Tytuł: Obrazki z życia żaków krakowskich w XV i XVI wieku
Wydanie z 1900 roku, Druckarnia "Czasu" pod zarządem Józefa Łakocińskiego.
I. Przepisowe Ubiory i Walka Studentów Przeciw Nim
Strój żaków, bakalarzy i magistrów:
Różnice w ubiorach.
Drogość ubiorów - broń zakazana.
Przepisy uniwersyteckie dotyczące ubiorów i noszenia broni.
Wyrok na korzyść studentów:
Biskup, który nie chce mieć ze studentów ciemięgów.
Skutki wyroku na rzecz studentów.
Charakter uniwersytetu:
Uniwersytet wyrósł z podstawy kościelnej, z dominującym charakterem duchownym.
Większość profesorów i uczniów (księża i klerycy).
Stosowanie wszelkich przepisów dotyczących ubiorów przez uniwersytet (układ 1 duchowny).
Ubiory:
Ubiór studenta:
Kapuce, czapki zwane myckami z sukna lub kitajki.
W wieku XVI kapuce wychodzą z użycia, mycki zostają.
Odzienie składające się z koszuli, obcisłych spodni, serdaka (kaftan) w kolorach czarno-czerwonych oraz tuniki, która mogła być różnych kolorów: purpurowy, szary, niebieski, zielony, brązowy.
Tuniki czarne były najtańsze, czeskie, a podczas promocji składano je w podarunku magistratom.
Tuniki „dzikie” (czerwone, „czeczeradek”) i podbite futrem (szuby) były uważane za zbytek.
Bogatsi studenci nosili jedwabne delię.
Problemy z przestrzeganiem przepisów:
Sprawa dotycząca drogich ubiorów, które były niedostępne dla biednych studentów.
Nagminne łamanie przepisów:
Ukarania surowe za nieprzestrzeganie zakazu noszenia świeckiego ubioru.
Władze uniwersyteckie w wielkim stopniu zareagowały na nieposłuszeństwo.
Zmiana w ubiorach, tj. krótkie tuniki w XVI wieku (germak).
II. Depositio Beanorum
Wstęp: znaczenie słowa „beanus”; wyniki obrzędu 'beania'.
Uniwersytet jako cech:
Profesorowie to majstrowie, a studenci to uczniowie.
Obrzęd otrzęsin - egzaminy cierpliwości.
Historia, skąd wyraz beania.
Znaczenie:
Był obowiązkowy, by stać się pełnoprawnym studentem.
Porównania do praktyk w innych krajach (Czechy, Niemcy).
Przypadki otrzęsin i ich różne formy.
Zniesienie obrzędu we wczesnych latach XVI wieku z powodu nadużyć.
III. Narodowości, Ich Spory i Zwyczaje
Uniwersytet krakowski jako uniwersytet europejski.
Język łaciński jako język międzynarodowy.
Spory między Polakami a Niemcami:
Węgrzy na uniwersytecie krakowskim - ich charakterystyka.
Problematyka relacji z innymi narodami (Czesi, Rusini, Litwini).
Różnice narodowe.
IV. Burdy Studenckie
Rzadkość burd w w. XV i XVI.
Walka między bursą bogatych a bursą filozofów w r. 1474.
Wydarzenia związane z burdami studentskimi, ich wpływ na uczelnię.
Porównanie do burd w innych krajach (np. Wittenberga, Oksford).
V. Kilka Szczegółów do Moralności Uczniów
Bursa jako narzędzie do utrzymania moralności.
Kradzieże w bursach i problemy z ich rozwiązywaniem.
Pijaństwo jako problem: winiarze, szynki, hazard i ich skutki moralne.
Problemy z moralnością studentów: dozór, współżycie z „ponurymi kobietami”.