สรุปเนื้อหาสถิติ: การแจกแจงความถี่ ค่ากลาง การวัดตำแหน่ง และการวัดการกระจาย
การแจกแจงความถี่ (Frequency Distribution)
ความหมายและขั้นตอนการสร้างตารางแจกแจงความถี่จากกลุ่มตัวอย่าง (Statistics from sample group)
การหาค่าพิสัย (Range):
- สูตรการคำนวณ:
- โดยที่ คือ ค่าสูงสุดของข้อมูล และ คือ ค่าต่ำสุดของข้อมูล
การหาจำนวนชั้น (Number of Classes):
- คำนวณตามสูตรของ Sturges:
- โดยที่ คือ จำนวนข้อมูลทั้งหมด
การหาความกว้างอันตรภาคชั้น (Class Width):
- สูตรการคำนวณ:
การกำหนดขีดจำกัดชั้น (Class Limit):
- เงื่อนไขสำคัญ: ทศนิยมปัดลงทั้งหมด
- การคำนวณชั้นแรก:
- การหาขีดจำกัดล่างอันแรก (First Lower Limit):
- การหาขีดจำกัดบน (Upper Limit) สำหรับทุกเคส:
- การหาขีดจำกัดล่างของชั้นถัดไป (Next Lower Limit):
การหาขอบเขตชั้น (Class Bound / Class Boundaries):
- ขอบเขตล่าง (Lower Boundary): คำนวณโดยนำ ลบด้วยตำแหน่งทศนิยมที่มากกว่า 1 ตำแหน่งด้วยเลข 5
- ขอบเขตบน (Upper Boundary): คำนวณโดยนำ บวกด้วยตำแหน่งทศนิยมที่มากกว่า 1 ตำแหน่งด้วยเลข 5
- ตัวอย่างการคำนวณ: หากขีดจำกัดชั้นอยู่ในรูปทศนิยม 1 ตำแหน่ง () ให้บวกหรือลบด้วย
จุดกึ่งกลางชั้น (Mid Point):
- ทำหน้าที่เป็น "ตัวแทนชั้น"
- สูตรการคำนวณ:
การวัดค่ากลางของข้อมูล (Measures of Central Tendency)
ค่าเฉลี่ยเลขคณิต (Mean):
- เหมาะสำหรับข้อมูลที่มีการกระจายตัวพอกัน (ไม่มีข้อมูลที่มีค่าสูงหรือต่ำผิดปกติ)
- สูตรการคำนวณ:
มัธยฐาน (Median / med):
- คือค่าที่อยู่ ณ ตำแหน่งตรงกลางของข้อมูลเมื่อนำข้อมูลมาเรียงลำดับแล้ว
- สูตรการหาตำแหน่งมัธยฐาน:
ฐานนิยม (Mode / mode):
- คือค่าของข้อมูลที่มีความถี่ในการเกิดขึ้นมากที่สุด
- เหมาะสำหรับการนำไปใช้กับข้อมูลเชิงคุณภาพ (Qualitative Data)
ความสัมพันธ์ระหว่างค่ากลางและลักษณะความเบ้ของเส้นโค้ง (Skewness):
- หลักการจำ: "เบ้ = ตบฝั่งนั้น = mean อยู่ฝั่งตบ"
- คำอธิบาย: ลักษณะความเบ้ของเส้นโค้งการแจกแจงความถี่จะเบ้ไปทางฝั่งที่ถูกตบลง (ฝั่งที่เป็นหางของโค้ง) และค่า จะขยับไปอยู่ทางฝั่งที่ถูกตบนั้นเสมอ
การวัดตำแหน่งของข้อมูล (Measures of Position)
ข้อควรระวังสำคัญที่สุดในการวัดตำแหน่ง:
- ต้อง เรียงลำดับข้อมูลจากน้อยไปมากก่อนนำไปคำนวณใช้เสมอ
สูตรการหาตำแหน่ง (Quartile / Decile / Percentile):
- สูตรคำนวณหาตำแหน่งทั่วไป:
- โดยที่ "จำนวนส่วนที่แบ่ง" (ตามต้องการ) แบ่งตามประเภทของการวัดตำแหน่ง ดังนี้:
- ควอร์ไทล์ (Quartile - ): แบ่งข้อมูลออกเป็น 4 ส่วนเท่าๆ กัน ให้หารด้วย
- เดไซล์ (Decile - ): แบ่งข้อมูลออกเป็น 10 ส่วนเท่าๆ กัน ให้หารด้วย
- เปอร์เซ็นไทล์ (Percentile - ): แบ่งข้อมูลออกเป็น 100 ส่วนเท่าๆ กัน ให้หารด้วย
การหาค่าของข้อมูลจากตำแหน่งที่ได้:
- ค่าที่คำนวณได้จากสูตรข้างต้นระบุเฉพาะ "ตำแหน่ง" ของข้อมูลเท่านั้น ไม่ใช่ค่าของข้อมูลโดยตรง
- หากตำแหน่งที่คำนวณได้มีค่าเป็นทศนิยม ให้คำนวณหาค่าของข้อมูลโดยนำทศนิยมคูณกับผลต่างของข้อมูลในตำแหน่งติดกัน:
การวัดการกระจาย (Measures of Dispersion)
- การวัดการกระจายของข้อมูล (Measures of Dispersion):
- เป็นกระบวนการทางสถิติที่ใช้อธิบายลักษณะการกระจายตัวของข้อมูลชุดนั้นๆ ว่ามีความแตกต่าง เกาะกลุ่ม หรือกระจายออกจากค่ากลางมากน้อยเพียงใด