Graad 12_Ekonomie Noted Summaries 2024
Page 1
EKONOMIE 1 © Noted Summaries Graad 12 Ekonomie
www.notedsummaries.co.za
Page 2
Wat is Ekonomie?
Sosiale wetenskap wat ondersoek:
Hoe individue, huishoudings en firmas hul onbeperkte behoeftes en begeertes met beperkte hulpbronne bevredig.
Skaarsheidprobleem:
Behoeftes vs. beperkte hulpbronne.
Mense en die regering het beperkte geld.
Ekonomiese Probleem
Behoeftes:
Noodsaaklike goedere vir oorlewing: behuising, kos, water.
Begeertes:
Fancy tegnologie, nuwerwetse klere, lekkernye.
Vraag
Vind plaas wanneer verbruikers bereid en in staat is om 'n produk teen 'n sekere prys aan te koop.
Begeertes word werklike aanvraag.
Voorbeeld: Begeer 'n Ford Figo, maar vra 'n Kia Picanto.
Geleentheidskoste
Verlies van ander alternatiewe wanneer 'n alternatief gekies word.
Afspeel tussen begeertes en behoeftes.
Ekonomiese Sisteem
Drie Basiese Vrae
Uitsetvraag: Watter goedere en dienste sal geproduseer word? In watter hoeveelhede?
Invoer vraag: Hoe sal die goedere en dienste geproduseer word? Hoeveel hulpbronne sal gebruik word?
Verspreidingsvraag: Vir wie sal die goedere en dienste vervaardig word? Wie sal dit ontvang?
Page 3
Vertakkings van Ekonomie
Mikro-ekonomie
Fokus op individuele besluite (verbruikers, produsente, regering).
Makro-ekonomie
Fokus op werking van die ekonomie in geheel (werkloosheid, inflasie).
Skaarsheidprobleem
Bestaande hulpbronne en behulpsaamheid.
Ekonomiese probleem in ontwikkelende lande.
Ekonomiese Begrippe
Gratis Goedere vs. Ekonomiese Goedere
Gratis: Nie skaars nie, geen prys.
Ekonomiese: Skaars, vereis 'n prys.
Finale Goedere vs. Intermediëre Goedere
Finale: Goedere gebruik/ verbruik.
Intermediëre: Aankope gemaak as insette vir ander goedere.
Privaat vs. Publieke Goedere
Privaat: Uitsluitbare verbruik.
Publieke: Nie uitgesluit nie, gebruik deur die gemeenskap.
Kapitaal vs. Verbruikersgoedere
Kapitaal: Goedere wat nie verbruik word nie.
Verbruikersgoedere: Goedere vir huishoudelike gebruik.
Homogene vs. Heterogene Goedere
Homogen: Presies dieselfde.
Heterogeen: Verskillende variëteite.
Page 4
Ekonomiese Kringloop Model
Diagram wat die vloei van geld, goedere, dienste en produksiefaktore tussen kopers & verkopers illustreer.
Belangrikste Markte
Faktormark: Produksiefaktore.
Goedermark: Goedere en dienste.
Oop Ekonomie
4-sektor ekonomie wat handel met die buiteland insluit.
Lekkasies en Inspuitings
Lekkasie: Uitvloei van geld/sekuriteit uit die ekonomiese kringloop.
Inspuiting: Invloei van geld/sekuritiëte in die ekonomiese kringloop.
Page 5
Ekonomiese Deelnemers
1. Huishoudings
Grootste verbruikers, gebruik inkomste om goedere te koop.
Verkoop produksiefaktore.
2. Sakesektor (Firma)
Koop produksiefaktore en verkoop goedere en dienste aan huishoudings.
3. Owerheid
Plaaslike, streeks- en nasionale owerhede, betaal subsidies + voorsien openbare goedere.
4. Buitelandse Sektor
Vloeie van goedere/invoere uit die buiteland, betaal inkomste.
Page 6
Open Ekonomie Model
Ewewig:
Wanneer lekkasies = inspuitings.
Produksie = Inkomste = Besteding
BBP = C + G + I + (X-M)
Onewewig
Kom voor wanneer lekkasies > inspuitings, lei tot afname in vraag.
Page 7
Vloei van Geld vs. Reële Vloei
Reële vloei = goedere en dienste tussen deelnemers.
Monetêre vloei = geld tussen deelnemers.
Markte
Goederemarkt
Faktormark
Finansiële mark
Buitelandse valutamark
Page 8
Afgeslote Ekonomie
Geen handel met ander lande nie; alles aan mekaar verbonde.
Page 9
Nasionale Rekeninge
Rekord van totale produksie, inkomste & besteding in 'n land.
Page 10
Netto Syfers
Weerspieël die totaal na aftrekking van waardevermindering.
Page 11
Vermenigvuldiger
Die verhouding tussen die verandering in inkomste en aanvanklike belegging.
Page 12
3 Sektor Model
Inkomste met belastingn en spekulasie take.
Page 13
Sakesiklusse
Verduidelik opwaartse en afwaartse bewegings in ekonomiese aktiwiteit.
Page 14
Ekonomiese Aanduiders
Leads, Coincident, Verslepen.
Page 15
Sake Siklus Fases
Welvaart
Resessie
Depressie
Herstel
Page 16
Monetêre en Fiskale Beleid
Doel om die ekonomie te stabiliseer en inflasie te beheer.
Page 17
Vraag-kant Beleid
Verandering in totale vraag beïnvloed inflasie.
Page 18
Aanbod-kant Beleid
Fokus op toenemende produksiekapasiteit.
Page 19
Belangrikheid van die Openbare Sektor
Owerheid waarborg struktuur in die ekonomie.
Page 20
Funksies van die Openbare Sektor
Page 21
Probleem van Openbare Sektorverskaffing
Aanspreeklikheid en behoeftes van die samelewing.
Page 22
Mediumtermynbegroting-beleidsverklaring
strategiese doelwitte van die openbare sektor.
Page 23
Hoof/Nasionale Begroting
Begrotingsdag en -wetgewing.
Page 24
Fiscaal Beleid
Reëls en regulasies wat die minister gebruik om die ekonomie te beheer.
Page 25
Belasting
Grootste bron van staatsinkomste.
Page 26
Gevolge van Fiscaal Beleid
Ekonomiese groei en stabiliteit van pryse.
Page 27
Instrumente vir Internasionale Handel
Voordele van internasionale handel.
Page 28
Betalingsbalans
Transaksies tussen 'n land en sy handelspartners.
Page 29
Buitelandse Valutamarkte
Wisselkoerse.
Page 30
Ingryping in Die Buitelandse Valutamark
Bewaking en regulering deur die sentrale bank.
Page 31
Uitvoerbevordering
Stimulerings van plaaslike maatskappye.
Page 32
Invoervervanging
Aanmoediging van plaaslike produksie.
Page 33
Vryhandel
Vloei van goedere en dienste tussen lande.
Page 34
Nut
Vermoë om behoeftes te bevredig.
Page 35
Hoofkenmerke van die Mark
Kenmerke van markte en mededinging.
Page 36
Markstrukture
Volmaakte mededinging vs. monopolies.
Page 37
Wins Maksimalisering
Winst maksimeer wanneer MI = MK.
Page 38
Korte Tem Op en Langtermyne
Prys in kort en lang termyn.
Page 39
Koste en Wins
Kosteverhoudings en winsmaksimering.
Page 40
Monopolis
Monopolistiese markte.
Page 41
Gemiddelde Inkomste
Gemiddelde vs. marginale inkomste.
Page 42
Ewewigsbesluite
Ewewig in mededinging:
MK = MI = P.
Page 43
Monopolistiese Mededinging
Kenmerke en effekte.
Page 44
Geenprysmededinging
Kenmerke van nie-prys mededinging.
Page 45
Oligopolies
Kenmerke en gedrag.
Page 46
Kartelle
Voorwaardes vir sukses van kartels.
Page 47
Voordele en Nadele van Kartelle
Ekonomies.
Page 48
Markmislukking
Wanneer mark nie doeltreffend is nie.
Page 49
Koste-Benefiet analise
Metodes vir evaluering van projekte.
Page 50
Mededingingsbeleid
Beleid om mededinging te bevorder.
Page 51
Sakeondernemings
Hoofdoel wat na winsmaksimalisering mik.