January 2025 Current Affairs Summary

महत्वाच्या नेमणुका आणि नियुक्ती

डॉ. व्ही. नारायणन: ISRO चे ११ वे प्रमुख म्हणून नियुक्ती (१४ जानेवारी २०२५).
दिनेश टी. वाघमारे: महाराष्ट्र राज्य निवडणूक आयुक्त म्हणून आगामी ५ वर्षांसाठी नियुक्ती.
न्यायमूर्ती आलोक आराधे: मुंबई उच्च न्यायालयाचे ४८ वे मुख्य न्यायमूर्ती.
भुवनेश कुमार: UIDAI (आधार) चे मुख्य कार्यकारी अधिकारी (CEO) म्हणून पदभार.
बहादूरसिंग सागू: भारतीय ॲथलेटिक्स महासंघाच्या (AFI) अध्यक्षपदी बिनविरोध निवड.
ज्ञानेंद्र प्रतापसिंह: केंद्रीय राखीव पोलीस दलाच्या (CRPF) महासंचालकपदी नियुक्ती.
डोनाल्ड ट्रम्प: अमेरिकेचे ४७ वे अध्यक्ष म्हणून २० जानेवारी २०२५ रोजी शपथ घेतली.
उषा व्हान्स: अमेरिकेच्या पहिल्या भारतीय-अमेरिकन आणि हिंदू धर्मीय 'सेकंड लेडी' बनल्या.

निधन् वार्ता

डॉ. राजगोपाल चिदंबरम: प्रख्यात अणुशास्त्रज्ञ आणि १९७४ व १९९८ च्या पोखरण चाचण्यांचे शिल्पकार; १९९९ मध्ये पद्मविभूषण सन्मान.
प्रीयतीश नंदी: ज्येष्ठ पत्रकार, लेखक आणि माजी खासदार (राज्यसभा).
मोहन हिराबाई हिरालाल: पर्यावरणावादी आणि गडचिरोलीतील 'मावा नाटे मावा राज' चळवळीचे प्रणेते.
डॉ. प्रीतम सुनावाला: स्त्रीरोग-प्रसूती क्षेत्रातील तज्ज्ञ, १९९१ मध्ये पद्मश्री सन्मान.
नरेंद्र चपळगावकर: ज्येष्ठ साहित्यिक आणि माजी न्यायमूर्ती; ९६ व्या अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलनाचे अध्यक्ष.

प्रमुख पुरस्कार २०२४-२५

पद्म पुरस्कार २०२५: एकूण १३९ व्यक्तींना जाहीर (पद्मविभूषण: ०७, पद्मभूषण: १९, पद्मश्री: ११३). महाराष्ट्रात ३ पद्मभूषण: मनोहर जोशी, पंकज उधास (दोघे मरणोत्तर) आणि शेखर कपूर.
मेजर ध्यानचंद खेलरत्न २०२४: डी गुकेश (बुद्धिबळ), हरमनप्रीत सिंग (हॉकी), प्रवीण कुमार (पॅरा ॲथलेटिक्स), मनू भाकर (शूटींग).
सुभाषचंद्र बोस आपदा प्रबंध पुरस्कार २०२५: संस्थात्मक श्रेणीत 'INCOIS' हैदराबाद (बक्षीस $₹ 51 lakh$ ).
गोल्डन ग्लोब २०२५: उत्कृष्ट चित्रपट (बिगर इंग्रजी) - 'एमिलिया पेरेझ'.
BCCI पुरस्कार: जसप्रीत बुमराह (पॉली उम्रीगर पुरस्कार), स्मृती मानधना (सर्वोत्कृष्ट महिला).

राष्ट्रीय घडामोडी

७६ वा प्रजासत्ताक दिन: मुख्य पाहुणे - इंडोनेशयाचे राष्ट्रपती प्रबोवो सुबियांतो. थीम - "सुवर्णम भारत: विरासत और विकास".
झेड-मोढ (Z-Morh) बोगदा: जम्मू-काश्मीरमधील ६.५ किमी लांबीच्या रणनीतिक बोगद्याचे उद्घाटन.
समान नागरी कायदा (UCC): उत्तराखंड हे कायदा लागू करणारे स्वातंत्र्योत्तर पहिले राज्य ठरले.
रेल्वे: भारतात दोन नवीन रेल्वे विभाग स्थापन (६९ वा जम्मू आणि ७० वा रायगड-ओडिशा).
वित्तीय आरोग्य निर्देशांक: नीती आयोगाच्या अहवालानुसार ओडिशा प्रथम क्रमांकावर, महाराष्ट्र सहाव्या स्थानावर.
पहिली ग्रीन हायड्रोजन हब: विशाखापट्टणम येथे पायाभरणी (अंदाजे खर्च $₹ 1,85,000 crore$ ).

आंतरराष्ट्रीय घडामोडी

BRICS: इंडोनेशिया १० वा पूर्ण सदस्य बनला, तर नायजेरिया ९ वा भागीदार (Partner) देश.
चीन: जगातील सर्वात लांब एक्सप्रेसवे बोगदा 'तियानशान शिंगली' (२२.१३ किमी).
WTO: १ जानेवारी २०२५ रोजी ३० वा वर्धापन दिन साजरा केला.
ECOWAS माघार: नायजर, माली आणि बुर्किना फासो या देशांनी संघटनेतून माघार घेतली.
ट्रॅफिक इंडेक्स २०२४: कोलकाता (२ रे), बेंगळुरू (३ रे) आणि पुणे (४ थे) हे जगातील सर्वाधिक वाहतूक कोंडी असलेल्या पहिल्या ५ शहरांत.

विज्ञान, तंत्रज्ञान आणि अंतराळ

ISRO १०० वे प्रक्षेपण: २९ जानेवारी २०२५ रोजी GSLV-F15 द्वारे NVS-02 उपग्रहाचे यशस्वी प्रक्षेपण.
SpaDeX प्रयोग: अंतराळात दोन उपग्रह जोडण्याचे तंत्रज्ञान (Space Docking) यशस्वी करणारा भारत चौथा देश.
सुनीता विल्यम्स: अंतराळात सर्वाधिक ६२ तास ६ मिनिटांचा 'स्पेस वॉक' करण्याचा जागतिक महिला विक्रम.
मिशन मौसम: भारतीय हवामान विभागाला (IMD) १५० वर्षे पूर्ण झाल्यानिमित्त $₹ 2,000 crore$ चा प्रकल्प अनावरण.
NCL पुणे: राष्ट्रीय रासायनिक प्रयोगशाळेच्या अमृत महोत्सवाचे (७५ वर्षे) आयोजन.

क्रीडा विशेष

ऑस्ट्रेलियन ओपन २०२५: पुरुष एकेरी विजेता जॅनिक सिनर; महिला एकेरी विजेता मॅडिसन कीज.
खो खो वर्ल्ड कप २०२५: पुरुष व महिला दोन्ही गटात भारत विजेता; शुभंकर 'तेजस आणि तारा'.
विजय हजारे ट्रॉफी २०२४-२५: कर्नाटक संघाने विदर्भाचा पराभव करत पाचव्यांदा विजेतेपद मिळवले.
स्मृती मानधना: वनडेमध्ये भारतीय महिलांमधील सर्वात जलद शतक (७० चेंडूत) झळकावले.

आर्थिक आणि राजकीय घडामोडी

नीती आयोग: १ जानेवारी २०२५ रोजी १० वर्षे पूर्ण.
जागतिक बँक अंदाज: भारताचा आर्थिक वृद्धी दर $6.7\%$ राहण्याचा अंदाज.
मेट्रो नेटवर्क: भारत जगात तिसऱ्या क्रमांकाचे मोठे मेट्रो नेटवर्क असलेला देश (१,००० किमी टप्पा पार).
राष्ट्रीय हळद मंडळ: मुख्यालय निजामाबाद (तेलंगणा) येथे स्थापन.
पंचायत से पार्लमेंट २.०: बिरसा मुंडा यांच्या १५० व्या जयंतीनिमित्त महिला जागरूकता उपक्रम सुरू.