ការរំលូតកូនដោយប្រើឱសថនៅកម្ពុជា (Medical Abortion in Cambodia)

ច្បាប់ និងប្រវត្តិនៃការរំលូតកូនក្នុងប្រទេសកម្ពុជា

• បទដ្ឋានគតិយុត្ត៖     * ច្បាប់ស្ដីពីការរំលូតកូនត្រូវបានអនុម័តជាផ្លូវការនៅក្នុងឆ្នាំ $1997$     * សេចក្ដីប្រកាសស្ដីពីពិធីសារសម្រាប់ការរំលូតកូន ត្រូវបានបង្កើតឡើង និងអនុម័តនៅក្នុងឆ្នាំ $2002$

• ការបណ្ដុះបណ្ដាល និងការគាំទ្រ៖     * វគ្គបណ្ដុះបណ្ដាលបច្ចេកទេសស្ដីពីការរំលូតកូនដោយសុវត្ថិភាពបានចាប់ផ្ដើមអនុវត្តនៅក្នុងឆ្នាំ $2007$     * កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងនេះកើតចេញពីកិច្ចសហការរវាង ក្រសួងសុខាភិបាល មជ្ឈមណ្ឌលជាតិគាំពារមាតា និងទារក (NMCHC) និងអង្គភាពសុខភាពបន្តពូជ     * ស្ថាប័នផ្ដល់ជំនួយរួមមាន៖ អង្គការដៃគូ RMMP (មានប្រភពជំនួយពី DFID នៃចក្រភពអង់គ្លេស) និង Ipas (សហរដ្ឋអាមេរិក)

• ការចុះបញ្ជីឱសថ៖     * ឱសថសម្រាប់រំលូតកូនដែលមានឈ្មោះថា Medabon ត្រូវបានចុះក្នុងបញ្ជីឱសថសារវន្តកម្ពុជានៅក្នុងឆ្នាំ $2009$

លក្ខខណ្ឌនៃការផ្ដល់សេវា និងការអនុញ្ញាតតាមច្បាប់

• លក្ខខណ្ឌសម្រាប់អ្នកផ្ដល់សេវា៖     * ការរំលូតកូនអាចផ្ដល់ជូនបានតែដោយអ្នកផ្ដល់សេវាដែលបានទទួលការបណ្ដុះបណ្ដាលត្រឹមត្រូវ និងមានការអនុញ្ញាតជាផ្លូវការពីក្រសួងសុខាភិបាលប៉ុណ្ណោះ     * អ្នកផ្ដល់សេវាដែលមានសមត្ថភាពរួមមាន៖ វេជ្ជបណ្ឌិត, គ្រូពេទ្យមធ្យម និងឆ្មបមធ្យម

• ទីកន្លែងផ្ដល់សេវា៖     * មន្ទីរពេទ្យ, មណ្ឌលសុខភាព និងគ្លីនិកសម្ភព ទាំងកម្រិតសាធារណៈ និងឯកជន

• ការស្ម័គ្រចិត្ត និងការយល់ព្រម៖     * ស្ត្រីដែលមានអាយុលើសពី $18$ ឆ្នាំ អាចធ្វើការសម្រេចចិត្ត និងស្នើសុំដោយខ្លួនឯង     * ស្ត្រីដែលមានអាយុក្រោម $18$ ឆ្នាំ ត្រូវមានការស្នើសុំ និងការយល់ព្រមពីអាណាព្យាបាល     * រាល់ការសម្រេចចិត្តត្រូវធ្វើជាលាយលក្ខណ៍អក្សរ ដោយមានការចុះហត្ថលេខា ឬផ្ដិតមេដៃពីស្ត្រីសាមី និងអ្នកពាក់ព័ន្ធ

• ដែនកំណត់នៃអាយុគព្វភ៌៖     * តិចជាង $12$ សប្តាហ៍៖ អាចទទួលបានការអនុញ្ញាតតាមការស្នើសុំរបស់ស្ត្រី     * លើសពី $12$ សប្តាហ៍៖ អាចអនុវត្តបានតែក្នុងលក្ខខណ្ឌពិសេសដូចជា៖         * គព្វភ៌មានលក្ខណៈខុសពីធម្មតា ឬអាចបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់ជីវិតមាតា និងទារក         * ករណីមានការចាប់រំលោភ         * មានការសម្រេចចិត្ត និងឯកភាពរវាងក្រុមគ្រូពេទ្យ និងស្ត្រីសាមី

សូចនាករ និងភាពសមស្របសម្រាប់ការប្រើប្រាស់ឱសថ (Eligibility)

• សូចនាករ (Indication)：     * ប្រើប្រាស់សម្រាប់បញ្ឈប់គព្វភ៌ដែលស្ថិតនៅក្នុងស្បូន (Intrauterine pregnancy) ក្នុងត្រីមាសទី $1$     * ប្រើប្រាស់សម្រាប់អាយុគព្វភ៌ត្រឹម $9$ សប្តាហ៍ចុះ ឬស្មើនឹង $63$ ថ្ងៃ

• លក្ខណៈសម្បត្តិនៃស្ត្រីដែលអាចប្រើឱសថបាន៖     * ស្ត្រីមានការសម្រេចចិត្តច្បាស់លាស់     * គព្វភ៌ត្រូវតែស្ថិតនៅក្នុងស្បូន     * ស្ត្រីអាចយល់ និងស្ដាប់ការពន្យល់បាន ក៏ដូចជាដឹងពីរបៀបប្រើប្រាស់ប័ណ្ណណាត់ជួបសម្រាប់ការតាមដាន     * ស្ត្រីត្រូវយល់ព្រមទទួលយកការបូមសម្អាត (MVA) ជាបន្ទាន់ ប្រសិនបើចាំបាច់     * ស្ត្រីត្រូវមានលទ្ធភាពស្វែងរកសេវាសង្គ្រោះបន្ទាន់បានទាន់ពេល (រស់នៅជិតមន្ទីរពេទ្យ និងមានអ្នកនៅក្បែរមើលថែ)     * មានកិច្ចព្រមព្រៀងត្រឹមត្រូវ

ការហាមឃាត់ និងការប្រុងប្រយ័ត្នជាមុន

• ការហាមប្រើដាច់ខាត (Contraindications)：     * ស្ត្រីដែលដឹងថាមានប្រតិកម្មអាឡែហ្ស៊ីជាមួយថ្នាំ Mifepristone, Misoprostol ឬប្រភេទ Prostaglandins ផ្សេងៗ     * ករណីដឹងច្បាស់ ឬសង្ស័យថាជាគព្វភ៌ក្រៅស្បូន (Ectopic pregnancy)     * ស្ត្រីដែលមានជំងឺឈាមមិនកក ឬកំពុងស្ថិតក្នុងការព្យាបាលដោយប្រើថ្នាំពងរាវឈាម (Anticoagulants)     * ស្ត្រីមានជំងឺតាមតំណពូជចម្លែកដែលហៅថា Inherited porphyria (Hombresl)

• ការប្រុងប្រយ័ត្ន (Precautions)：     * ប្រសិនបើមានកងដាក់ក្នុងស្បូន (IUD) ត្រូវដកវាចេញមុនពេលចាប់ផ្ដើមប្រើថ្នាំ     * ស្ត្រីដែលមានសភាពស្លេកស្លាំងធ្ងន់ធ្ងរ ឬមានបញ្ហាសុខភាពទូទៅមិនល្អ     * ស្ថានភាពសុខភាពផ្លូវកាយមិនមានលំនឹង     * ស្ត្រីដែលពឹងផ្អែកលើការប្រើប្រាស់អ័រម៉ូនស្តេរ៉ូអ៊ីត (Steroid-dependent)     * អ្នកដែលមានជំងឺខ្សោយតម្រងនោមរ៉ាំរ៉ៃ     * អ្នកមានជំងឺឆ្កួតជ្រូកដែលពុំអាចគ្រប់គ្រងបានដោយថ្នាំ

ករណីពិសេស និងជម្រើសនៃការព្យាបាលបន្ថែម

• ការពិចារណាជាពិសេស៖ ឱសថរំលូតកូនអាចប្រើប្រាស់បាន (ដោយប្រុងប្រយ័ត្ន) ចំពោះស្ត្រីដែលមានស្ថានភាពដូចជា៖     * រោគហឺត (ករណីប្រើថ្នាំហឺតតាមផ្លូវដង្ហើមដែលមិនមែនជាប្រព័ន្ធអ័រម៉ូនស្តេរ៉ូអ៊ីត)     * អ្នកផ្ទុកមេរោគអេដស៍ ឬជំងឺអេដស៍     * ស្ត្រីដែលកំពុងបំបៅដោះកូន     * អ្នកមានជំងឺកាមរោគ, ស្ត្រីមានសរីរាង្គធាត់ខ្លាំង , ឬអ្នកធ្លាប់វះកាត់ស្បូន

• ការប្រើប្រាស់ថ្នាំផ្សះ (Antibiotics)：     * ជាទូទៅ មិនមានការណែនាំឱ្យប្រើថ្នាំផ្សះជាប្រចាំសម្រាប់ការរំលូតកូនដោយឱសថទេ     * ក្នុងករណីមានការសង្ស័យថាមានការឆ្លងរោគតាមផ្លូវបន្តពូជ ត្រូវប្រើ Doxycycline $100\,\text{mg}$ លេប $2$ ដងក្នុងមួយថ្ងៃ រយៈពេល $7$ ថ្ងៃ

យន្តការនៃសកម្មភាព និងវិធីសាស្ត្រប្រើប្រាស់ឱសថ

• Mifepristone ($1$ គ្រាប់)：    ‘

  •  * មានតួនាទីរារាំងអ័រម៉ូន Progesterone ដែលចាំបាច់សម្រាប់ទ្រទ្រង់ការមានផ្ទៃពោះ    

  •  * ធ្វើឱ្យគព្វភ៌ដាច់ចេញពីជញ្ជាំងស្បូន    

  •  * ជួយជម្រុញសកម្មភាពសាច់ដុំស្បូន និងធ្វើឱ្យមាត់ស្បូនទន់

• Misoprostol ($4$ គ្រាប់)：   

  •   * ជាប្រភេទ Prostaglandins សំយោគដែលធ្វើឱ្យស្បូនកន្ត្រាក់   

  •   * បង្ខំឱ្យគព្វភ៌ខ្ជាក់ចេញពីស្បូន   

  •   * មានគុណសម្បត្តិងាយស្រួលរក្សាទុកក្នុងសីតុណ្ហភាពធម្មតា

  •     * អាចប្រើសម្រាប់បើកមាត់ស្បូន មុនការបូមសម្អាត ឬក្នុងករណីកូនស្លាប់ក្នុងពោះ

• របៀបប្រើប្រាស់សម្រាប់អាយុគព្វភ៌ត្រឹម $9$ សប្តាហ៍៖    

  •  * ការប្រើរួមគ្នា (Mifepristone + Misoprostol) មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់បំផុត រហូតដល់ស្បូនស្អាតទាំងស្រុងដោយមិនបាច់បូម   

  •   * Mifepristone: លេបជាមួយទឹក    

  •  * Misoprostol: ផ្ដល់តាមរយៈការដាក់ក្នុងទ្វារមាស (ស្ដ្រីត្រូវបត់ជើងតូចជាមុន, គ្រូពេទ្យត្រូវលាងដៃពាក់ស្រោមដៃ និងរុញថ្នាំឱ្យជ្រៅតាមដែលអាចធ្វើទៅបាន)   

  •  * ក្រោយដាក់ថ្នាំ Misoprostol ត្រូវដេកសម្រាករយៈពេល $30$ នាទី ដើម្បីឱ្យជាតិថ្នាំជ្រាបចូល

ផលរំខាននៃសេវា (Side Effects)

• ផលរំខានទូទៅ៖ ជាធម្មតាមានសភាពស្រាល និងមានរយៈពេលខ្លី មិនតម្រូវឱ្យមានការព្យាបាលពិសេសឡើយ

• រោគសញ្ញារំពឹងទុក៖ ការធ្លាក់ឈាមតាមទ្វារមាស និងការឈឺចុកចាប់ក្នុងពោះ (កើតឡើងដោយសារការកន្ត្រាក់ស្បូន ឬ Uterus contraction)

• រោគសញ្ញាបន្ទាប់បន្សំដទៃទៀត៖     * អារម្មណ៍ចង់ក្អួត ឬការក្អួតចង្អោរ     * អាការៈរាក     * ការឡើងកម្ដៅខ្លួន (គ្រុនក្ដៅ) ឬញាក់     * ឈឺក្បាល, វិលមុខ និងអារម្មណ៍ធីងធោង