Anayasa Notları

TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASI

BAŞLANGIÇ

Türkiye Vatanı ve Milletinin ebedi varlığı ile Yüce Türk Devleti'nin bölünmez bütünlüğünü belirleyen Anayasa
Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu, ölümsüz önder ve eşsiz kahraman Atatürk’ün belirlediği milliyetçilik anlayışı ve inkılapların ışığında
Türkiye Cumhuriyeti'nin ebedi varlığı, refahı ve mutluluğu için, dünya milletleri arasında eşit haklara sahip bir üye olma amacı
Millet iradesinin mutlak üstünlüğü, egemenliğin kayıtsız şartsız Türk Milletine ait olduğu ifade edilmiştir.
Bu Anayasa; hürriyetçi demokrasi ve hukuk düzeni ile belirlenmiştir.
Kuvvetler ayrımı: Devlet organları arasında işbölümü ve işbirliği
Türk varlığının bölünmezliği, Türk tarihinin, manevi değerlerin korunması
Laiklik ilkesi gereği, din duygularının Devlet işlerine karıştırılmaması
Her Türk vatandaşının bu Anayasa’da ifade edilen hak ve hürriyetlere doğuştan sahip olduğu
Türk vatandaşlarının ortak duygular ile bir arada bulunmaları

I. KISIM: GENEL ESASLAR

I. Devletin Şekli

Madde 1: Türkiye Devleti bir Cumhuriyettir.

II. Cumhuriyetin Nitelikleri

Madde 2: Türkiye Cumhuriyeti:

toplumun huzuru,
milli dayanışma ve adalet anlayışı içinde
insan haklarına saygılı
Atatürk milliyetçiliğine bağlı
demokratik, laik ve sosyal bir hukuk Devletidir.

III. Devletin Bütünlüğü

Madde 3: Türkiye Devleti,;

ülkesi ve milletiyle bölünmez bir bütündür.
Dili Türkçedir.
Bayrağı, şekli kanunlarda belirtilen beyaz ay yıldızlı al bayraktır.
Milli marşı, "İstiklal Marşı"dır.
Başkenti Ankara'dır.

IV. Değiştirilemeyecek Hükümler

Madde 4:

Anayasanın 1. maddesindeki "Devletin şeklinin Cumhuriyet" olduğu ve
2. maddesindeki Cumhuriyetin nitelikleri,
3. maddesi değiştirilemez ve değiştirilmesi teklif edilemez.

V. Devletin Temel Amaç ve Görevleri

Madde 5: Devletin temel amaç ve görevleri:

Türk milletinin bağımsızlığı ve bütünlüğünü,
ülkenin bölünmezliğini,
Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak;
bireylerin huzur ve mutluluğunu sağlamaktır.
İnsan haklarını ve sosyal adalet ilkelerini korumalıdır.

VI. Egemenlik

Madde 6: Egemenlik, kayıtsız şartsız Millete aittir.

Türk Milleti, egemenliğini Anayasa’nın koyduğu esaslara göre yetkili organlar eliyle kullanır.

VII. Yasama Yetkisi

Madde 7: Yasama yetkisi, Türk Milleti adına Türkiye Büyük Millet Meclisi'nindir.

Bu yetki devredilemez.

VIII. Yürütme Yetkisi ve Görevi

Madde 8: Yürütme yetkisi ve görevi,

Cumhurbaşkanı tarafından Anayasa ve kanunlara uygun olarak kullanılır.

IX. Yargı Yetkisi

Madde 9: Yargı yetkisi, Türk Milleti adına bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılır.

X. Kanun Önünde Eşitlik

Madde 10: Herkes kanun önünde eşittir.

Kadınlar ve erkekler eşit haklara sahiptir.
Devlet, bu eşitliğin yaşama geçmesini sağlamakla yükümlüdür.

XI. Anayasanın Bağlayıcılığı ve Üstünlüğü

Madde 11: Anayasa’nın hükümleri, yasama, yürütme, yargı organlarını bağlar.

Kanunlar Anayasa’ya aykırı olamaz.

II. KISIM: TEMEL HAKLAR VE ÖDEVLER

BİRİNCİ BÖLÜM: Genel Hükümler

I. Temel hak ve hürriyetlerin niteliği

Madde 12: Herkes, kişiliğine bağlı, dokunulmaz, devredilmez, vazgeçilmez temel haklara sahiptir.

Temel hak ve hürriyetler, bireylerin topluma, aileye ve diğer kişilere karşı ödevlerini de kapsar.

II. Temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması

Madde 13: Temel hak ve hürriyetler ancak Anayasa’nın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir.

Bu sınırlamalar, Anayasa’ya, demokratik toplum düzenine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz.

III. Temel hak ve hürriyetlerin kötüye kullanılamaması

Madde 14:

Anayasa’da yer alan hak ve hürriyetler; Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü bozmayı
ve insan haklarına dayanan demokrasiyi yok etmeyi amaçlayan faaliyetlerde kullanılamaz.

IV. Temel hak ve hürriyetlerin kullanılmasının durdurulması

Madde 15: Savaş, seferberlik ya da olağanüstü hallerde;

Temel hak ve hürriyetler kısmen veya tamamen durdurulabilir.

V. Yabancıların durumu

Madde 16: Temel hak ve hürriyetler, yabancılar için, milletlerarası hukuka uygun olarak kanunla sınırlanabilir.

İKİNCİ BÖLÜM: Kişinin Hakları ve Ödevleri

I. Kişinin dokunulmazlığı, maddi ve manevi varlığı

Madde 17: Herkes, yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahiptir.

Kişinin vücut bütünlüğüne tıbbi zorunluluklar ve kanunda yazılı halleri dışında dokunulamaz.
İşkence ve eziyet yapılamaz.

II. Zorla çalıştırma yasağı

Madde 18: Hiç kimse zorla çalıştırılamaz.

Angarya yasaktır.

III. Kişi hürriyeti ve güvenliği

Madde 19:

Hiç kimse hürriyetinden yoksun bırakılamaz ve sadece mahkeme kararları ile tutuklanabilir.

IV. Özel hayatın gizliliği ve korunması

Madde 20:

Herkes, özel hayatına ve aile hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkına sahiptir.

V. Haberleşme hürriyeti

Madde 22:

Herkes, haberleşme hürriyetine sahiptir. Haberleşmenin gizliliği esastır.

VI. Yerleşme ve seyahat hürriyeti

Madde 23:

Herkes, yerleşme ve seyahat hürriyetine sahiptir.

VII. Din ve vicdan hürriyeti

Madde 24:

Herkes, din, inanç ve vicdan hürriyetine sahiptir.

VIII. Düşünce ve kanaat hürriyeti

Madde 25:

Herkes, düşünce ve kanaat hürriyetine sahiptir.

IX. Düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti

Madde 26:

Herkes, düşüncesini söz, yazı veya başka yollarla açıklama ve yayma hakkına sahiptir.

X. Bilim ve sanat hürriyeti

Madde 27:

Herkes, bilim ve sanatı öğrenme ve öğretme, araştırma yapma hakkına sahiptir.

XI. Basın ve yayımla ilgili hükümler

Madde 28:

Basın hürdür, sansür edilemez.

C. TOPLUMSAL HAKLAR VE ÖDEVLER

I. Ailenin korunması

Madde 41: Aile, Türk toplumunun temelidir.

D. MALİ HÜKÜMLER

I. Bütçe

Madde 161: Kamu idareleri bütçeleri yıllık olarak hazırlanır ve gelir-gider dengesi sağlanmalıdır.

II. Ekonomik Hükümler

Madde 166: Ekonomik ve sosyal politikaların oluşturulması Devletin görevindedir.

III. TABİİ SERVETLER

Madde 168: Tabii servetler Devletin hüküm ve tasarrufu altındadır.

DÖRDÜNCÜ KISIM: DİĞER HÜKÜMLER

I. Anayasanın Değiştirilmesi

Madde 175: Anayasa değişiklikleri Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri tarafından önerilir.