( Aralin 1.1 ) Batayang Kaisipan ng Wika, Kultura, Interkultural at Multikultural

Ano ang Wika

• Ang wika ay isang makapangyarihang kasangkapan ng komunikasyon.

• Ayon kay Austero et al. (1999), likas na kakayahan ng wika ang magamit sa pagpapahayag ng kaisipan, damdamin, at kuro-kuro ng tao.

• Sa pamamagitan ng wika, naipapahayag ng tao ang saloobin tungkol sa isyu o pangyayari.

• Sa panahon ng modernisasyon at globalisasyon, lumawak ang paggamit ng wika lalo na sa social media.

Ano ang Kultura

• Ang kultura ay kabuuang paraan ng pamumuhay ng mga tao bilang kasapi ng lipunan.

• Sumasaklaw ito sa kung paano gumagawa ang isang pangkat ng tao upang mabuhay.

• Makikita ang kultura sa kanilang wika, panitikan, paniniwala o relihiyon, kaugalian, tradisyon, pagkain, sining, batas, kaalaman, moralidad.

• Sa kultura nakikilala ang isang bansa at ang mga mamamayan nito.

• Ang kultura ay mabisang kasangkapan sa pambansang pagkakaisa dahil dito naipapahayag ang tunay na diwa ng pakikipagkapwa.

Mga Elemento ng Kultura

Kaugalian (Norms)

• Mga asal, gawi, kilos na nagpapakita kung paano gumagalaw ang tao sa lipunan.

• Mga halimbawa

  • Pagmamano sa nakatatanda

  • Bayanihan o pagtutulungan

  • Paghaharana sa nililigawan

Paniniwala (Belief)

• Mga pananaw o ideya na tinatanggap ng lipunan bilang totoo.

• Mga halimbawa

  • Paniniwala sa albularyo

  • Paniniwala sa anting-anting

  • Paniniwala sa mga santo

Pagpapahalaga (Values)

• Pamantayan ng lipunan kung ano ang katanggap-tanggap at kanais-nais na gawain.

• Batayan ng tama at mali.

• Mga halimbawa

  • Pagpapahalaga sa pamilya

  • Pananalig sa Panginoon

Simbolo (Symbols)

• Mga bagay na may kahulugan kahit hindi gamitan ng salita.

• Kasama rito ang di-berbal na komunikasyon.

• Mga halimbawa

  • Krus bilang banal

  • Pansit bilang simbolo ng mahabang buhay

  • Nuno sa punso bilang kinatatakutan

Sining at Panitikan (Arts and Literature)

• Paraan ng pagpapahayag ng husay at damdamin ng tao.

• Mga halimbawa

  • Sayaw: Tinikling at Cariñosa

  • Guhit: Sketch o portrait

  • Awit: Lupang Hinirang, Bayan Ko

  • Pinta: Spoliarium ni Juan Luna

  • Lilok: Oblation ni Guillermo Tolentino

  • Tula: Florante at Laura

  • Nobela: Noli Me Tangere at El Filibusterismo

  • Maikling Kwento: Ang Kalupi ni Benjamin Pascual

Ugnayan ng Wika, Kultura at Lipunan

• Magkakaugnay ang wika, kultura at lipunan.

• Wika ang pangunahing instrumento ng tao sa pakikipag-ugnayan.

• Sa wika, naipapasa at naipapahayag ang kultura.

• Ang tao ay likas na nakikipagkapwa kaya kailangan niya ang wika sa lipunan.

Ugnayan ng Wika sa Kultura

• Hindi maipapasa ang kultura sa susunod na henerasyon kung walang wika.

• Hindi mabibigyan ng anyo o kahulugan ang kultura kung walang wika.

• Wika ang nag-uugnay sa mga tao sa kultura, kaya mas naiintindihan ang kultura kahit ng iba pang grupo.

Ano ang Interkultural

• Tumutukoy sa ugnayan, proseso, o pangyayari na nagaganap sa pagitan ng mga kultura.

• May aktwal na pakikipag-ugnayan sa mga tao mula sa magkaibang kultura.

• Layunin ang pag-unawa sa pagkakaiba-iba ng wika, tradisyon, paniniwala, at paraan ng pagpapahayag upang magkaroon ng maayos na komunikasyon.

Halimbawa ng Interkultural na Sitwasyon

• Pakikipagkalakalan ng Pilipino at Intsik

  • Palitan ng produkto sa sinaunang panahon

  • Natutuhan ang ilang salitang Intsik at pagkain tulad ng pansit at lumpia

• Pagtanggap ng Kristiyanismo sa Pilipinas

  • Nagdala ang mga Espanyol ng relihiyon, mga pista at salitang Kastila

  • Naimpluwensyahan ang wika at kultura ng mga Pilipino

• Pista ng Panagbenga sa Baguio

  • Nakikipag-ugnayan ang mga Igorot at turista mula sa iba’t ibang bansa

  • Nagpapalitan ng tradisyon, sining, awit, at sayaw

• Pakikipag-ugnayan ng mga Overseas Filipino Workers (OFWs)

  • Natututo ng ibang wika tulad ng Arabe

  • Nakikibagay sa kaugalian ng bansang pinagtatrabahuhan

• Pagdiriwang ng Chinese New Year sa Pilipinas

  • Nakikibahagi ang mga Pilipino sa tradisyong Tsino

  • Sumasanib ang dalawang kultura tulad ng dragon dance at tikoy

Ano ang Multikultural

• Tumutukoy sa komunidad o lipunan na binubuo ng iba’t ibang kultura na magkakasamang namumuhay.

• Nagpapakita ng pagkakaiba-iba ng kultura sa iisang espasyo.

• Hindi kinakailangang may aktwal na interaksyon ang mga kultura sa isa’t isa.

Halimbawa ng Multikultural na Sitwasyon

• Quiapo, Maynila

  • May mga Katolikong deboto, mga negosyanteng Tsino, at mga Muslim na nagtitinda

  • Magkakaiba ang kultura pero magkakatabi sa iisang lugar

• Canada

  • May komunidad ng Pilipino, Indian, Tsino, Arabo, at iba pang lahi

  • Magkakasamang naninirahan ngunit may sariling relihiyon at wika

• Aliwan Festival

  • Pinagsasama-sama ang mga tribo mula sa iba’t ibang rehiyon

  • Hindi lahat ay nagkakaroon ng aktwal na palitan ng tradisyon