Notes on Law and Legal System

THOMAS MORE: INTRODUCTION TO LAW

Docent Informationen

  • Docent: Reynout De Bleser
      - Bilaterale Diplomatie: Stage aan de Belgische ambassade in Zuid-Afrika.
      - Multilaterale Diplomatie: Werk bij de Raad van Europa tijdens het Belgische voorzitterschap in Straatsburg.
      - Voormalig advocaat
      - Bemiddelaar

Lesmaterialer

  • Lesmateriaal bestaat uit:
      - PPT-slides
      - Canvas platform voor studie
      - Actualiteitsstudie met het boek "Wegwijs in recht" van Stef Coomans & Tim Greven m.m.v. Reynout De Bleser & Nicola Kerremans
        - Dit boek biedt een inleiding tot de basisbeginselen van het recht, uitgegeven door OWL PRESS LEGAL.

Contactmomenten

  • Totaal 2 contacturen per week op maandag.

Bepalingen

  • Duidelijke afspraken zijn belangrijk door grote klasgrootte.

  • Les is niet verplicht; wie wel komt moet stil zijn en wakker blijven.

  • Te laat komen betekent wachten tot de volgende pauze.

Leerdoelen

De studenten zullen:

  • Het nut van het rechtsstelsel en de indeling ervan begrijpen.

  • Kennis van basisbegrippen van de Belgische recht vertonen.

  • Nieuwe juridische termen observeren en rapporteren over opdrachten.

  • Vergelijkingen maken over juridische rapporten en actualiteit volgen in relatie tot de lessen.

Opdrachten en Evaluatie

Schriftelijke opdrachten buiten examenperiode

  • Maak een verslag van een zitting bij de politierechtbank in je eigen gemeente/stad met drie vragen:
      1. Noteer een juridisch concept dat je in de rechtbank hebt gezien en link het aan de cursus.
      2. Leg een onbekend begrip uit dat tijdens de zitting werd gebruikt.
      3. Noteer wat je het meest is bijgebleven van de zitting.

  • Deadline voor het uploaden via "Comproved" op Canvas: zondag 19 april om 23:59.

  • Deadline voor vergelijkingen: vrijdag 24 april om 23:59.

  • Beoordelingssysteem: Pass/Fail

  • Belang: als je niet slaagt voor de schriftelijke opdracht, kan je maximaal 9/20 behalen in het volledige vak.

Schriftelijk examen

  • Tijdens de examenperiode zullen er ongeveer 50 multiple choice vragen zijn.

Studietips

Algemeen

  • Goede studenten in het secundair zijn niet altijd goede studenten in het hoger onderwijs.

  • Cursussen zijn omvangrijker en uitdagender.

  • Studenten hebben meer vrije tijd, maar men moet hun eigen studiestijl vinden.

  • Het studeren voor dit vak is essentieel; detaliërende studiemethoden zijn aan te raden!

Studieplanning

  • Belang van tijdsindeling voor controle, overzicht en studiehouding; belangrijk voor zekerheid met betrekking tot het vak.

  • Concrete tips:
      - Maak notities.
      - Herhaal de les en vergelijk notities met die van medestudenten.
      - Plan detailstudies (met focus op MC-vragen).

  • Herhaling is cruciaal.

Indeling van het Recht

  • De cursus is verdeeld in de volgende belangrijkste juridische gebieden:
      - Het recht en zijn bronnen
      - Het staatsrecht/grondwettelijk recht
      - Het burgerlijk recht
      - Het gerechtelijk recht
      - Het strafrecht/strafprocesrecht
      - Het ondernemingsrecht
      - Het fiscaal recht
      - Het internationaal recht

Theoretische onderbouwing

Wat is recht?

  • Definitie: "Het recht is het geheel van bindende regels dat de samenleving ordent en in stand houdt door middel van afdwingbaarheid via het staatsapparaat."

  • Kenmerken van het recht:
      - Het omvat gebodsbepalingen en verbodsbepalingen.
      - Recht moet de samenleving ordenen en in stand houden.
      - Het draagt bij aan legitimatie van bestaande en nieuwe toestanden    .

  • Voorbeeld: vergelijking tussen de uitspraken in Roe v. Wade (1973) en Dobbs v. Jackson Women’s Health Organization (2022).

Rol van het recht

  • Recht vereist gezag, wat betekend dat naleving wordt afgedwongen door sancties.

  • De rechterlijke macht heeft de taak om recht te spreken, maar bemiddeling is tegenwoordig ook een optie.

  • Dit moet leiden tot een win-win voor de partijen in plaats van juridische correctheid.

Indeling van het recht

Objectief vs. Subjectief Recht

  • Objectief recht: Heet het geheel van gedragsregels in een bepaalde samenleving op een bepaald moment.
      - Voorbeeld: Huurders hebben het recht op rustig genot van een gehuurd goed.

  • Subjectief recht: Rechte en plichten die voortvloeien uit rechtsregels voor de bestemmeling.
      - Voorbeeld: Huurder heeft het recht om de rustige aanwending van de huurwoning af te dwingen.

Beschrijving van het recht

Indeling in Privaatrecht en Publiekrecht

  • Privaatrecht: Regelt de relaties tussen burgers onderling (bijv. koop-verkoop, contracten).

  • Publiekrecht: Regelt de relatie tussen overheid en burgers (bijv. bestuursrecht, strafrecht).

Specificaties van Publiekrecht

  1. Staatsrecht of Grondwettelijk recht
       - Bevat regels over inrichting en werking van de staat en rechten van de burgers.
       - Art. 1 GW: België is een federale staat.

  2. Bestuursrecht
       - Regels tussen overheid en burgers, bv. bij bouwvergunningen.

  3. Strafrecht
       - Bevat regels over strafbare gedragingen en sancties.

  4. Fiscaal recht
       - Regelt de belastingen die rechtsonderhorigen moeten betalen.

Indeling van Privaatrecht

  1. Burgerlijk recht
       - Code Napoléon 1804; behelst huwelijken, afstamingskwesties, erfenis.

  2. Gerechtelijk privaatrecht
       - Regels over de procedure voor burgerlijke rechtbanken.

  3. Internationaal privaatrecht
       - Reguleert samengestelde rechtstoestanden met meerdere rechtsstelsels.

Gemengde Rechtstakken

  • Ondernemingsrecht: Publieke en private regels in relatie tot ondernemingen.

  • Financieel recht: Regelt begroting en spaarwezen.

  • Sociaal recht: Bevat arbeidsrecht en sociale zekerheid.

Internationaal Recht

  1. Volkenrecht: Regelt de relaties tussen staten.

  2. Supranationaal recht: Regels uitgevaardigd door supranationale instellingen zoals de EU.

Bronnen van het Recht

Materiële Bronnen

  • Bepalend zijn historische, politieke en filosofische factoren.

  • Voorbeeld: abortus en euthanasie, wetgevende reacties op maatschappelijke vraagstukken.

Formele Bronnen

  1. De wet: Schriftelijke teksten gepresenteerd door overheidsorganen.

  2. De rechtspraak: Vonnissen die normen interpreteren.

  3. De rechtsleer: Gepubliceerde opvattingen van rechtsgeleerden.

  4. Algemene rechtsbeginselen, gewoonte en billijkheid.