blok 1 Psychologie

-De onderwerpen

  • Inleiding gezondheidspsychologie en perspectieven

  • psychologische ontwikkeling van de mens

  • stress oorzaken en effecten

  • diversiteit ziekteperceptie, verklaringsmodellen en etnocentrisme.

-3 kennis vragen en 2 begrip vragen

casus 1

inleiding gezondheidspsychologie

  • Gezondheidspsychologie richt zich op de psychologische en sociale aspecten van gezondheid en ziekte, gelinkt aan actuele gezondheidsvraagstukken

Wat is psychologie

  • Psychologie is wetenschap van het gedrag en mentale processen. Het woord psychologie komt van het Oudgriekse woord ‘psyche’ = geest. Het gedeelte ologie betekent ‘gebied van studie’. Psychologie betekent dus letterlijk ‘de studie van de geest’. Psychologie is geen psychiatrie.

6 perspectieven in de psychologie

  • Biologisch perspectief: zoekt de oorzaken van gedrag in het functioneren van de genen, hersenen en het zenuwstelsel en hormoonstelsel

  • Cognitieve perspectief: een van de belangrijkste psychologische perspectieven, waarbij de nadruk ligt op mentale processen, zoals leren, geheugen, perceptie en denken als vormen van informatieverwerking

  • Behaviouristisch perspectief: heeft aandacht voor de manier waarop ons handelen wordt gevormd door de consequenties ervan. Kijkt naar de omgeving, niet naar de innerlijke mentale processen

  • Ontwikkelingsperspectief: een van de belangrijkste perspectieven van de psychologie, dat zich onderscheidt door de nadruk op erfelijkheid en omgeving, en op de voorspelbare veranderingen die zich voordoen tijdens de levensloop

  • Sociocultureel perspectief: een van de belangrijkste perspectieven dat de nadruk legt op het belang van sociale interactie, sociaal leren en een cultureel perspectief

  • Whole person perspectief: draait om een globaal inzicht in de persoonlijkheid

    1. Psychodynamisch perspectief: legt nadruk op het begrijpen van het menselijk functioneren in termen van onbewuste behoeften, verlangens, herinneringen en conflicten

    2. Humanistisch perspectief: legt nadruk op de mogelijkheden, groei, potentie en de vrije wil van de men.

    3. Perspectief van karaktertrekken en temperament ziet gedrag en persoonlijkheid als de producten van fundamentele psychologische kenmerken

casus 3

Nature en Nurture & Psychologische Ontwikkeling

1. Nature en Nurture:

- Nature verwijst naar genetische invloeden op de mens, zoals eigenschappen en aanleg die door erfelijkheid worden bepaald.

- Nurture betreft de invloeden van de omgeving, zoals opvoeding, cultuur, en sociale interacties. Samen vormen ze de basis van iemands ontwikkeling.

2. Psychologische ontwikkeling van de mens (volgens Erikson’s theorie):

- De ontwikkeling van de persoonlijkheid verloopt in verschillende fasen, waarbij elke fase twee tegenpolen kent. Een gezonde ontwikkeling leidt tot het verwerven van een deugd of vitale sterkte. Stagnatie kan echter de groei in die fase verstoren.

Psychische Fases van ontwikkeling:

- Prenatale fase: Tijdens de zwangerschap, waarbij de hersenontwikkeling centraal staat en genetische factoren een rol spelen.

- Neonatale fase: Leren van reflexen na de geboorte.

- Zuigelingenperiode: De hechting is cruciaal, waarbij vertrouwen belangrijk is voor gezonde ontwikkeling.

- Adolescentie: Ontdekken van de eigen identiteit, belangrijke waarden, vriendschappen, en seksualiteit.

- Volwassenheid: Focus op carrière en familie, het verder uitwerken van wat in de adolescentie is geleerd en bepaalde zaken afsluiten.

Casus 5: Stress, Burn-out, Rouw, en PTSS

1. Stress:

- Stress begint in de hypothalamus die het stresshormoon cortisol aanmaakt. Cortisol activeert de hippocampus, die helpt stress te remmen. Bij langdurige stress raakt de hippocampus echter overbelast, wat kan leiden tot geheugenproblemen, depressie en angst. Ook wordt de amygdala (emotieregulatie) onvoldoende geremd, wat negatieve emoties versterkt en de stresscyclus in gang houdt.

Effecten van stress:

- Kortdurende stress (vecht- of vluchtreactie): Verhoogde alertheid, snellere ademhaling, hogere hartslag, verhoogde bloeddruk, immuunrespons, en gespannen spieren.

- Langdurige stress: De "uitknop" werkt niet, wat leidt tot chronische hoge bloeddruk, te veel glucose in het bloed, spierafbraak, en gewichtstoename.

2. Burn-out:

- Burn-out is een toestand van uitputting door langdurige werkstress. Het wordt vaak beschreven als een "lege accu" of voortdurend in een te hoge versnelling staan, wat tot mentale en fysieke uitputting leidt.

3. Rouw:

- Rouw ontstaat na een groot verlies (bijv. een dierbare of levensverandering) en gaat door verschillende fases zoals ontkenning, woede, verdriet en acceptatie. Een burn-out kan optreden in het rouwproces.

4. PTSS (Posttraumatische Stressstoornis):

- PTSS treedt op na een traumatische gebeurtenis en wordt gekenmerkt door langdurige stress, herbelevingen, angst, en een verhoogde emotionele reactiviteit.

Deze casussen tonen hoe stress, psychologische ontwikkeling en de interactie tussen nature en nurture bijdragen aan het welzijn en de gezondheid van een persoon.

Diversiteit in Ziekteperceptie, Verklaringsmodellen en Etnocentrisme

1. Diversiteit in Ziekteperceptie:

- Mensen van verschillende culturen hebben uiteenlopende ideeën over ziekte, beïnvloed door cultuur, religie en ervaringen. Bijvoorbeeld, in de traditionele Chinese geneeskunde wordt ziekte vaak gezien als een disbalans in het lichaam.

2. Verklaringsmodellen voor Ziekte:

- Biomedisch model: Ziekte als verstoring van lichamelijke functie door biologische factoren.

- Psychosociaal model: Ziekte wordt beïnvloed door psychologische en sociale factoren.

- Culturele modellen: Sommige culturen gebruiken spirituele of magische verklaringen, wat kan leiden tot het zoeken naar alternatieve genezers.

3. Etnocentrisme:

- Etnocentrisme is de neiging om de eigen cultuur als superieur te beschouwen, wat leidt tot een verkeerde interpretatie van andere culturen. Dit kan resulteren in bias in psychologisch onderzoek en behandeling, waardoor cultuursensitiviteit belangrijk is voor effectieve zorg.