kunstbeschouwing barok bouwkunst.
Crisis binnen de Rooms-Katholieke Kerk en de opkomst van het Protestantisme
Ontstaan van de crisis (16e eeuw)
Opkomst van het protestantisme als nieuwe stroming binnen het christendom.
Veel katholieken bekeerden zich, wat leidde tot lege kerken.
Doel van het Concilie
Grote vergadering
Besluiten nemen om het Rooms-Katholieke geloof weer op de kaart te zetten.
Rol van kunst en architectuur
Ingezet als middelen voor een promotiecampagne.
Creëren van een wauw-effect om gelovigen te imponeren en aan het geloof te binden.
doel van barokkunst: om indruk te maken.
Conflicten in de 17e eeuw
Conflict tussen landen en regio's
Vorsten en hoge personen tonen hun macht en status.
Lodewijk XIV
De Zonnekoning, absolute vorst van Frankrijk.
Kunst en architectuur dienen als middel om zijn positie te versterken.
De Barokperiode
Oorsprong van de term 'barok'
Afkomstig van het woord 'barroco', verwijzend naar een onregelmatig gevormde parel.
Kenmerken van de Barok bouwkunst
Pracht en praal
Sterke dynamiek
Opdeling van de Barok
Doel 1: Contrareformatie
Propaganda (reclame) voor de Rooms-Katholieke Kerk.
Reactie tegen de opkomst van protestanten.
Kunstwerken en kerken bevorderen de terugkeer naar het katholieke geloof.
Doel 2: Macht tonen
Classicistische barok, het tonen van macht en status.
Tonen van luxe.
Beperkingen op emoties.
Toepassing van Barokkenmerken in Bouwkunst
1. Pracht en Praal
plastische werking: beweging Bv. —> het voor en achteruitspringen van de kroonlijst,…
rijke materialen (goud en marmer)
monumentaliteit: door de kolossale orde, schermgevel, genius loci
2. Dynamiek
verticaliteit: Bv. door de kolossale orde.
Antieke elementen:
zuilen
fronton
kroonlijst
…
Italiaanse Barokarchitecten
Maderno
Façade van de Sint Pietersbasiliek
eeuwen heeft geduurd
het grondplan en de koepel is de huidige visie van michelangelo
Bovenaan heeft het een kleine ATTICA = deel boven de kroonlijst. hierdoor wordt het achertliggende dak aan het oog onttrekken. en valt de koepel sterker op.
pracht en praal
plastische werking
rijke materialen
monumentalitieit: kolossale orde, schermgevel, genius loci
dynamiek
verticalisering
antieke elementen: voluten, fronton, kroonlijst, fries
Bernini
Belangrijk in de barok beeldhouwkunst.
werkt voor de paus
Colonnade van Sint-Pietersplein
pracht en praal
monumentaliteit: genius loci, de collonade verbindt de omgeving met de kerk. de 2 elips vormige armen hebben elks 4 rijen zuilen.
dynamiek
verticalisering: hoge zuilen
Borromini
onevenwichtig en introvert iemand, weinig contact met anderen.
hij dacht eerder sculpturaal dan architecturaal.
San Carlo alle Quattro Fontane
prachte en praal
plastische werking: gebogen gevel
monumentaliteit: kolossale orde, schermgevel
dynamiek
verticaliteit: kolossale orde, puntenkroonlijst, hoge zuilen
beweging dooer golvende gevel
citroenvormig grondplan
klassieke elementen: zuilen, kroonlijst, fries
sant’ivo alla saspienza
prachte en praal
plastische werking: citroenvormig grondplan
monumentaliteit: kolossale orde, schermgevel, genius loci
dynamiek
verticaliteit: kolossale orde, spiraal in de lantaarn
golvende gevel
klassieke elementen: zuilen, kroonlijst, fries
sant’ agnese
pracht en praal
plastische werking
monumentaliteit: kolossale orde, schermgevel, genius loci
dynamiek
verticaliteit: kolossale orde
golvende gevel
klassieke elementen: zuilen, kroonlijst, fries, fronton
Franse Barokarchitecten
anders dan de Italiaanse. overzichterlijke opbouw, zuivere klare lijn, elementen uit de antieke oudheid.
Claude Perrault
Colonnadevleugel van het Louvre
pracht en praal
monumentaliteit: horizontale sobere rechtlijnigheid en de doorlopende kroonlijst.
dynamiek
beperkt
sobere ritmisering
dubbele zuilen
Jules Hardouin-Mansart
in dienst van Lodewijk XIV.
mansardedak
Dôme des Invalides (graf van Napoleon)
pracht en praal
rijke materialen
monumentaliteit: kollosale orde, schermgevel, genius loci
plastische werking is beperkt
dynamiek
verticalisering: kolossale orde
afwisseling van in-en uitsprongen
Het Paleis van Versailles: Fasen van Ontwikkeling
Fase 1: Begonnen als jachtpaviljoen door Lodewijk XIII.(13)
Fase 2: lodewijk XIV (14) was jaloers op het kasteel van Fouquet daarom laat lodewijk XIV het jachtpavijoen ombouwen.
-Le Vau / Hardouin-Mansart = architectuur
-Le Brun = inrichting
-Le Notre = tuinarchitectuur
Lodewijk liet de Appolo fontein bouwen waarvoor men een pompsysteem ontwierp met 257 pompen.
Fase 3: Er is nog altijd uitbreiding door Lodewijk XIV (14)
-galerie des glaces
-le grand trianon
Lodewijk noemde hemzelf de zonnekoning.
+zondsondergang in de slaaplamer van Lodewijk
+zondsondergang is centraal boven het kanaal
+symbool van de zon en het materiaal goud
+zonnegod apollo
Het is niet zo leuk om in het paleis van versaille te wonen omdat:
er is niks privé
er is niets praktisch voorzien voor zoveel bewoners
weinig hygiëne, vieze geurtjes
mensen van adel krijgen ùaar een klein kamertje —> te klein voor kleren, pruiken
hoe dichter je bij de koning staat hoe meer je mag.
Fase 4: Herinrichting door Lodewijk XV in rococostijl. (pastelkleurtjes, veel bloemen)
Lodewijk XV (15)
-le petite trianon = buitenverblijf voor madame de pompadour
-opera
Fase 5: Beperkte veranderingen door Lodewijk XVI voor classicisme.
Lodewijk XVI (16)
-le hameau de la reine= toneeldecor voor zijn vrouw marie-antoinette
Marie-Antoinette verbleef permanent in le petit trianon.
Ze gaf veel geld uit waardoor mensen haar haten.
Opstand tegen Lodewijk XVI door het volk vanwege verspilling en slecht leiderschap.
Leidde tot de guillotine voor de koning en zijn vrouw.
plattegrond van het Paleis van Versaille
oorsprongkelijke jachtpaviljoen
centraal gedeelte koning
centraal gedeelte voor de koniging
slaapkamer
galerie des glaces
koningklijke kapel
opera
kenmerken van het paleis van versaille
pracht en praal
monumentaal: kolossale orde, genius loci
decoratief: veel beelden
materialen: veel goud en marmer
dynamiek
klassieke elementen: zuilen, doorlopende kroonlijst zorgen voor ritme
horizontaal
Belangrijke Barok Architecturen in de Zuidelijke Nederlanden
O.L.V.-kerk, in Scherpenheuvel.
centraalbouw
P. Huyssens: St.-Carolus Borromeuskerk, in Antwerpen.
hoogbarok (hoogtepunt van de barok)
Facade St.-Michielskerk, in Leuven.
de voorgevel werd er later aan toegevoegd
Belangrijke Barok Architecturen in de Noordelijke Nederlanden
Mauritshuis, in Den Haag.
pracht en praal = -gebruik van 2 materialen
-monumentaliteit: kolossale orde
dynamiek = -sober gebruik van barok
-symetrisch
-kolossale orde: rustige pilasters lopen over 2 verdiepingen dus dynamisch effect.
Engelse en Spaanse Barokarchitectuur
St.-Paul's Cathedral, in Londen.
Spaanse barok is extreem versierd, vooral in de kathedraal van Santiago de Compostella.
pracht en praal = monumentaliteit: kolossale orde, genius loci
-veel decoratie
plastische werking
dynamiek = symetrie
-minder barok gevoel
-ritmisering en gebruik van dubbele zuilen
-verticalisering door zijtorens
-klassiek elementen: fronton, fries, kroonlijst