Natuurkunde H6.1 Straling
Zenden en ontvangen
Je telefoon heeft bereik nodig via een zendmast. Bij het zenden gaat er een wisselstroom door de antenne van je telefoon, waardoor elektromagnetische golven ontstaan. Deze golven bewegen zich snel voort.
Als ze de zendmast bereiken, gaan de elektronen daar ook trillen. Zo ontstaat een wisselstroom met dezelfde frequentie en wordt het signaal opgevangen.
Golven
Elektromagnetische golven lijken op watergolven: ze verspreiden zich vanaf een bron. Bij watergolven beweegt bijvoorbeeld een houten blokje op en neer als de golf langskomt.
Golflengte en frequentie
Elektromagnetische golven bewegen in alle richtingen, niet in één vlak.
Ze hebben geen stof nodig om zich voort te planten; ze kunnen ook door een vacuüm.
In vacuüm bewegen ze met de lichtsnelheid: c=3,0⋅108c = 3{,}0 \cdot 10^8c=3,0⋅108 m/s.
De frequentie is het aantal golftoppen per seconde.
De golflengte (λ) is de afstand tussen twee golftoppen.
Formule:
λ=cf\lambda = \frac{c}{f}λ=fc
Het elektromagnetisch spectrum
Alle elektromagnetische straling, zoals radiogolven, ir-straling, zichtbaar licht, uv-straling, röntgenstraling en gammastraling, hoort bij hetzelfde spectrum.
Spectrale kleuren en zichtbaarheid
Licht bestaat uit kleuren met elk een eigen golflengte. Rood heeft de grootste, violet de kleinste golflengte. Alleen zichtbaar licht is met het blote oog te zien; voor andere straling zijn speciale apparaten nodig.
Stralingsenergie en effecten
Als straling wordt geabsorbeerd, komt energie vrij. Dat merk je als je warm wordt in de zon.
Sommige soorten straling, zoals uv, kunnen moleculen kapotmaken. Zo verbleekt papier in de zon, en kan uv-straling ook DNA beschadigen.
Ioniserende straling
Niet-ioniserend: radiogolven, ir-straling, licht.
Zwak ioniserend: uv-straling.
Sterk ioniserend: röntgenstraling, gammastraling.
Sterk ioniserende straling kan al in kleine hoeveelheden schadelijk zijn voor je gezondheid. Daarom moet je er voorzichtig mee omgaan.