Graad 11 Besigheidstudies - Sosio-ekonomiese Kwessies

Kernbegrippe

• Ekonomiese misdaad: Wanneer geld op ‘n onwettige wyse vir persoonlike gewin bekom word.

• Bevolkingsgroei: Die koers waarteen die bevolking in die land toeneem.

• Korrupsie: Oneerlijke saketransaksies soos omkopery.

• Storting: Die internasionale invoer van goedere wat die plaaslike mark oorstroom.

• Seksuele teistering: Ongevraagde seksuele optrede in die werksomgewing.

• Rowery: Onwettige kopieër of verkoop van goedere sonder toestemming van die geregistreerde eienaar.

• Etiese wangedrag: Onaanvaarbare gedrag binne die besigheid.

• Patent: Eksklusiewe reg aan die eienaar van ‘n uitvinding vir twintig jaar.

• Kopiereg: Die reg om die eienaar se intellektuele eiendom te beskerm.

• Handelsmerk: Unieke simbool wat die spesifieke besigheid beskerm.

• Vakbond: Werknemersorganisasie wat poog om werksomstandighede te verbeter.

• Staking: Nywerheidsaksie wanneer werkers weier om te werk.

• Uitsluiting: Voorkoming van werkers om die werksplek binne te kom.

• Nywerheidsaksie: Aksies geneem wanneer versoeke nie toegestaan word nie.

• Werkplekforum: Komitee wat deur werkers ingestel word om met die werkgewer te kommunikeer.

• Inflasie: Algemene verhoging in die pryse van goedere en dienste.

Eenheid 4.1: Impak van Kontemporêre Kwessies op Besigheidsbedrywighede

Sosio-ekonomiese kwessies

Sosio-ekonomiese kwessies is uitdagings wat die ekonomie negatief affekteer, wat daartoe lei dat verbruikersbesteding en besigheid uitgawes onder druk kom, terwyl die regering ook beïnvloed word. Die volgende kwessies word ondersoek:

• Lae inkomste-vlakke

• Inflasie

• Sosiale, kulturele, en demografiese kwessies

• Ekonomiese misdaad

• Bevolkingsgroei

• Ongeletterdheid

• Gebrek aan vaardighede

• Onbeskikbaarheid van natuurlike hulpbronne

• Oneffektiewe gebruik van hulpbronne

• Uitputting van natuurlike hulpbronne

• Storting

• Stakings

Lae Inkomste-vlakke

Suid-Afrika het een van die mees skeefgetrekte inkomste profiel in die wêreld.

• Dit lei tot armoede, wat die koopkrag van verbruikers beïnvloed.

• Lae inkomste verdieners spandeer hul geld op basiese goedere, wat lei tot lae winste vir besighede.

Inflasie

Inflasie verwys na die algemene styging van pryse en daling van geld se koopkrag.

• Verbruikers dink twee keer oor besteding wanneer inflasie styg, wat lei tot 'n afname in verkope.

• Besighede moet besnoei op produksiekoste en kan genoodsaak word om werknemers af te lei.

Sosiale, Kulturele en Demografiese Kwessies

• Suid-Afrika se diverse bevolking beïnvloed besighede se strategieë.

• Besighede moet verskillende verbruikersgroepe se voorkeure akkommodeer om hul verkope te verhoog.

Ekonomiese Misdaad

Ekonomiese misdaad sluit bedrog in, wat opbrengste versteur.

• Besighede moet sekuriteit verhoog, wat die operasionele koste verhoog.

Ongeletterdheid

• Besighede het probleme om mense te huur wat nie kan lees of skryf nie.

• Ongesofistikeerde arbeid kan lei tot swak werkprestasie.

Gebrek aan Vaardighede

Met onopgeleide werknemers spandeer besighede meer tyd en hulp, wat produktiwiteit onder druk plaas.

Onbeskikbaarheid van Natuurlike Hulpbronne

• Gebrek aan hulpbronne beteken minder produksie en verhoogde koste vir alternatiewe produkte.

Storting (Dumping)

• Storting benadeel plaaslike besighede omdat hulle nie met goedere kan meeding wat goedkoper van buite die land ingevoer word nie.

Stakings

Stakings het finansiële en operasionele implikasies omdat dit die werksverhouding benadeel.

Eenheid 4.2: Die Impak van Rowery op Besigheidsbedrywighede

Betekenis van Rowery

Rowery is die onwettige kopieer of nabootsing van ‘n ander persoon se werk.

Impak van Rowery op Besighede

• Besighede lei aansienlike verliese weens onwettige reproduksie van produkte.

• Hierdie verliese kan kunstenaars ontmoedig om nuut te produseer, wat die kunsbedryf benadeel.

Oplossings vir Rowery

• Kopiereg: Gee eksklusiewe regte aan die kunstenaar om werk te verkoop.

• Patente: Gee die ontwerper die reg om ander te voorkom om die ontwerp te gebruik.

• Handelsmerke: Identifisiseer produkte en beskerm hulle teen misbruik van derden.

Eenheid 4.3: Nywerheidsverhoudinge

Betekenis van Nywerheidsverhoudinge

Nywerheidsverhoudinge verwys na die verhouding tussen werkgewer en werknemers.

Sloerstakings en Uitsluitings

• Sloerstakings is doelbewuste pogings om die produktiwiteit te verminder.

• Uitsluitings verhoed stakende werknemers om op die perseel te werk.

Wet op Arbeidsverhoudinge (WAV)

• Doel is om regverdige arbeidspraktyke te verseker.

• Dit moedig kollektivisme aan en stel die Arbeidshof in stand.