Budowa błon biologicznych

• Błony biologiczne składają się głównie z lipidów (fosfolipidów) i białek.
• Tworzą dwuwarstwę lipidową: ogony fosfolipidów wewnątrz, głowy w stronę wody.

Właściwości błon biologicznych

• Selektywna przepuszczalność: przepuszczają tylko niektóre substancje.
• Asymetryczność: różnice w lipidach i białkach w warstwach.
• Półpłynność: elementy błony mogą się przemieszczać.
• Glikokaliks chroni komórki i pozwala na ich rozpoznawanie.

Funkcje błon biologicznych

• Tworzenie ochronnej bariery.
• Kontrola transportu substancji.
• Tworzenie przedziałów do różnych procesów.
• Odbieranie sygnałów ze środowiska.

Rodzaje transportu przez błony

Transport bierny (pasywny)

• Nie wymaga energii.
• Zachodzi zgodnie z różnicą stężeń (np. dyfuzja prosta, osmoza).

Transport czynny (aktywny)

• Wymaga energii (np. ATP).
• Zachodzi wbrew różnicy stężeń, zawsze z zaangażowaniem białek błonowych.

Transport pęcherzykowy

• Egzocytoza: wydalanie dużych cząsteczek na zewnątrz (
  np. hormonalne).
• Endocytoza: wchłanianie dużych cząsteczek do wnętrza komórki.

Dyfuzja

• Dyfuzja prosta: przenikanie małych cząsteczek przez błonę (O2, CO2).
• Osmoza: transport cząsteczek wody przez błonę.

Rodzaje roztworów

• Roztwór hipertoniczny (C1 > C2): powoduje kurczenie komórek.
• Roztwór hipotoniczny (C1 < C2): powoduje pęcznienie komórek.
• Roztwór izotoniczny (C1 = C2): stałość objętości komórek.

Eksperyment - Osmoza w komórkach ziemniaka

• Badanie wpływu różnych stężeń soli na długość próbek ziemniaka.
• Wnioski na podstawie obserwacji zmian długości próbek: stężenie roztworu wpływa na kierunek osmozy.