HIT temat 27 rozdział III

Prawa Człowieka - Wprowadzenie
  • Prawa człowieka - fundamentalne dla każdego człowieka, uznawane za uniwersalne, nienaruszalne, przyrodzone.
  • Historia ich istnienia sięga starożytności, zmieniając się w miarę rozwoju społeczeństw.
  • Kluczowe wydarzenia:
    • 10 grudnia 1948 r. - Powszechna Deklaracja Praw Człowieka przez ONZ.
    • 10 grudnia 1950 r. - Europejska Konwencja o Ochronie Praw Człowieka.
    • 2 kwietnia 1997 r. - uchwalenie Konstytucji RP.
Cechy Praw Człowieka
  • Powszechne: przysługują wszystkim ludziom bez względu na różnice.
  • Przyrodzone: niewynikające z norm stanowionych.
  • Niezbywalne: nie można ich zrzec się.
  • Nienaruszalne: niezależne od władzy, mogą być ograniczane tylko w uzasadnionych sytuacjach.
  • Integralność: wszystkie prawa są współzależne, żadne z nich nie może istnieć bez innych.
Generacje Praw Człowieka
  1. Pierwsza generacja - Prawa osobiste i obywatelskie.
    • prawa do życia, wolność słowa, prawo do sprawiedliwego procesu, wolność od tortur, itp.
  2. Druga generacja - Prawa ekonomiczne, socjalne i kulturalne.
    • prawo do pracy, opieki zdrowotnej, edukacji, itp.
  3. Trzecia generacja - Prawa solidarnościowe.
    • prawo do demokratycznego samostanowienia, życia w czystym środowisku, pokoju, itp.
Kształtowanie się Idei Praw Człowieka
  • Antyk: Grecy twierdzili, że wolność jest fundamentalnym prawem.
  • Średniowiecze: Chrześcijaństwo podkreślało równość i godność człowieka.
  • Nowożytność: Kodyfikacja praw - Wielka Karta Swobód (1215), Konstytucja 3 maja (1791) w Polsce.
  • XVIII/XIX w: Rozwój koncepcji praw naturalnych - Deklaracja niepodległości USA (1776) i Deklaracja praw człowieka i obywatela (1789).
Międzynarodowe Regulacje Dotyczące Praw Człowieka
  • Powszechna Deklaracja - 1948 r. jako fundament systemu ochrony praw człowieka.
  • Rada Europy - powołanie Europejskiej konwencji o ochronie praw człowieka (1950) i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.
Prawa Człowieka w Polsce
  • Konstytucja z 1997 r. - najważniejszy dokument określający prawa i obowiązki obywateli.
  • Zasady ogólne: nienaruszalność godności, równość wobec prawa, ochrona mniejszości; możliwość ograniczenia praw jedynie w drodze ustawy.
  • Ochrona Praw Człowieka w Polsce: Rzecznik Praw Obywatelskich, sądy powszechne, administracyjne, Trybunał Konstytucyjny, prawo do pozwania organów władzy.
Rzecznik Praw Obywatelskich
  • Niezależny organ ochrony prawnej.
  • Wspiera obywateli w naruszaniu ich praw przez państwo.
  • Ma prawo do badania spraw oraz przekazywania wyników do instytucji odpowiedzialnych.