Inleiding

• Les 3: Over Cito-patologie, met focus op celdood en necrose.
• Microfoon gebruik voor opname, gesproken les met interactie met studenten.

Cytopathologie

• Belangrijke thema's in celpathologie met nadruk op cellulaire structuren:
  • Kern: bevat DNA.
  • Ruw endoplasmatisch reticulum (RER): betrokken bij eiwitsynthese.
  • Mitochondriën: energieproductie.
  • Glad endoplasmatisch reticulum: detoxificatie.
  • Lysosomen: spijsvertering van eigen en extern materiaal.

Celstructuren en Functies

• DNA:

  • Aanwezig in de celkern.
  • Diploïde toestand gemarkeerd met 2n.
  • Tumorale cellen kunnen abnormaal blijven delen.

• Cellulaire functie:

  • Mitochondriën als energiecentrales, met kristae structuur.
  • Glad endoplasmatisch reticulum voor detoxificatie en eiwitsynthese.
  • Lysosomen voor vertering:
  • Heterofagocytose: opname van vreemde stoffen.
  • Autofagocytose: afbraak van eigen organellen.

• Plasmamembraan:

  • Bevat ionenkanalen, pompmechanismen (bijv. natrium-kaliumpompen).
  • Functies zijn belangrijk voor osmotische balans.

DNA Delingsprocessen

• Delingscapaciteit:
  • Normaal afnemen bij veroudering (senescence).
  • Tumoren kunnen onbeperkt blijven delen.
• KI67:
  • Immunohistochemische kleuring voor delingsactiviteit (mitose).

Necrose en Celdood

• Definitie van degeneratie als morfologische veruiterlijking van een stofwisselingsstoornis die nog niet heeft geleid tot celdood.
• Kernzwelling:
  • Vroeg teken van celschade door hypoxie.
  • Zwelling veroorzaakt door osmose (waterinname).
• Celdood processen:
  • Hyperchromasie: verdikking van nucleaire structuren door DNA-vermeerdering.
  • Apoptose processen en caspase-activiteit, leiden tot gestructureerde celdood zonder ontstekingsreactie.
  • Necrose: ongereguleerde, traumatische celdood met ontstekingsreactie.

Diverse Celdood Mechanismen

• Amitose:
  • Abnormale celdeling waarbij kernen zich vermenigvuldigen zonder volledige celdeling.
• Heterofagie versus Autofagie:
  • Autophagie: verwijdering van beschadigde organellen.
• Residuële lichaampjes (myelinefiguren) ontstaan uit incomplete vertering.

Effecten van Pathogene Factoren

• Virussen en toxines:
  • Virussen gebruiken celcapaciteit om zich te repliceren.
  • Toxines veroorzaken schade aan cellulaire structuren zoals mitochondriën en RER.

Propaganda en Vaccinatie

• Discussie over antivaxers en belang van vaccineren in de diergeneeskunde.
• Sociale implicaties van vaccinatiebeslissingen op de gezondheid van huisdieren.

Mechanismen van Degeneratie

• Hydropische degeneratie:
  • Verhoogde wateropname leidt tot opzwelling.
• Lipidose:
  • Accumulatie van vetzuren, vaak veroorzaakt door schade aan membranen.
• Mitochondriële dysfunctie:
  • Toxische effecten leiden tot verminderde ATP-productie.

Cytoskelet en Plasmamembraan

• Cytoskelet:

  • Microtubuli: transport en celvorm.
  • Microfilamenten: celbeweging en contractie.
  • Intermediaire filamenten: stabiliteit van de cel.

• Plasmamembraan:

  • Functie van eiwitten zoals receptoren die betrokken zijn bij signalling en celinteractie.

• Tumoren en Plasmamembraan:

  • Verlies van contactremming leidt tot ongecontroleerde celdeling.

Tot Slot

• Zijn er vragen of moeten we meer details bespreken? (Voorbereiding op de volgende les over necrose).
• Dit onderwerp blijft van groot belang in de diergeneeskunde, vooral in diagnose en behandeling van ziekten.