Serce

ANATOMIA SERCA

Położenie serca

• Kąt nachylenia osi serca do osi ciała: 45 stopni

• 2/3 serca leży na lewo od płaszczyzny pośrodkowej ciała

• Leży asymetrycznie w śródpiersiu środkowym.

Wymiary serca

• Grubość: 6-9 cm

• Długość: 12-15 cm

• Szerokość: 9-10 cm

Waga serca

• U mężczyzn: 280-340g

• U kobiet: 230-280g

Pojemność serca

• Całkowita: 510-755 cm³

• Przedsionek prawy: 110-185 cm³

• Przedsionek lewy: 100-150 cm³

• Komora prawa: 160-230 cm³

• Komora lewa: 140-210 cm³

Kształt serca

• Spłaszczony stożek, podstawą zwróconą ku górze.

Anatomia serca

Topografia serca

• Korona serca:

  • W stosunku do kręgosłupa leży na wysokości 4-8 kręgu piersiowego (Th4-Th8).

  • Z przodu przylega do ściany klatki piersiowej, z tyłu sąsiaduje z przełykiem, z dołu graniczy z przeponą.

  • Główne pnie tętnicze: pień płucny, aorta, żyła główna górna.

• Podstawa serca: skierowana ku górze, tyłowi i prawej stronie.

• Koniuszek serca: skierowany ku dołowi, przodowi i lewej stronie.

Powierzchnie serca

• 3 powierzchnie: mostkowo-żebrowa, przeponowa, płucna (prawa i lewa).

• Bruzda wieńcowa oddziela przedsionki od komór.

• Bruzdy międzykomorowe: przednia i tylna, łączą się na prawo od koniuszka.

Powierzchnia przednia serca

• Zawiera:

  • Komora prawa,

  • Prawy przedsionek z żyłami głównymi,

  • Aorta,

  • Pień tętniczy płucny,

  • Uszka przedsionków.

Bruzdy serca

• W bruździe międzykomorowej: gałąź przednia lewej tętnicy wieńcowej

• W bruździe wieńcowej: tętnica wieńcowa prawa

• Łuk aorty rozwidla się w:

  • Pień ramienno-głowowy,

  • Tętnicę szyjną wspólną lewą,

  • Tętnicę podobojczykową lewą.

ANATOMIA PRZEDSIONKÓW I KOMÓR SERCA

Przedsionki serca

• Oddzielone od siebie przegrodą międzyprzedsionkową, z zagłębieniem zwanym dołem owalnym.

• Każdy przedsionek ma po stronie bocznej uchyłek (uszko przedsionka).

Prawy przedsionek

• Ujście dwóch żył głównych (górnej i dolnej).

• Ujście zatoki wieńcowej w pobliżu żyły dolnej.

• Na przedniej ścianie: wejście do uszka prawego.

Lewy przedsionek

• Ujścia 4 (rzadziej 3) żyły płucne.

• Jego uszko jest mniejsze od prawego.

Komory serca

• Oddzielone przegrodą międzykomorową, tworząc układ 2 oddzielnych pomp:

  • Prawa: pompa objętościowa (miech).

  • Lewa: pompa wysokociśnieniowa (dłuższa od prawej).

• Na wewnętrznej ścianie komór: beleczki mięśniowe i mięśnie brodawkowate.

Przekrój poprzeczny przez komory

Prawa komora

• Kształt półksiężycowaty.

• Światło zwęża się w kierunku koniuszka serca.

• Wychodzi z niej pień płucny.

Lewa komora

• Kształt okrągły.

• Bierze z niej początek aorta.

Połączenia przedsionków z komorami

• Prawy przedsionek łączy się z prawą komorą przez ujście przedsionkowo-komorowe prawe

• Lewy przedsionek łączy się z lewą komorą przez ujście przedsionkowo-komorowe lewe.

• Ujścia otoczone pierścieniami włóknistymi z tkanki łącznej zwartej, przymocowane do nich są zastawki:

  • W prawym ujściu trójdzielna,

  • W lewym ujściu dwudzielna.

Szkielet włóknisty serca i zastawki

• Rusztowanie z tkanki łącznej zwartej wokół ujść

• Składa się z 2 pierścieni włóknistych, z których odchodzą zastawki.

• Pierścienie łączą się z przydanką aorty i pnia płucnego.

• Między pierścieniami a przydanką znajdują się twarde 2 trójkąty włókniste.

• Szkielet włóknisty służy jako początek i przyczep mięśni przedsionków i komór, oddzielają je od siebie.

ZASTAWKI SERCA

Zastawka trójdzielna

• Między prawym przedsionkiem a komorą

• 3 płatki w kształcie zbliżonym do trójkąta

• Zbudowane z tkanki łącznej otoczonej wsierdziem

• Połączone nitkami ścięgnistymi z mięśniami brodawkowymi.

Zastawka mitralna

• Między lewym przedsionkiem a lewą komorą.

• 2 płatki (przedni i tylny) połączone przez cienkie struny ścięgniste.

Zastawka aorty

• Między lewą komorą a aortą.

• 3 płatki połączone spoidłami.

• Czasowe ciśnienie krwi zapewnia przepływ w tętnicach wieńcowych.

Zastawka tętnicy płucnej

• Między prawą komorą a pniem płucnym.

• Podobna do zastawki aorty.

MIĘŚIEŃ SERCOWY

Mięśniówka przedsionków

• 2 warstwy:

  • Powierzchowna – równolegle do bruzdy serca.

  • Głęboka – oddzielna dla każdego przedsionka.

• Niektóre włókna kończą się i zaczynają na pierścieniach włóknistych, tworząc pętlę.

Mięśniówka komór

• Składa się z 3 warstw:

  • Zewnętrzna (powierzchowna) – włókna biegne od pierścieni włóknistych ukośnie ku dołowi.

  • Wewnętrzna – podłużna.

  • Środkowa – okrężna z włóknami w kształcie nie zamkniętego koła.

Budowa ściany serca

• Nasierdzie – jednowarstwowy nabłonek płaski na blaszce właściwej.

• Śródsierdzie – warstwy mięśnia sercowego.

• Wsierdzie – cienka warstwa tkanki łącznej pokryta nabłonkiem płaskim.

Włókna mięśnia sercowego

• Dzielenie na:

  • Czynnościowe (kardiomiocyty) – odpowiadają za pompowanie krwi.

  • Przewodzące (włókna Purkiniego) – tworzą układ bodźcotwórczy.

Tkanka mięśniowa serca

• Kardiomiocyty stanowią 40% wszystkich komórek mięśnia sercowego.

• Komórki mają 1 lub 2 jądra, są rozgałęzione i ściśle przylegają do siebie.

• Wytwarzają wstawki z 3 rodzajami połączeń: zwierające, desmosomy i typu neksus.

• Mitochondria są w komórkach długie i liczne.