Unit 3 Vocabulary Guide: Family, Life Stages, Chores, Free Time, Relationships, Celebrations, and Compound Nouns

Rodzina (Family Vocabulary)

  • adopted /əˈdɒptɪd/ – adoptowany
  • aunt /ɑːnt/ – ciocia
  • brother-in-law /ˈbrʌðər ɪn lɔː/ – szwagier
  • cousin /ˈkʌzn/ – kuzyn / kuzynka
  • father-in-law /ˈfɑːðər ɪn lɔː/ – teść
  • grandchildren /ˈɡrænˌtʃɪldrən/ – wnuki
  • granddaughter /ˈɡrænˌdɔːtər/ – wnuczka
  • grandfather /ˈɡrændˌfɑːðər/ – dziadek
  • grandmother /ˈɡrændˌmʌðər/ – babcia
  • grandparents /ˈɡrændˌpeərənts/ – dziadkowie
  • grandson /ˈɡrænsʌn/ – wnuk
  • great-grandchildren /ɡreɪt ˈɡrænˌtʃɪldrən/ – prawnuki
  • great-grandparents /ɡreɪt ˈɡrænˌpeərənts/ – pradziadkowie
  • half-brother /ˈhɑːf ˌbrʌðər/ – brat przyrodni
  • half-sister /ˈhɑːf ˌsɪstər/ – siostra przyrodnia
  • husband /ˈhʌzbənd/ – mąż
  • mother-in-law /ˈmʌðər ɪn lɔː/ – teściowa
  • nephew /ˈnefjuː/ – siostrzeniec / bratanek
  • niece /niːs/ – siostrzenica / bratanica
  • only child /ˈəʊnli tʃaɪld/ – jedynak / jedynaczka
  • parents /ˈpeərənts/ – rodzice
  • relative /ˈrelətɪv/ – krewny
  • sibling /ˈsɪblɪŋ/ – rodzeństwo
  • sister-in-law /ˈsɪstər ɪn lɔː/ – szwagierka, bratowa
  • stepfather /ˈstepˌfɑːðər/ – ojczym
  • stepmother /ˈstepˌmʌðər/ – macocha
  • twins /twɪnz/ – bliźnięta
  • uncle /ˈʌŋkl/ – wujek
  • wife /waɪf/ – żona

Etapy Życia (Stages of Life)

  • adult /ˈædʌlt/ – dorosły
  • at the age of (14) /ət ðɪ eɪdʒ əv fɔːˈtiːn/ – w wieku (14 lat)
  • be born /bi bɔːn/ – urodzić się
  • birth /bɜːθ/ – narodziny
  • childhood /ˈtʃaɪldhʊd/ – dzieciństwo
  • death /deθ/ – śmierć
  • die /daɪ/ – umrzeć
  • elderly /ˈeldərli/ – w podeszłym wieku
  • grow up /ɡrəʊ ʌp/ – dorastać
  • teenager /ˈtiːneɪdʒər/ – nastolatek / nastolatka

Czynności Codzienne (Daily Activities and Chores)

  • clean/tidy your room /kliːn / ˈtaɪdi jɔː ruːm/ – sprzątać pokój
  • do homework /duː ˈhəʊmwɜːk/ – odrabiać lekcje
  • do the cleaning /duː ðə ˈkliːnɪŋ/ – sprzątać
  • do the cooking /duː ðə ˈkʊkɪŋ/ – gotować
  • do the housework /duː ðə ˈhaʊswɜːk/ – wykonywać prace domowe
  • do the shopping / go shopping /duː ðə ˈʃɒpɪŋ / ɡəʊ ˈʃɒpɪŋ/ – robić zakupy
  • do the vacuuming /duː ðə ˈvækjuːmɪŋ/ – odkurzać
  • do the washing / wash your clothes /duː ðə ˈwɒʃɪŋ / wɒʃ jɔː kləʊðz/ – robić pranie
  • do the washing-up / wash the dishes /duː ðə ˌwɒʃɪŋ ˈʌp / wɒʃ ðə ˈdɪʃɪz/ – zmywać naczynia
  • get dressed /ɡet drest/ – ubierać się
  • get ready for school /ɡet ˈredi fər skuːl/ – szykować się do szkoły
  • get up /ɡet ʌp/ – wstawać
  • go to school by (bus) /ɡəʊ tə skuːl baɪ bʌs/ – jechać do szkoły (autobusem)
  • have breakfast / a meal /hæv ˈbrekfəst / ə miːl/ – jeść śniadanie / posiłek
  • have/take a shower/bath /hæv/teɪk ə ˈʃaʊər/bɑːθ/ – brać prysznic / kąpiel
  • lay the table /leɪ ðə ˈteɪbl/ – nakrywać do stołu
  • load/empty the dishwasher /ləʊd/ˈempti ðə ˈdɪʃˌwɒʃər/ – ładować / rozładowywać zmywarkę
  • look after sb /lʊk ˈɑːftər ˌsʌmbədi/ – opiekować się kimś
  • make your bed /meɪk jɔː bed/ – ścielić łóżko
  • take care of pets /teɪk keər əv pets/ – opiekować się zwierzętami domowymi
  • take out the rubbish /teɪk aʊt ðə ˈrʌbɪʃ/ – wynosić śmieci
  • tidy the desk /ˈtaɪdi ðə desk/ – porządkować biurko
  • wake up /weɪk ʌp/ – budzić się
  • walk the dog /wɔːk ðə dɒɡ/ – wyprowadzać psa
  • wash the car /wɒʃ ðə kɑː/ – myć samochód

Czas Wolny (Free Time and Leisure Activities)

  • arrange social life /əˈreɪndʒ ˈsəʊʃl laɪf/ – planować / organizować życie towarzyskie
  • be interested in sth /bi ˈɪntrestɪd ɪn ˌsʌmθɪŋ/ – interesować się czymś
  • be into sth /bi ˈɪntə ˌsʌmθɪŋ/ – interesować się czymś
  • be keen on sth /bi kiːn ɒn ˌsʌmθɪŋ/ – lubić coś
  • be up to sth /bi ʌp tə ˌsʌmθɪŋ/ – robić / porabiać coś
  • chat on Facebook /tʃæt ɒn ˈfeɪsbʊk/ – czatować na Facebooku
  • do sport /duː spɔːt/ – uprawiać sport
  • do voluntary work /duː ˈvɒləntri wɜːk/ – pracować społecznie jako wolontariusz
  • enjoy yourself / have a good time / have fun /ɪnˈdʒɔɪ jɔːˌself / hæv ə ɡʊd taɪm / hæv fʌn/ – dobrze się bawić
  • entertainment /ˌentərˈteɪnmənt/ – rozrywka
  • go for a walk /ɡəʊ fər ə wɔːk/ – iść na spacer
  • go out /ɡəʊ aʊt/ – wychodzić (np. do kina, restauracji)
  • go dancing/bowling/jogging /ɡəʊ ˈdɑːnsɪŋ/ˈbəʊlɪŋ/ˈdʒɒɡɪŋ/ – pójść potańczyć / na kręgle / pobiegać
  • go/spend time online /ɡəʊ/spend taɪm ˌɒnˈlaɪn/ – spędzać czas w internecie
  • go to the cinema /ɡəʊ tə ðə ˈsɪnəmə/ – iść do kina
  • hang out with sb /hæŋ aʊt wɪð ˌsʌmbədi/ – spędzać z kimś czas, trzymać się z kimś
  • keep in touch with sb /kiːp ɪn tʌtʃ wɪð ˌsʌmbədi/ – być z kimś w kontakcie
  • play board games/chess /pleɪ ˈbɔːd ɡeɪmz/tʃes/ – grać w gry planszowe / szachy
  • share photos /ʃeər ˈfəʊtəʊz/ – dzielić się zdjęciami, udostępniać zdjęcia
  • Skype /skaɪp/ – rozmawiać na Skype
  • social networking site /ˈsəʊʃl ˈnetwɜːkɪŋ saɪt/ – serwis społecznościowy
  • socialise with /ˈsəʊʃəlaɪz wɪð/ – spotykać się / spędzać czas z
  • spend time outdoors /spend taɪm aʊtˈdɔːz/ – spędzać czas na powietrzu

Małżeństwo i Związki (Marriage and Relationships)

  • ask sb out /ɑːsk ˌsʌmbədi aʊt/ – zaprosić kogoś na randkę
  • bring up /brɪŋ ʌp/ – wychowywać
  • bride /braɪd/ – panna młoda
  • cheer sb up /tʃɪər ˌsʌmbədi ʌp/ – pocieszyć kogoś
  • date /deɪt/ – randka
  • engagement ring /ɪnˈɡeɪdʒmənt rɪŋ/ – pierścionek zaręczynowy
  • fall in love (with sb) /fɔːl ɪn lʌv wɪð ˌsʌmbədi/ – zakochać się (w kimś)
  • fiancé/fiancée /fiˈɒnseɪ/ – narzeczony / narzeczona
  • generation gap /ˌdʒenəˈreɪʃn ɡæp/ – konflikt pokoleń
  • get engaged /ɡet ɪnˈɡeɪdʒd/ – zaręczyć się
  • get married / marry sb /ɡet ˈmærid / ˈmæri ˌsʌmbədi/ – ożenić się, wyjść za mąż, pobrać się / poślubić kogoś
  • get on well with sb /ɡet ɒn wel wɪð ˌsʌmbədi/ – być w dobrych relacjach z kimś
  • get to know sb /ɡet tə nəʊ ˌsʌmbədi/ – poznawać kogoś
  • go out with sb /ɡəʊ aʊt wɪð ˌsʌmbədi/ – chodzić z kimś
  • groom /ɡruːm/ – pan młody
  • honeymoon /ˈhʌnimuːn/ – miesiąc miodowy
  • introduce yourself/sb (to sb) /ˌɪntrəˈdjuːs jɔːˌself/ˌsʌmbədi tə ˌsʌmbədi/ – przedstawić się / kogoś (komuś)
  • marriage /ˈmærɪdʒ/ – małżeństwo
  • married couple /ˈmærid ˈkʌpl/ – para małżeńska
  • meet sb /miːt ˌsʌmbədi/ – poznać kogoś
  • pregnant /ˈpreɡnənt/ – w ciąży
  • propose to sb /prəˈpəʊz tə ˌsʌmbədi/ – oświadczyć się komuś
  • relationship /rɪˈleɪʃnʃɪp/ – związek
  • single parent /ˈsɪŋɡl ˈpeərənt/ – samotny rodzic
  • wedding ring /ˈwedɪŋ rɪŋ/ – obrączka

Konflikty i Problemy (Conflicts and Problems)

  • agree with /əˈɡriː wɪð/ – zgadzać się z
  • apologise to (sb) for (sth) /əˈpɒlədʒaɪz tə ˌsʌmbədi fər ˌsʌmθɪŋ/ – przepraszać (kogoś) za (coś)
  • argue with /ˈɑːɡjuː wɪð/ – kłócić się z
  • ask for money /ɑːsk fər ˈmʌni/ – prosić o pieniądze
  • borrow from /ˈbɒrəʊ frəm/ – pożyczać od
  • break up with /breɪk ʌp wɪð/ – zerwać z
  • complain about /kəmˈpleɪn əˌbaʊt/ – skarżyć się na
  • criticise sb's behaviour /ˈkrɪtɪsaɪz ˌsʌmbədiz bɪˈheɪvjər/ – krytykować czyjeś zachowanie
  • fall out with /fɔːl aʊt wɪð/ – pokłócić się, poróżnić się z
  • get depressed /ɡet dɪˈprest/ – popaść w przygnębienie, wpaść w depresję
  • get divorced /ɡet dɪˈvɔːst/ – rozwieść się
  • get on sb's nerves /ɡet ɒn ˌsʌmbədiz ˈnɜːvz/ – działać komuś na nerwy
  • have a fight / an argument with /hæv ə faɪt / ən ˈɑːɡjuːmənt wɪð/ – pokłócić się z
  • lend money to (sb) /lend ˈmʌni tə ˌsʌmbədi/ – pożyczać (komuś) pieniądze
  • make up with /meɪk ʌp wɪð/ – pogodzić się z
  • run away /rʌn əˈweɪ/ – uciec
  • separate /ˈsepəreɪt/ – rozstać się
  • split up with /splɪt ʌp wɪð/ – rozstać się z

Święta i Uroczystości (Holidays and Celebrations)

  • All Saints' Day /ɔːl ˈseɪnts deɪ/ – Wszystkich Świętych
  • celebrate /ˈselɪbreɪt/ – świętować
  • celebration /ˌselɪˈbreɪʃn/ – uroczystość, obchody
  • cemetery /ˈsemətri/ – cmentarz
  • Children's Day /ˈtʃɪldrənz deɪ/ – Dzień Dziecka
  • Christmas /ˈkrɪsməs/ – Boże Narodzenie
  • Christmas/Easter card /ˈkrɪsməs/ˈiːstər kɑːd/ – karta bożonarodzeniowa / wielkanocna
  • Christmas Day /ˈkrɪsməs deɪ/ – pierwszy dzień Bożego Narodzenia
  • Christmas Eve /ˌkrɪsməs ˈiːv/ – Wigilia
  • decorate the Christmas tree /ˈdekəreɪt ðə ˈkrɪsməs triː/ – ubierać choinkę
  • Easter /ˈiːstər/ – Wielkanoc
  • Easter Bunny /ˈiːstər ˈbʌni/ – zajączek wielkanocny
  • exchange wishes /ɪksˈtʃeɪndʒ ˈwɪʃɪz/ – składać sobie życzenia
  • festival / holiday /ˈfestɪvl / ˈhɒlədeɪ/ – święto
  • fireworks display /ˈfaɪəwɜːks dɪˌspleɪ/ – pokaz fajerwerków
  • funeral /ˈfjuːnərəl/ – pogrzeb
  • guest /ɡest/ – gość
  • invitation /ˌɪnvɪˈteɪʃn/ – zaproszenie
  • invite /ɪnˈvaɪt/ – zaprosić
  • Mother's/Father's Day /ˈmʌðəz/ˈfɑːðəz deɪ/ – Dzień Matki / Ojca
  • name day /ˈneɪm deɪ/ – imieniny
  • New Year's Day /ˌnjuː jɪəz ˈdeɪ/ – Nowy Rok
  • New Year's Eve /ˌnjuː jɪəz ˈiːv/ – Sylwester
  • share Christmas wafers /ʃeər ˈkrɪsməs ˈweɪfəz/ – dzielić się opłatkiem
  • visit graves /ˈvɪzɪt ɡreɪvz/ – odwiedzać groby
  • wedding /ˈwedɪŋ/ – ślub
  • wedding anniversary /ˈwedɪŋ ˌænɪˈvɜːsəri/ – rocznica ślubu
  • wedding reception /ˈwedɪŋ rɪˌsepʃn/ – przyjęcie weselne

Inne (Other Vocabulary)

  • exchange /ɪksˈtʃeɪndʒ/ – wymiana
  • find out /faɪnd aʊt/ – dowiedzieć się
  • follow /ˈfɒləʊ/ – podążać za
  • nutrition /njuːˈtrɪʃn/ – odżywianie, dietetyka
  • suck a thumb /sʌk ə θʌm/ – ssać kciuk
  • tuck /tʌk/ – wkładać, chować

Słowotwórstwo: Rzeczowniki Złożone (Word Formation: Compound Nouns)

  • Definicja: Rzeczowniki złożone (compound nouns) składają się z dwóch lub większej liczby słów, które w połączeniu ze sobą nabierają nowego, specyficznego znaczenia.

  • Struktura: Przymiotnik + Rzeczownik (Adjective + Noun)

    • only child – jedynak / jedynaczka
    • grandparents – dziadkowie
  • Struktura: Rzeczownik + Rzeczownik (Noun + Noun)

    • board game – gra planszowa
    • honeymoon – miesiąc miodowy
  • Struktura: Rzeczownik odczasownikowy (-ing) + Rzeczownik (Gerund + Noun)

    • driving licence – prawo jazdy
  • Struktura: Rzeczownik + Wyrażenie Przyimkowe (Noun + Prepositional Phrase)

    • mother-in-law – teściowa

Ćwiczenia i Praktyka Językowa (Vocabulary Practice & Tasks)

  • Zadanie 1: Znajdź w słowniczku:

    • 4 zwroty związane z organizacją czasu wolnego: np. go to the cinema, go for a walk, hang out with sb, spend time outdoors.
    • 4 czasowniki złożone (phrasal verbs): np. bring up, cheer sb up, fall out with, break up with, grow up, run away, split up with.
    • 4 rzeczowniki złożone powstałe z dwóch rzeczowników: np. honeymoon, board game, generation gap, wedding ring.
    • 3 wyrazy/zwroty związane z Bożym Narodzeniem: np. decorate the Christmas tree, share Christmas wafers, Christmas Eve, Christmas Day.
    • 5 rzeczowników określających członków rodziny: np. grandfather, aunt, cousin, brother-in-law, half-sister.
  • Zadanie 2: Odpowiedz na pytania i przeanalizuj pojęcia:

    • Które osoby to krewni (relatives)?
    • A: your grandfather (dziadek)
    • C: your aunt (ciocia)
    • Która osoba to członek rodziny (family member)?
    • A: half-sister (siostra przyrodnia)
    • C: adopted son (adoptowany syn)
    • Który zwrot oznacza bardzo dobre relacje (be on very good terms)?
    • get on well with sb (być w dobrych relacjach z kimś) w przeciwieństwie do fall out with (pokłócić się) czy have an argument with (pokłócić się z).
    • Różnice znaczeniowe pomiędzy sparowanymi wyrażeniami dotyczącymi obowiązków i czynności:
    • 1. do the cleaning vs. do the housework: do the cleaning dotyczy typowo sprzątania/czyszczenia powierzchni, natomiast do the housework to ogólne prace domowe (obejmujące też gotowanie, pranie, prasowanie).
    • 2. wash your clothes vs. do the washing: wash your clothes to konkretne mycie/pranie ubrań, do the washing oznacza wykonywanie prania ogólnie.
    • 3. do the washing-up vs. wash the dishes: Oba zwroty oznaczają zmywanie naczyń (używane zamiennie).
    • 4. clean your room vs. tidy your room: clean your room skupia się na czyszczeniu/myciu brudu, natomiast tidy your room polega na porządkowaniu i układaniu rzeczy na swoim miejscu.
    • 5. do the shopping vs. go shopping: do the shopping odnosi się do codziennych, rutynowych zakupów (np. spożywczych), podczas gdy go shopping odnosi się do wyjścia na zakupy jako formy spędzania czasu.
    • 6. do homework vs. do housework: do homework to odrabianie lekcji szkolnych, natomiast do housework to wykonywanie prac domowych/gospodarczych.