Studiegids Groene Woordjes 1ste Jaar - 3de Trimester 2025-2026

Les 12 – Beter Communiceren met Topische Vragen

• 1. Sokkel (de)

  • Definitie: Een onderstuk waarop een beeld staat.

  • Voorbeeld: Het standbeeld stond op een hoge sokkel in het midden van het plein.

  • Referentie: $p.\,118$

• 2. Edel (materiaal)

  • Definitie: Heel waardevol materiaal dat niet snel roest of verandert, zoals goud of zilver.

  • Voorbeeld: De ring van mijn oma is gemaakt van een edel metaal en is al heel oud.

  • Referentie: $p.\,118$

• 3. Luguber

  • Definitie: Eng en griezelig.

  • Voorbeelden:

    • Het verlaten huis zag er luguber uit in het donker.

    • Die film was zo luguber dat ik er kippenvel van kreeg.

  • Referentie: $p.\,118$

• 4. Certificaat (het)

  • Definitie: Een officieel bewijs op papier dat je iets hebt behaald of gedaan.

  • Voorbeeld: De leerlingen kregen een certificaat na de workshop programmeren.

  • Referentie: $p.\,118$

Les 14 – Aantrekkelijk Communiceren met Synoniemen + Loperwerkwoorden

• 5. Inspireren

  • Definitie: Iemand nieuwe ideeën of motivatie geven om iets te doen; bezielen.

  • Voorbeelden:

    • Die bekende YouTuber inspireert mij om zelf ook video’s te maken.

    • Het verhaal van die atleet over zijn terugkeer na een zware blessure inspireerde me om niet op te geven.

  • Referentie: $p.\,129$

• 6. Gretig

  • Definitie: Heel enthousiast en met veel zin.

  • Voorbeeld: De leerlingen grepen gretig naar de gratis snacks tijdens het schoolfeest.

  • Referentie: $p.\,131$

• 7. Dilemma (het)

  • Definitie: Een moeilijke keuze tussen twee opties.

  • Voorbeeld: Jef zat met een dilemma omdat hij twee verjaardagsfeestjes tegelijk had.

  • Referentie: $p.\,131$

• 8. Ontaarden (in)

  • Definitie: Overgaan in iets negatiefs.

  • Voorbeelden:

    • Het grapje is ontaard in een grote ruzie tussen de leerlingen.

    • De betoging ontaardde op het einde in relletjes met de politie.

  • Referentie: $p.\,131$

• 9. Karig

  • Definitie: Weinig, pover.

  • Voorbeelden:

    • Het avondeten was karig: er lag maar een klein stukje vlees op mijn bord.

    • De uitleg van de leraar wiskunde was karig, waardoor niet iedereen die moeilijke oefening begreep.

  • Referentie: $p.\,132$

• 10. Rantsoen (het)

  • Definitie: Een beperkte hoeveelheid eten en drinken die je krijgt, omdat er niet genoeg is.

  • Voorbeelden:

    • Tijdens de geschiedenisles leerden we dat soldaten vroeger een rantsoen eten kregen in oorlogstijd.

    • Omdat er weinig snacks waren, kreeg elke leerling een rantsoen chips.

  • Referentie: $p.\,132$

• 11. Kuieren

  • Definitie: Rustig en ontspannen wandelen, zonder haast of doel.

  • Voorbeeld: In de lente is het heerlijk om rustig te kuieren in de natuur en te genieten van alles wat je onderweg ziet.

  • Referentie: $p.\,133$

• 12. Ijsberen

  • Definitie: Onrustig heen en weer lopen, omdat je zenuwachtig bent of ergens op wacht.

  • Voorbeeld: Hij begon te ijsberen in de gang terwijl hij wachtte op zijn beurt voor het mondelinge examen Nederlands.

  • Referentie: $p.\,133$

• 13. Turen

  • Definitie: Aandachtig en geconcentreerd kijken.

  • Voorbeeld: Julia tuurde in de verte om de bus te zien aankomen.

  • Referentie: $p.\,133$

• 14. Staren

  • Definitie: Lang naar iets kijken zonder echt te focussen.

  • Voorbeeld: Alfons staarde voor zich uit toen hij hoorde dat de dierenarts zijn hondje Pekkie moest laten inslapen.

  • Referentie: $p.\,133$

• 15. Proesten

  • Definitie: Plots en luid lachen.

  • Voorbeeld: Ze proestte het uit toen ze de grappige video zag op haar gsm.

  • Referentie: $p.\,133$

• 16. Stram

  • Definitie: Als je stijf bent en moeilijk beweegt.

  • Voorbeeld: Na de zware training voelde Estelle zich stram en had ze pijn in haar spieren.

  • Referentie: $p.\,133$

• 17. Zwoegen

  • Definitie: Zwaar werk verrichten.

  • Voorbeeld: Ik heb de hele avond zitten zwoegen op die moeilijke wiskundetaak.

  • Bron: PW loperwerkwoorden

• 18. Mopperen

  • Definitie: Klagen.

  • Voorbeeld: Edward bleef maar mopperen omdat hij geen extra schermtijd kreeg.

  • Bron: PW loperwerkwoorden

• 19. Vleien

  • Definitie: Overdreven vriendelijk of lief doen.

  • Voorbeeld: Elza vleide haar grootmoeder met lieve woorden in de hoop dat ze weer eens koekjes zou bakken.

  • Bron: PW loperwerkwoorden

• 20. Mompelen

  • Definitie: Praten met je mond bijna dicht, zodat je slecht verstaanbaar bent.

  • Voorbeeld: Robert mompelde iets onverstaanbaars toen hij wakker werd en nog half sliep.

  • Bron: PW loperwerkwoorden

• 21. Vervolgen

  • Definitie: Verdergaan met wat je aan het zeggen bent; aanvullen, vervolledigen.

  • Voorbeeld: ‐En je mag dit weekend ook je gsm niet gebruiken!‐ vervolgde mama nadat ze me eerst al had verboden om naar de voetbaltraining te gaan.

  • Bron: PW loperwerkwoorden

• 22. Brommen

  • Definitie: Klagen (synoniem van mopperen).

  • Voorbeeld: Mijn opa bromt soms als hij vroeg moet opstaan en nog moe is.

  • Bron: PW loperwerkwoorden

• 23. Manken

  • Definitie: Hinken; moeilijk stappen omdat je pijn hebt aan je been of voet.

  • Voorbeeld: Mijn hondje Fifi mankte een beetje nadat ik op zijn pootje was gaan staan.

  • Bron: PW loperwerkwoorden

• 24. Flaneren

  • Definitie: Rustig en zelfverzekerd rondwandelen om gezien te worden, vaak omdat je indruk wil maken.

  • Voorbeelden:

    • Op de schoolfuif zag je sommige leerlingen flaneren alsof ze op een catwalk waren.

    • Tijdens de zomervakantie flaneren toeristen vaak op de zeedijk met een ijsje in de hand.

  • Bron: PW loperwerkwoorden

• 25. Drentelen

  • Definitie: Slenteren; langzaam wandelen zonder echt doel.

  • Voorbeeld: De vriendinnen drentelden in het Waasland Shopping Center van winkel naar winkel zonder iets te kopen.

  • Bron: PW loperwerkwoorden

• 26. Strompelen

  • Definitie: Met veel moeite stappen, omdat je pijn hebt of moe bent.

  • Voorbeeld: Stervoetballer Piet Panna strompelde van het veld nadat hij zijn enkel had verstuikt.

  • Bron: PW loperwerkwoorden

• 27. Schrijden

  • Definitie: Langzaam stappen, vaak bij plechtige gelegenheden.

  • Voorbeelden:

    • De koningin schreed bij de opening van de tentoonstelling de indrukwekkende zaal binnen, terwijl de genodigden haar in stilte volgden.

    • Het bruidspaar schrijdt door de kerk naar het altaar, alle gasten kijken hen bewonderend aan.

  • Bron: PW loperwerkwoorden

Les 22 – Formulieren Invullen

• 28. Beheren

  • Definitie: Zorgen dat iets goed geregeld is en onder controle blijft.

  • Voorbeelden:

    • Ik moet mijn tijd goed beheren, anders krijg ik mijn schoolwerk niet op tijd af.

    • Rachelle beheert de Instagram-pagina van onze klas en post geregeld leuke foto’s.

  • Referentie: $p.\,211$

• 29. Bloggen

  • Definitie: Schrijven van berichten of verhalen en die online delen.

  • Voorbeeld: Sommige jongeren bloggen over games en geven tips aan andere spelers.

  • Referentie: $p.\,211$

• 30. Vloggen

  • Definitie: Filmpjes maken waarin je iets vertelt of laat zien, vaak over je dagelijks leven, en die online delen.

  • Voorbeeld: Veel jongeren vloggen op YouTube of TikTok om hun leven te delen.

  • Referentie: $p.\,211$

• 31. Spam (de)

  • Definitie: Ongewenste e-mails.

  • Voorbeeld: Mijn mailbox zit vol met spam: ik ga deze mails verwijderen, want die kunnen gevaarlijk zijn.

  • Referentie: $p.\,213$

• 32. Bestookt worden met

  • Definitie: Veel vragen tegelijk krijgen of veel zaken tegelijk moeten verwerken, waardoor het te veel wordt.

  • Voorbeeld: Na het examen werd ik bestookt met berichten van vrienden die wilden weten hoe het ging.

  • Referentie: $p.\,213$

• 33. Naar

  • Definitie 1: Onprettig, onaangenaam.

  • Voorbeeld 1: Ik kreeg een naar gevoel in mijn buik toen ik mijn toets terugkreeg en het cijfer tegenviel.

  • Definitie 2: Gemeen, niet vriendelijk.

  • Voorbeeld 2: Gaston deed naar tegen mij tijdens de speeltijd en dat vond ik niet leuk.

  • Referentie: $p.\,214$

• 34. Uitlekken

  • Definitie: Bekend raken terwijl dat eigenlijk niet mocht.

  • Voorbeeld: Het gesprek tussen de twee leerlingen is uitgelekt: nu weet de hele klas ervan.

  • Referentie: $p.\,214$

• 35. Gewaagd

  • Definitie: Dapper, maar ook een beetje riskant.

  • Voorbeelden:

    • Het was een gewaagde sprong van de rots in het water.

    • Theofiel maakte een gewaagde keuze door een moeilijk onderwerp te kiezen voor zijn spreekbeurt.

  • Referentie: $p.\,214$

• 36. Voogd (de)

  • Definitie: Iemand die verantwoordelijk is voor een minderjarige, als de ouders dat niet (meer) kunnen.

  • Voorbeelden:

    • Prosper woont bij zijn voogd omdat zijn ouders in het buitenland werken.

    • Toen de ouders van Godelieve stierven, werd haar tante haar voogd.

  • Referentie: $p.\,216$

• 37. Particulier

  • Definitie: Van of voor een persoon, niet van een bedrijf of overheid.

  • Voorbeeld: Het huis wordt particulier verhuurd in plaats van door een immokantoor.

  • Referentie: $p.\,217$

Les 26 – Een Formeel Telefoongesprek Voeren

• 38. Aansmeren

  • Definitie: Iemand iets proberen te verkopen dat die eigenlijk niet nodig heeft.

  • Voorbeeld: De verkoper probeerde me een veel te dure gsm aan te smeren.

  • Referentie: $p.\,246$

• 39. Formeel

  • Definitie: Op een beleefde en officiële en serieuze manier, vaak volgens vaste regels.

  • Voorbeelden:

    • Een formele mail begin je meestal met ‘Geachte’.

    • De leerkracht sprak op een formele manier tijdens de oudervergadering.

  • Referentie: $p.\,246$

Les 27 – Kritisch Luisteren naar Feiten en Meningen

• 40. Inspecteren

  • Definitie: Grondig controleren.

  • Voorbeeld: De scheidsrechter inspecteerde het voetbalterrein voor de bekerfinale begon en merkte dat er een gat in het doelnet zat.

  • Referentie: $p.\,253$

• 41. Lifehack (de)

  • Definitie: Een handige tip die iets makkelijker, sneller of slimmer maakt in het dagelijks leven.

  • Voorbeeld: Op TikTok zag ik een interessante lifehack om mijn kleerkast beter te organiseren.

  • Referentie: $p.\,255$

Les 32 – Letterlijk en Figuurlijk Taalgebruik Onderzoeken

• 42. Speleoloog (de)

  • Definitie: Iemand die grotten onderzoekt.

  • Voorbeeld: De speleologen vonden tekeningen uit de prehistorie op de muren van de grot.

  • Referentie: $p.\,316$

• Oefeningen in het handboek:

  • Oefening $2$: $p.\,316$

  • Oefening $4$: $p.\,316\text{-}317$

  • Oefening $6$: $p.\,317$

  • Oefening $8$: $p.\,318\text{-}319$

Les 34 – Voltooide Tijden in een Tekst Correct Schrijven

• 43. Omsingelen

  • Definitie: Rond iemand gaan staan zodat die geen kant meer op kan.

  • Voorbeeld: De politie omsingelde de voetbalsupporters omdat ze na de match met stenen begonnen te gooien.

  • Referentie: $p.\,328$

• 44. Ontruimen

  • Definitie: Een plaats of een gebouw helemaal leegmaken en iedereen laten weggaan, omdat het nodig of veiliger is.

  • Voorbeeld: De school moest snel ontruimd worden na het brandalarm.

  • Referentie: $p.\,330$

• 45. Legende (de)

  • Definitie 1: Een oud, bekend verhaal dat vaak niet (helemaal) echt is.

  • Voorbeeld 1: Mijn opa vertelde vroeger vaak een legende over een draak die in de bergen zou wonen.

  • Definitie 2: Iemand die al tijdens zijn of haar leven zo beroemd is dat er veel over gesproken wordt.

  • Voorbeeld 2: Lionel Messi is een echte levende legende door zijn ongelooflijke voetbaltechniek.

  • Referentie: $p.\,331$

• 46. Verslinden

  • Definitie 1: Heel snel en gulzig opeten.

  • Voorbeeld 1: Na de zware looptraining verslond Bashir Abdi zijn broodje in enkele minuten omdat hij zoveel honger had.

  • Definitie 2: Heel snel lezen.

  • Voorbeeld 2: Ik verslond dat spannende verhaal tot het laatste blad.

  • Referentie: $p.\,333$

• 47. Stiekem

  • Definitie: In het geheim.

  • Voorbeeld: Marcel keek stiekem op zijn gsm tijdens de les, maar de leerkracht zag het toch.

  • Referentie: $p.\,333$

Les 37 – De Voorwerpen in een Sin Onderzoeken

• 48. Strengelen

  • Definitie: In elkaar draaien.

  • Voorbeelden:

    • Mijn oortjes strengelen altijd als ik ze niet netjes opberg.

    • De planten strengelen zich rond het hek omhoog.

  • Referentie: $p.\,352$

• 49. Wauwelen

  • Definitie: Eindeloos praten, zonder iets belangrijks te zeggen.

  • Voorbeeld: Filiberke bleef maar wauwelen over zijn nieuwe game terwijl niemand echt luisterde.

  • Referentie: $p.\,352$

• 50. Bezielen

  • Definitie: Iemand nieuwe ideeën of motivatie geven om iets te doen; inspireren.

  • Voorbeeld: Zijn enthousiasme bezielde de groep om toch door te zetten met de lastige opdracht.

  • Referentie: $p.\,352$

• 51. Cockpit (de)

  • Definitie: De ruimte in een vliegtuig waar de piloten zitten.

  • Voorbeeld: Ik mocht even in de cockpit kijken en zag er veel knoppen en schermen om het vliegtuig te besturen.

  • Referentie: $p.\,355$

• 52. Zonder verpinken

  • Definitie: Zonder te twijfelen; heel snel en kordaat.

  • Voorbeelden:

    • De brandweerman liep zonder verpinken het brandende huis binnen om te controleren of er nog bewoners binnen waren.

    • Bernard gaf zonder verpinken het laatste koekje aan zijn vriend.

  • Referentie: $p.\,357$

Les 42 – De Woordbouw Onderzoeken (Synoniemen en Antoniemen)

• 53. Kniesoor (de)

  • Definitie: Iemand die op details of kleine foutjes let en daar moeilijk over doet.

  • Voorbeeld: Alleen een kniesoor zou zeggen dat er een klein foutje in de tekening zit, terwijl het eigenlijk amper opvalt.

  • Referentie: $p.\,411$

• 54. Assertief

  • Definitie: Als je voor jezelf durft op te komen zonder onbeleefd te zijn.

  • Voorbeeld: Tijdens de vergadering van de leerlingenraad was Zulma assertief: ze zei duidelijk dat ze niet akkoord ging met het ontwerp van de nieuwe speelplaats.

  • Referentie: $p.\,412$

• 55. Nobel

  • Definitie: Met heel goede bedoelingen.

  • Voorbeelden:

    • De brandweerman deed een nobele daad door het huis binnen te rennen om de kat te redden.

    • Het is nobel om anderen te helpen zonder er iets voor terug te verwachten.

  • Referentie: $p.\,413$

• 56. Onbeduidend

  • Definitie: Van weinig belang.

  • Voorbeelden:

    • Die ruzie was eigenlijk onbeduidend en was snel weer opgelost.

    • Die kras op mijn fiets is onbeduidend en stoort me niet echt.

  • Referentie: $p.\,413$

• 57. Tenger

  • Definitie: Slank, mager.

  • Voorbeeld: Door her zware ziekte ziet mijn oma er heel tenger uit: ze is bijna $10\,kg$ afgevallen.

  • Referentie: $p.\,416$

• 58. Sakkeren

  • Definitie: Klagen (synoniem van mopperen en brommen).

  • Voorbeeld: Meneer Heirweg sakkerde over het slechte weer tijdens de sportdag.

  • Referentie: $p.\,416$

• 59. Bekoren

  • Definitie: Een prettig gevoel geven.

  • Voorbeeld: Het voorstel van een eindejaarsuitstap naar zee bekoorde de hele klas.

  • Referentie: $p.\,416$

• 60. Belabberd

  • Definitie 1: Ziek, misselijk en zwak.

  • Voorbeeld 1: Ik voelde me belabberd nadat ik te weinig had geslapen.

  • Definitie 2: Slecht, onaangenaam of van lage kwaliteit.

  • Voorbeelden 2:

    • Hij speelde belabberd tijdens de wedstrijd en maakte veel fouten.

    • Tijdens de fietstocht met de familie was het weer belabberd: het regende de hele dag.

  • Referentie: $p.\,417$

Les 45 – Aantrekkelijk Communiceren met Spreekwoorden en Uitdrukkingen

• Oefeningen in het handboek voor verdieping:

  • Oefening $1$: $p.\,431\text{-}432$

  • Oefening $3$: $p.\,433$

  • Oefening $5$: $p.\,435\text{-}436$

  • Oefening $6$: $p.\,436$

Les 47 – Instructies Krijgen en Geven

• 61. Garnering (de)

  • Definitie: Extra toevoeging op een gerecht om het er mooier of lekkerder te laten uitzien.

  • Voorbeeld: Door de garnering met verse basilicum zag de pizza er overheerlijk uit.

  • Referentie: $p.\,445$

• 62. Montage (de)

  • Definitie: Het in elkaar zetten of samenvoegen van verschillende onderdelen.

  • Voorbeelden:

    • De montage van die Ikea-kast duurde veel langer dan verwacht: het stappenplan was echt niet duidelijk.

    • Onze leerkracht leerde ons hoe we de montage van een film maakten met behulp van een eenvoudig computerprogramma.

  • Referentie: $p.\,448$