Firmicutes

• Algemene Informatie

  • Gram positieve bacteriën
  • Belangrijke groepen van bacteriën in de microbiologie, speciaal belangrijk in de diergeneeskunde.

• Listeria monocytogenes

  • Cocobacil: Langer dan breed.
  • Groeisecties:
  • Groeit optimaal bij 37°C maar kan ook overleven en groeien in koelkasten bij 4-8°C.
  • Dit biedt gezondheidsrisico's, omdat veel mensen denken dat voedsel in de koelkast veilig is.
  • Anaeroob: Facultatief, kan ook intracellulair groeien.
  • Voorkeursomgeving: Voornamelijk in de omgeving en in kuilvoer, kan een uitbraak veroorzaken.
  • Gevolgen voor dieren: Kenmerkend bijvoorbeeld bij schapen of geiten door encephalitis - schapen kunnen in cirkels draaien.
  • Menselijke besmetting: Komt vaak voor via ongepasteuriseerde melk of kazen zoals Camembert gemaakt van rauwe melk.
  • Risicogroepen: Ouderen, mensen met verlaagd immuunsysteem, en vooral zwangere vrouwen (kan leiden tot abortus).
  • Immunologie:
  • Listeria monocytogenes wordt geconsumeerd door macrofagen (fagocytose).
  • Listeria produceert listeriolysine dat het fagosoom afbreekt, waardoor het de macrofaag kan binnendringen en repliceren.
    • Hierdoor kan de bacterie zich via pseudopodia verplaatsen naar andere macrofagen zonder detectie door het immuunsysteem.
  • Symptomen:
  • Ziekten veroorzaakt door Listeria bij schapen omvatten cirkelbewegingen door encephalitis, en bij mensen kan men meningitis ervaren.

• Erysipelothrix rhusiopathiae

  • Gram positief, staafvormig.
  • Komt voor in de omgeving en met name in amandelen van varkens.
  • Ziekte: Leidt tot zwijngedeelte bij biggetjes, ook bekend als vlekziekte.
  • Acute vorm: Kan dodelijk zijn binnen enkele uren, leidt tot septicemie (bloeding uit alle lichaamsopeningen).
  • Chronische vorm: Kan leiden tot andere symptomen zoals endocarditis en polyartritis.

• Bacillus spp.

  • Zoals Bacillus anthracis (antrax), Gram positief, kan endosporen vormen.
  • Omstandigheden: Overleeft heel lange tijd in het milieu, zelfs tot 110.000 jaar.
  • Zieken:
  • Antrax:
    • Infecteert zowel mensen als dieren, met herkauwers als grootste risico.
    • Dood door exotoxinen, met uiterlijke symptomen van bloedingen uit lichaamsopeningen.
    • Soorten antrax:
    • Cutaan antrax: belangrijk voor veehouders en dierenartsen (kan resulteren in zweren).
    • Inhalatie-antrax: hoge mortaliteit, betreft vooral mensen die met de sporen in aanraking komen.

• Clostridium spp.

  • Anaërobe bacteriën die op verschillende plaatsen kunnen overleven.
  • Belangrijkste ziekten:
  • Botulisme: veroorzaakt door Clostridium botulinum.
    • Kan leiden tot spierverlamming. Het beste voorbeeld is het 'floppy baby syndroom'.
    • Drie vormen:
    • Wondbotulisme.
    • Kinderen (geassocieerd met honing).
    • Voedselgerelateerd botulisme (bijvoorbeeld inblikken).
  • Tetanus: veroorzaakt door Clostridium tetani.
    • Symptomen omvatten spierkrampen en moeite met slikken.
    • Neonatale tetanus kan optreden bij pasgeborenen door onhygiënische behandelingen van de navelstreng.
  • Gas gangreen: veroorzaakt door Clostridium perfringens, leidt tot het afsterven van weefsel en gasvorming.
    • Behandeling soms nodig om amputatie te voorkómen.

• Mycobacterium spp.

  • Grondlegger van tuberculose, zuurvaste bacteriën.
  • Groeit traag vanwege mycolinezuren in de celwand.
  • Behandeling: Altijd combinatietherapie omdat resistentie tegen antibiotica snel kan optreden.
  • Mycobacterium bovis: veroorzaakt tuberculose bij runderen en mens, symptomen omvatten hoesten en koorts.

Gram Negatieve Bacteriën

• Proteobacteriën

  • Dit is een van de grote groepen gram negatieve bacteriën, waaronder Enterobacteria
  • Escherichia coli (E. coli):
  • Veel soorten, sommige kunnen ernstige infecties en zelfs de dood veroorzaken.
  • E. coli als indicator voor waterkwaliteit.
  • Infections via de fecale-orale route.
  • Pseudomonas spp.:
  • Gram negatieve, aerobe bacteriën.
  • Komt voor in water en veroorzaakt vaak infecties in mensen en dieren.
  • Heeft een kenmerkende geur en kan ook een otitis externa veroorzaken (oorontsteking) bij honden.
  • Neisseria meningitidis:
  • Meningokok, bekend om meningitis te veroorzaken.
  • Behandeling is cruciaal en symptomen kunnen snel verergeren.
  • Bordetella spp.
  • Bordetella pertussis (kinkhoest) en Bordetella bronchiseptica (kennelhoest).
  • Zowel virale als bacteriële behandelingen zijn nodig, afhankelijk van de etiologie.
  • Symptomen zijn onder andere hoesten, koorts en afscheiding bij dieren.

• Conclusie: Het begrijpen van bacteriële infecties bij zowel mensen als dieren is cruciaal in de diergeneeskunde en microbiologie. Dit document biedt een overzicht van belangrijke bacteriële pathogenen, symptomen en behandelingen.