Notas sa TALUMPATI

KONTEKSTO NG TALUMPATI

  • Ang salitang “talumpati” ay karaniwang ginagamit sa konteksto ng pampublikong pagsasalita, tulad ng mga okasyong pang-graduation. Sa transcript, makikita ang paggamit nito sa konteksto ng pagtatapos at pagsasalita para sa klase ng 2025 sa University of St. La Salle, Bacolod (68th Graduation Rites).

  • Pangunahing layunin ay makapagbahagi ng mensahe sa harap ng publiko.

KAHULUGAN AT PINAGMULAN NG TALUMPATI

  • Pinagmulan: Ang salitang "talumpati" ay nagmula sa salitang Tagalog na "tumpat" na nangangahulugang "sulatin" o "sinumpaan".

  • Sa kabuuan, ito ay isang pormal at magalang na pananalita sa harap ng publiko patungkol sa isang napapanahong paksa.

LAYUNIN NG TALUMPATI

  • Maghatid ng tuwa o sigla.

  • Magbigay impormasyon.

  • Magpahayag ng katwiran.

  • Mangumbinsi ng mga tao.

BAHAGI NG TALUMPATI

  • Pamagat o Introduksyon: Dito sinasaad ang layunin ng talumpati.

  • Katawan: Dito nakasaad ang paksang tatalakayin ng mananalumpati.

  • Katapusan: Dito ilalahad ang pinakamatibay na katwiran o katibayan upang mahikayat ang mga tao.

MGA URI NG TALUMPATI
1) Talumpating Nagbibigay Aliw: Isinasagawa sa mga handaan, pagtitipon, o salo-salo.
2) Talumpating Nagdaragdag Kaalaman: Madalas isinasagawa sa mga lektyur at pag-uulat.
3) Talumpating Nanghihikayat: Ginagamit upang mapakilos at mag-impluwensiya sa tagapakinig.
4) Talumpating Nagbibigay Galang: Ginagamit sa pagtanggap sa bagong kasapi o bagong dating.

DALAWANG PARAAN NG PAGTATALUMPATI

  • IMPROMPTU O BIGLAANG TALUMPATI: Isinasagawa nang biglaan o walang paghahanda.

  • EKSTEMPORANYO O DAGLIANG TALUMPATI (daglian): Tinatawag ding “daglian”; maingat na inihahanda at pinagpaplanuhan sa loob ng maikling oras lamang.

MGA GABAY SA PAGSULAT NG TALUMPATI
1) Piliin ang isang pinakamahalagang ideya.
2) Magsulat kung paano ka magsalita.
3) Gumamit ng konkretong salita at halimbawa.
4) Tiyaking tumpak ang mga ebidensiya at datos na ginagamit sa talumpati.
5) Gawing simple ang pagpapahayag sa buong talumpati.

KATANGIAN NG ISANG MAHUSAY NA MANANALUNALUMPATI

  • May magandang personalidad.

  • Malinaw magsalita.

  • May malawak na kaalaman sa paksang tinatalakay.

  • May kasanayan sa pagtatalumpati.

  • Mahusay gumamit ng kumpas.

MGA DAPAT ISAALANG-ALANG SA ENTABLADO

  • Ang mananalumpati ay dapat isaalang-alang ang sarili sa harap ng tagapakinig at ang kanyang paraan ng pagbigkas ng mga salita.

  • Dapat isaalang-alang din ang pananamit, asal sa entablado, kumpas ng kamay; laging tandaan na siya ay nasa harap at pinapakinggan at pinapanood ng mga tao.

  • Dapat isaalang-alang ang nilalaman ng talumpati upang matukoy ang wasto at pinakamabuting paraan ng pagbigkas nito.

  • Higit sa lahat, dapat matukoy ang layunin at kaisipan na nais iparating ng talumpati upang maabot ito nang malinaw sa mga tagapakinig.

  • Dapat malaman ang uri at antas ng tagapakinig upang makapag-isip ng mabuting paraang gagamitin na makapukaw sa atensyon at makahikayat na makinig hanggang wakas.

ANG TAGAPANOOD/TAGAPAKINIG

  • Mahalaga rin malaman kung sino ang tagapakinig upang mabigyan ng talumpati at maging malinaw ang kahalagahan para sa kanila.

MGA DAPAT TANDAAN SA PAG-TATALUMPATI

  • Tinig: Napakahalaga ng tinig; ang tinig ay susi sa pagkapanalo ng pagtatalumpati. May tinatawag na "Tindig Panalo".

  • Pagbigkas: Dapat mabigkas nang malinaw at matatas.

  • Pansin: Ang mananalumpati ay dapat magkaroon ng ugnayan sa kanyang tagapakinig.

  • Kumpas: Mahalaga ang kumpas upang bigyang-diin ang mga bahagi ng talumpati.

MGA HALIMBAWA NG KUMPAS

  • Kumpas na paturo: Ginagamit sa paghamak, pagkagalit, pagkapoot, at pagtawag ng pansin sa bagay na itinuturo.

  • Kumpas na pasubaybay: Ginagamit kung nais bigyang-diin ang pagkakaugnay ng diwa.

MGA AYOS NG PALAD AT KAHULUGAN NITO

  • Palad na Nakalahad: Nagpapakilala ng PAGBIGAY o PAGTANGGAP.

  • Palad na nakataob: Nagpapahiwatig ng galit.

  • Bukas na palad: Nagpapahayag ng mababang uri ng damdamin o kaisipan (kahinahunan).

  • Kuyom na palad: Nagsasaad ng pagkabira o matinding damdamin (pagkapoot o puwersa).

MGA DAPAT IWASAN SA PAG-TATALUMPATI

  • Huwag maging mayabang; maging simple upang maging kaiga-igaya sa mga makikinig.

  • Iwasan ang pagiging matamlay at sumimangot.

  • Iwasan ang pagtatalumpati nang walang pagsasanay; laging handa.

  • Huwag magtapos sa simula, at huwag magdagdag-dagdag kung hindi na kailangan.

  • Kung may puwang o sandaling pagtigil, hindi dapat matakot; iwasan maging stiff; ikumpas at igalaw ang mga bahagi ng katawan.

  • Huwag mangamba o kabahan; maging tuwid at payak sa pakikipagusap na parang kaswal na usapan.

  • Iwasan mautal para malinaw na maintindihan ng mga tagapakinig ang nais ipabatid.

MALIIT NA PAGPAPASALAMAT

  • Maraming salamat! (Pangwakas na pagbati o pasasalamat sa mga tagapakinig.)

PAKIKIKITAAN SA MGA KONTEKSTO

  • Ang mga pangunahing ideyang ito ay makikita sa mga slide tungkol sa pagbuo ng talumpati para sa mga okasyon gaya ng pagtatapos (graduation rites) at pagsasalita bilang kinatawan ng klase. Ang mga ideya ay maaaring iangkop sa anumang uri ng talumpati: aliw, kaalaman, paghimok, o paggalang, at maaaring gamitin sa totoong buhay at sa paaralan o propesyonal na setting.