zeer prikkelend voor luchtwegen

      • Minimum 3 tot 4ml vloeistof → CAVE medicatieverlies in vernevelpotje (reservoir), mondstuk of masker → evt. aanlengen met fysiologisch water

      • Voordelen:

        • Meer passief

        • Verschillende medicaties samen vernevelen

        • Hoge dosissen

        • Samen met zuurstof

      • Nadelen:

        • Vereist externe krachtbronnen

        • Omslachtige voorbereiding

        • Lange verneveltijd 10min

        • Weinig efficiënt

        • Luidruchtige apparaten

        • Hoge dosissen

  • Toediening:

    • ZO recht opzittende houding

    • Masker over mond en neus of omsluit het mondstuk met de lippen

    • Hoofd ZO lichtjes achteroverbuigen

    • Rustig in- en uitademen

    • ZO begeleiden en observeren

    • Mond spoelen met water → CAVE-schimmelinfecties!

    • Veelvoorkomende fouten:

      • Niet lang genoeg vernevelen

      • Doseerfouten bij klaarmaken GM

      • Onvoldoende perslucht (min. 6l/min)

      • Tijdens verneveling → hoofd vooroverbuigen

      • Geen mondspoeling na inhalatie met ICS

      • Gebruik van slechte of verouderde vernevelsysteem

4. Vacc