Kruistochten Samenvatting

De Kruistochten (ca. 1000 - ca. 1500)

Overzicht

De kruistochten vonden plaats tussen ongeveer 1000 en 1500.

Introductie

In de vorige hoofdstukken zijn verschillende monotheïstische godsdiensten bestudeerd.
Dit hoofdstuk behandelt de contacten tussen deze godsdiensten tijdens de kruistochten.
De kruistochten waren een gewelddadig conflict tussen de West-Europese samenleving en andere samenlevingen, waaronder de islam.

Onderzoeksvragen

Historische vraag 1: Waar en wanneer vonden de kruistochten plaats?
Historische vraag 2: Welke contacten ontstonden er tussen het christelijke Westen en het islamitische Oosten door de kruistochten?

Tijdslijn van de Arabische Expansie en Kruistochten

637: Jeruzalem kwam in handen van de Arabische moslims.
718: Het Iberisch Schiereiland (Spanje en Portugal) kwam in handen van de moslims.
1071: Turkse legers (Seldsjoeken) veroverden Klein-Azië.
Eind 11e eeuw: De paus riep op tot de verovering van Jeruzalem en het Iberisch Schiereiland.
1099: Jeruzalem viel in handen van de kruisvaarders tijdens de eerste kruistocht.
12e eeuw: Succesvolle kruistochten tegen West-Europese ketters en naar Noordoost-Europa, waar het christendom werd ingevoerd.
1187: Saladin veroverde Jeruzalem.
1244: De Egyptenaren veroverden Jeruzalem.
13e eeuw: Vierde, vijfde, zesde, zevende en achtste kruistochten richting Jeruzalem. Kruisvaarders slaagden er niet in Jeruzalem te heroveren en vielen tijdens de vierde kruistocht Constantinopel aan.
1453: Turkse legers (Osmaanse dynastie) veroverden Constantinopel, wat het einde van het Byzantijnse rijk betekende.
1492: Einde van de verovering van het Iberisch Schiereiland; de regio werd verplicht christelijk. Joden werden uitgewezen en moslims moesten zich bekeren.
1517: Turkse legers (Osmaanse dynastie) heroverden Jeruzalem.

Doelen van de Kruistochten

Verovering van Jeruzalem.
Verovering van het Iberisch Schiereiland.
Bekering van Noordoost-Europa tot het christendom.
Bestrijding van ketters in West-Europa.

Jeruzalem: Heilige Stad

Jeruzalem is een heilige stad voor drie monotheïstische godsdiensten: jodendom, christendom en islam.
Jodendom: Belangrijke religieuze en historische banden met de stad.
Christendom: Plaats van belangrijke gebeurtenissen in het leven van Jezus.
Islam: Plaats van de Rotskoepel en belangrijk in de islamitische traditie.
Saladin over de betekenis van Jeruzalem (12e eeuw): Jeruzalem is net zo goed van ons als van jullie: het is zelfs nog heiliger voor ons dan voor jullie

Spiraal van Geweld

Het Arabische imperialisme had de islam verspreid.
Christelijke pelgrims konden ongestoord naar Jeruzalem reizen, zelfs toen het onder Arabisch bewind stond.
Er waren handels- en diplomatieke contacten tussen islamitische kaliefen en West-Europese koningen.

Oproep tot Kruistocht

De Seldsjoeken, een Turks volk, drongen diep door in de moslimwereld en bedreigden Klein-Azië en Constantinopel.
De Byzantijnse keizer Alexios I vroeg de paus om hulp.
Clermont, 1095: Paus Urbanus II riep op tot een kruistocht.

Redenen voor de oproep

Moslims uit Jeruzalem verdrijven
Kans om het Oosters Schisma (1054) ongedaan te maken
Kans om pauselijk gezag over adel en hogere clerus te vergroten

Argumenten van de paus

Volledige kwijtschelding van zonden voor deelnemers.
Doel: heroveren van voorheen christelijke steden, vooral Jeruzalem.
Niet het verwerven van grondgebied en/of macht.

Gevolgen van de oproep van Paus Urbanus II

Paus neemt de leiding over een militaire expeditie.
Bewijs dat hij de leider was van de westelijke christelijke samenleving; kans om gezag over adel en hogere clerus te vergroten.
Gezag over Oosten en Westen vergroot

Wij-Zij-Denken leidt tot onverdraagzaamheid en geweld

Pogroms: Joden werden in Europese steden geviseerd.

Eerste Kruistocht (1096 - 1099)

Volkskruistocht: Ridders en mensen uit alle lagen van de bevolking.
Plunderingen onderweg.
1099: Inname van Jeruzalem.
Bloedbad onder joden en moslims.
Jeruzalem en andere steden worden monarchieën onder leiding van christelijke koningen.
Zevental andere kruistochten om Jeruzalem opnieuw te veroveren, zonder succes
Multiculturele samenlevingen ontstaan ondanks geweld.
Saladin herovert Jeruzalem in 1187.

Interculturele Contacten

Wanneer samenlevingen met elkaar in contact komen, nemen ze vaak gewoonten van elkaar over.

Gewelddadig contact

Oorlog voeren.

Vreedzaam contact

Handel drijven.

Machtsverhoudingen

Gelijk of ongelijk.
In een ongelijke machtsverhouding kan er bovendien sprake zijn van uitbuiting en dominantie,

Wederkerige beïnvloeding

Culturen beïnvloeden elkaar.
Voorbeeld: frietjes met stoofvlees: niet typisch Belgisch

Economische en Culturele Contacten

Naast de gewelddadige contacten waren er tijdens en na de kruistochten ook veel economische en culturele contacten en beïnvloedingen.
De christelijke cultuur uit Europa stond tijdens de middeleeuwen op intellectueel vlak niet zover als de Arabische cultuur.
De Europeanen vooral door de Arabische wereld werden beïnvloed in plaats van omgekeerd.
Vanuit Italië hadden de Genuezen, Pisanen en Venetianen al voor de kruistochten belangrijke handelscontacten met moslims uit Noord-Afrika, Spanje, Portugal en het Midden-Oosten.

Culturele Uitwisseling

Moslims hadden vanaf hun expansie een steeds grotere wetenschappelijke kennis opgebouwd.
De islamwereld had een grote filosofische, wetenschappelijke en technologische voorsprong.
Christelijke bisschop Raimundus van Toledo richtte een vertaalschool op in Andalusië.
Arabische wetenschappelijke werken (vaak van Grieks-Romeinse oorsprong) werden vertaald.
Verspreiding van kennis over astronomie, geografie en geneeskunde naar West-Europa.
Introductie van het concept 'ziekenhuis' en andere medische inzichten.
Arabische cijfers en het cijfer 0 werden geïntroduceerd.
Nieuwe technologieën zoals windmolens en schepraderen deden hun intrede.
Veel woorden die we vandaag gebruiken, zoals benzine, algebra, katoen, matras, mokka en tarief, komen uit het Arabisch.

Historisch Denken: Multiperspectiviteit

Om een beeld van het verleden te krijgen is het belangrijk om historische gebeurtenissen vanuit verschillende perspectieven te bekijken.
Het verleden bekijken vanuit andere perspectieven zoals het Arabische, joodse en Byzantijnse. Dat helpt om een vollediger beeld van het verleden te krijgen.

Perspectieven op de Kruistochten

Joods
Islamitisch
Christelijk (katholiek)
Christelijk (oosters-orthodox)

Beeldvorming over Kruisvaarders

Beeldvorming

Er was meer interesse in oorlog dan in godsdienst.
God straft de christenen.
Kruisvaarders zijn wrede duivels.
Het uitmoorden van gelovigen was een rechtvaardig oordeel van God.

Oorzaken beeldvorming

Joden werden tijdens de eerste kruistochten in verschillende steden uitgemoord.
In het Byzantijnse rijk passeerden vooral westerse christenen die uit waren op oorlog.
De paus had als hoogste religieuze leider opgeroepen tot een kruistocht.
De kruisvaarders vielen de moslimwereld aan en sloegen aan het plunderen en moorden.