PC FULL

Abominabel

afschuwelijk

Abrupt

plotseling, ineens

Accommodatie

aangebrachte voorzieningen

Accumulatie

opeenhoping

Acte de présence geven

actief aanwezig zijn

Acuut

plotseling

Ad hoc

voor deze zaak, dit geval, meteen en ter plekke

Ad interim

in de tussentijd' of 'tijdelijk

Ad rem

komt direct, onmiddellijk

Adaptatie

aanpassing

Additief

stoffen die bewust aan voedingsmiddelen worden toegevoegd om de eigenschappen te verbeteren.

Additioneel

aanvullend

Adequaat

geschikt voor het beoogde doel

Adolescent

iem. die bijna volwassen is

Affectie

genegenheid, liefde of ziekelijke aandoening

Affiniteit

verwantschap in geestelijk opzicht: affiniteit hebben met

Agitatie

zenuwachtige opwinding

Allooi

gehalte aan zuiver goud of zilver of soort, slag, peil: mensen van laag allooi

Alternatief

de keus latend tussen twee zaken of mogelijkheden

Altruïsme

Anderen behulpzaam zijn met geen of nauwelijks eigenbelang

Ambiëren

(iets) heel graag willen en er moeite voor doen

Ambulant

in staat om te lopen

Amendement

door kamerleden voorgestelde wijziging van een wetsvoorstel

Amicaal

vriendschappelijk en informeel:

Amnestie

algemene kwijtschelding van straf

Anachronisme

fout tegen de tijdrekening, iets dat niet meer past in de eigen tijd

Analoog

overeenkomstig

Anatomie

leer van de vorm en inwendige bouw van organismen

Animeren

begeesteren, opwekken,

Annuleren

opheffen, ongeldig verklaren

Anticiperen

vooruitlopen (op): 

Antisemitisch

vijandig tegenover de Joden

Apathisch

gevoelloosheid of gelatenheid.

Apert

onmiskenbaar, voor iedereen duidelijk

Apotheose

schitterend sluitstuk, grootse finale; = ontknoping

Arbitrair

willekeurig, eigenmachtig

Artificieel

kunstmatig

Assimileren

Gelijkmaken, aanpassen

Autodidact

iem. die zijn kennis door zelfstudie heeft verkregen

Autonoom

zelfstandig, onafhankelijk

Aversie

afkeer

Bakkeleien

ruziën, vechten

Banaal

te alledaags, plat

Bilateraal

(van verdragen, overeenkomsten)  tweezijdig, tussen twee staten of partijen

Biografie

levensbeschrijving

Blamage

iets waarvoor je je moet schamen

Blasfemie

godslastering; = heiligschennis

Bonafide

te goeder trouw; = betrouwbaar

Bourgeoisie

de burgerstand

Broodtekst

deel van een boek of artikel bedoeld dat uit aaneengesloten tekst bestaat.

Bühne

Podium (verhoging),

Bulktransport

goederen die zich niet laten verpakken.

Bureaucratie

1)      negatief) overmaat aan regelende instanties en regelingen

2)      (niet negatief; bestuurskunde) organisatiestructuur die ervoor zorgt dat overheidsbesluiten op een doelmatige manier worden uitgevoerd

Calamiteit

grote ramp

 

Carpe diem

Pluk de dag

Causaal

oorzakelijk

Celibaat

(m.n. van priesters) het zich vrijwillig onthouden van seks

Censuur

toezicht van een overheid of kerk op voor publicatie bestemde teksten, films, voorstellingen enz., met de mogelijkheid om die te verbieden of er delen uit te schrappen

Cesuur

1)      rust die een versregel in tweeën verdeelt

2)      snijding, grens

Charismatisch

sterke persoonlijke aantrekkingskracht die iemand uitoefent op andere mensen, die wordt ervaren als een bepaalde uitstraling.

Chauvinisme

blinde liefde voor het eigen land

Chronisch

1)      (van ziekten) langdurig, slepend (tegenstelling: acuut)

2)      voortdurend, aanhoudend

Clandestien

in het geheim en bij wet verboden; = illegaal

Clausule

afzonderlijke bepaling van een overeenkomst

Climax

hoogtepunt

Coalitie

verbond van twee of meer partijen, volken enz.: een coalitie aangaan, sluiten

Cognitief

betrekking hebbend op het (leren) kennen

Coherent

samenhangend

Cohesie

1)      (natuurkunde) onderlinge aantrekking van de moleculen van een stof

2)      Onderlinge samenhang

Collaborateur

iem. die in een bezet land met de vijand samenwerkt

Colofon

vermelding van schrijver, drukker, tijd van uitgave enz.

Commotie

beroering, opschudding: commotie veroorzaken

Communautair

1)      de gemeenschap betreffend, m.n. de EU

(België) de gemeenschappen (5) betreffend:

2)      communautaire geschillen

Competent

bevoegd, bekwaam: niet competent om te oordelen

Compilatie

verzameling bijeengebrachte geschriften, werken, liedjes enz.

Compromis

overeenkomst waarbij alle partijen iets toegeven:

Compromitteren

in verdenking, in opspraak brengen: een compromitterende foto een foto waarmee je je goede naam in gevaar brengt

Con brio

met vuur, als levendig of als met energie

Condoleren

deelneming betuigen bij een overlijden: mag ik u condoleren met (het verlies van) uw man?

Confidentieel

vertouwelijk

Confisqueren

verbeurdverklaren

Conjunctuur

het geheel van alle bewegingen die het economisch leven bepalen

Connectie

 

vriendschaps- of handelsbetrekking

(in het meervoud) kennissen, m.n. invloedrijke: overal connecties hebben

Consensus

overeenstemming van mening; = eensgezindheid

Conservatief

1con·ser·va·tief (bijvoeglijk naamwoord, bijwoord)

1) gericht op het behoud van de bestaande maatschappelijke toestanden; = behoudend: een conservatieve partij

2) een conservatieve schatting voorzichtige, opzettelijk wat lage schatting

Consistent

samenhangend, hecht: een consistent betoog

Contemplatief

nadenkend, mediterend (over iets)

Contingent

 

(vastgesteld) deel, (vastgestelde) hoeveelheid

Contradictie

tegenspraak, tegenstrijdigheid

Contraproductief

nutteloos, averechts

Conventioneel

1)      oor de gewoonte voorgeschreven

 

2)      niet-nucleair: conventionele strijdkrachten niet met atoomwapens uitgerust

Corpulent

zwaarlijvig, gezet, dik

Correlatie

wederzijdse relatie, onderlinge afhankelijkheid

Coulant

1)      niet streng; = schappelijk, welwillend: iem. coulant behandelen tegemoetkomend, minder streng dan volgens de regels gerechtvaardigd zou zijn

Culinair

wat de keuken of de kookkunst betreft

Cynisch

als een cynicus (een houding die ongeloof toont in de waarden of goede bedoelingen van de mensen.)

De facto

in feite”, “feitelijk” of “in praktijk”

Debuut

eerste optreden: zijn debuut maken

Decadent

1)      in verval

 

2)      zeer verfijnd, maar innerlijke kracht missend

Decreet

1)      verordening (van overheidswege); = besluit

 

2)      (België) wet die is uitgevaardigd door een gewestraad of een gemeenschapsraad

Defensief

1)      Verdedigend

2)      verdediging: in het defensief zijn zich verdedigen

Degout

iets verschrikkelijks dat veel walging opwekt

Delict

strafbaar feit: plaats delict plaats waar een strafbaar feit heeft plaatsgevonden

Delinquent

1)      pleger van een strafbaar feit: milieudelinquent, vermogensdelinquent, zedendelinquent

2)      een strafbaar feit begaan hebbend: delinquent gedrag het plegen van misdrijven

Demografie

statistische beschrijving van de bevolking

Demonisch

bezeten, duivels

Derivaat

het afgeleide; iets dat verkregen is uit andere stoffen

Desastreus

rampzalig

Deserteur

iem. die deserteert

Determineren

bepalen, vaststellen: planten determineren familie, geslacht enz. vaststellen

Devoot

vroom, godvruchtig

Dictatuur

1)      de regering van een dictator: de dictatuur van Franco in Spanje

 

2)      land, door een dictator beheerst: in een dictatuur leven

 

3)      situatie dat een bepaalde omstandigheid veel verplichtingen geeft: de dictatuur van de klok

Differentiëren

het proces waarbij een homogeen geheel wordt verdeeld in delen met verschillende eigenschappen.

Dilemma

lastige keus tussen twee onaangename zaken

Dilettant

amateuristische of oppervlakkige kunst- of wetenschapsbeoefenaar

Discrepantie

verschil, afwijking waardoor dingen niet meer met elkaar kloppen: er is een grote discrepantie tussen wat zij zegt en wat ze doet

Dissident

andersdenkende

Dividend

deel van de winst dat wordt uitgekeerd aan aandeelhouders

Dubieus

twijfelachtig: een dubieuze beslissing

Elimineren

verwijderen; = uitschakelen

Elitair

1)      van een elite

 

2)      van, voor een select groepje

Embargo

1)      belemmering van internationaal verkeer, m.n. voor politieke doeleinden; = boycot: handelsembargo, olie-embargo, wapenembargo

 

2)      verbod om tot een bep. datum te publiceren uit gegeven informatie: de miljoenennota wordt onder embargo aan de pers verstrekt

Emissie

1)      uitgifte

 

2)      lozing, uitstoot van schadelijke stoffen

 

3)      (natuurkunde) uitzending van kleine deeltjes in de vorm van straling

Equivalent

1)      gelijkwaardig

2)      iets dat gelijkstaat met iets anders

Eruditie

uitgebreide, brede kennis

Euforie

gevoel van bijzondere vrolijkheid

Excentriek

zonderling, buitenissig

Expansie

1)      uitbreiding

 

2)      (natuurkunde) uitzetting

Expliciet

uitdrukkelijk vermeld of erbij geschreven

Exploitatie

het exploiteren: de exploitatie van een mijn, het uitbaten van bezittingen

Exploratie

het doen van verkennend onderzoek, vooral om iets te vinden

Exquis

uitgelezen, heerlijk: exquise gerechten

Extravert

op de buitenwereld gericht

Extreem

1)      uiterst, buitengewoon: extreme denkbeelden radicale

2)      uiterste

Facultatief

 

niet verplicht

Fait divers

Verschillende nieuwsberichten

Fictief

alleen in de verbeelding bestaand

Fingeren

verzinnen

Fobie

(psychologie) ongemotiveerde vrees

Frappant

treffend, opvallend

Frivool

lichtzinnig, vrolijk en een beetje uitdagend

Futiliteit

iets volkomen onbelangrijks

Genereus

1)      edelmoedig

 

2)      royaal

Getto

1)      (historisch) buurt waar de Joden moesten wonen

 

2)      (nu) woonwijk met veel mensen uit bepaalde (m.n. niet-geïntegreerde en/of arme) bevolkingsgroepen

Glossarium

Alfabetisch geordende lijst van woorden met hun betekenis

Hallucinatie

bedrieglijke waarneming

Hautain

1)      zich belangrijker voelend dan anderen; = hooghartig, arrogant

 

2)      (jongerentaal) geweldig, prachtig

Hegemonie

overwicht, overheersing

Hetze

campagne om haat op te wekken

Hiërarchie

een manier om personen te ordenen volgens asymmetrische relaties tussen hen

Homogeen

van dezelfde soort

2

gelijkmatig van samenstelling: melk is geen homogene vloeistof

Humaan

menslievend

2

de mens betreffend

Hypothese

stelling die bewezen moet worden

Ideologie

het geheel van ideeën dat ten grondslag ligt aan een politiek of filosofisch stelsel

Illusie

droombeeld, hersenschim

Immuun

(medisch) niet vatbaar voor een bep. ziekte of een vergif

Impasse

moeilijke toestand waarvoor je geen oplossing ziet: in een impasse raken

Impliciet

(stilzwijgend) eronder begrepen (tegenstelling: expliciet): dat is impliciet door hem erkend dat volgt uit zijn woorden zonder dat hij het letterlijk gezegd heeft

Imposant

indrukwekkend

In casu

In dit geval

Incognito

Onherkenbaar vermomd door speciale kleding

Indicatie

aanwijzing

Inferieur

van mindere kwaliteit; = minderwaardig

Inherent aan

onafscheidelijk verbonden met.

Initieel

Aanvankelijk, begin betreffend

Insinuatie

beledigende toespeling; = verdachtmaking

Integraal

voltallig, geheel: integrale publicatie

(wiskunde) functie in haar verhouding tot de daarvan afgeleide functie

Interactie

wisselwerking

Intermediair

bemiddelaar of een tussenpersoon

Intermezzo

tussenspel

 

incident

Intimideren

Bang maken

Intrige

slinkse methode om een doel te bereiken; = gekonkel: hij bedenkt allerlei intriges om zijn doel te bereiken

2

verwikkeling in een roman enz.: een spannende intrige

Intrinsiek

wezenlijk, innerlijk: intrinsieke waarde van een munt volgens het gehalte aan edelmetaal, niet volgens de ruilwaarde in het betalingsverkeer

Introvert

in zichzelf gekeerd, weinig spraakzaam

Intuïtief

het vermogen hebben om dingen te weten of te begrijpen zonder enig bewijs of bewijs

Inventief

 

vindingrijk

Irrationeel

strijdig met het gezond verstand

Jargon

onbegrijpelijke vaktaal

Junta

door een staatsgreep aan de macht gekomen regerend comité, vnl. bestaande uit militairen

Komkommertijd

slappe tijd (in de journalistiek), m.n. in augustus

Labyrint

doolhof

Latent

onzichtbaar aanwezig: latent racisme sluimerend

Legio

ontelbaar: de mogelijkheden zijn legio

Legitiem

wettelijk, wettig

2

rechtmatig

3

gerechtvaardigd, gegrond: een legitiem verlangen

Lexicon

(wetenschappelijk) woordenboek

2

alfabetisch overzicht van termen in een bep. vakgebied

Liquide

(van financiële vorderingen) dadelijk invorderbaar of beschikbaar: liquide middelen contant geld of bezittingen die daarin snel kunnen worden omgezet

Lucide

helder

Lucratief

winstgevend

Lumineus

schitterend: een lumineus idee

Macaber

griezelig, luguber

Malafide

te kwader trouw; = onbetrouwbaar

Malafide

Malaise

sombere, ellendige toestand: er heerste een algehele malaise

2

economische depressie: een malaise op de beurs

Metropool

wereldstad, zeer grote stad met eraan vast gegroeide voorsteden

Militant

strijdvaardig, strijdlustig: een militante figuur

 

actief lid van een politieke partij of beweging: vakbondsmilitant

Modificatie

wijziging, aanpassing

Monopolie

marktvorm waarin er voor een product of dienst slechts één aanbieder is: in sommige landen is de handel in alcohol een staatsmonopolie alleen de staat mag alcohol verkopen

2

uitsluitende bevoegdheid tot iets: machtsmonopolie

Moraliserend

voortdurend wijzen op morele maatstaven

Mutatie

verandering, wijziging: mutatieformulier formulier waarop je veranderingen in je gegevens doorgeeft

2

wisseling van personeel, leerlingen enz.: veel mutatie van personeel

3

(biologie) sprongsgewijze verandering van de soorten: celmutatie, DNA-mutatie, genmutatie, virusmutatie

Naïef

onvoldoende bewust van de mogelijke gevolgen van eigen handelen

Nostalgie

heimwee: nostalgie naar de goede, oude tijd

Notabelen

voornaam of aanzienlijk persoon

Notoir

(negatief) algemeen bekend: een notoire schurk beruchte

Obees

wanneer iemand een abnormaal of buitengewoon grote ophoping van lichaamsvet heeft die een negatief effect kan hebben op de gezondheid.

Objectief

ich beperkend tot de feiten, niet beïnvloed door eigen gevoel of door vooroordelen; onbevooroordeeld, onbevangen (tegenstelling: subjectief)

Obsceen

onzedelijk, schunnig: een obsceen gebaar

Obsessie

dat wat iem. onophoudelijk in zijn gedachten bezighoudt

Oeuvre

het gezamenlijke werk van een kunstenaar

Offensief

 

Aanvallend, het aanvallend optreden: de Fransen gingen over tot het offensief

Oppositie

tegenstand, tegenwerking

2

(politiek) de partijen die tegen de regerende meerderheid zijn

Ornament

versielsel

Ostentatief

erop berekend de aandacht te trekken: zich ostentatief omdraaien

Ouverture

opening, voorspel

2

(muziek) instrumentale inleiding van een opera e.d.; zelfstandig orkeststuk

Parodie

grappige nabootsing om iets bespottelijk te maken

Penibel

pijnlijk, hachelijk

Perfide

vals, trouweloos, verraderlijk

Pertinent

stellig, afdoend: hij weigerde pertinent beslist

Pittoresk

schilderachtig

Platonisch

platonische liefde liefde zonder lichamelijk verlangen

Plausibel

aannemelijk, geloofwaardig

Polarisatie

de vorming van tegenstellingen, van uitersten, van tegengestelde polen

Polemiek

schriftelijke strijd, bv. in een krant

Postnataal

plaatsvindend na de geboorte: een postnatale depressie depressie bij een vrouw, volgend op de bevalling

Pragmatisch

gericht op feiten, inspelend op de praktijk; = zakelijk

Prioriteit

het vóór mogen gaan; = voorrang: prioriteit krijgen

2

datgene wat voorrang krijgt of hoort te krijgen: prioriteiten stellen de volgorde van belang vaststellen van dingen die moeten gebeuren; onze eerste prioriteit is de opvang van de slachtoffers

Pro Deo

Pro deo betekent ook letterlijk “voor god”. Met pro deo wordt een dienst bedoeld die gratis wordt verleend

Progressief

trapsgewijs, regelmatig toenemend: een progressieve belasting waarbij een hoger percentage wordt geheven naarmate het inkomen hoger is

2

een hervorming van de maatschappij beogend, bv. door te streven naar meer democratie

Rabbijn

geestelijk leider van een joodse gemeente

Rancune

wrok

Rancune

Recessie

 

periode van economische achteruitgang

Recidivist

iem. die al eerder hetzelfde misdrijf heeft gepleegd

Reduceren

terugbrengen tot een kleiner aantal of lager peil

Referentiekader

het geheel van waarden en normen binnen een bepaalde groep, het geheel van kennis en ervaring waaruit iem. kan putten

Refereren aan

verwijzen naar', 'terugkomen op'.

Relativeren

op het betrekkelijke van iets wijzen

Rendabel

Winst opleverend

Repercussie

tegenmaatregel: zich stilhouden uit angst voor repercussies

2

terugslag, reactie: de repercussie van de oorlog op de scheepvaart

Repressief

onderdrukkend

Resistent

 

in staat weerstand te bieden: een resistente bacterie ongevoelig voor antibiotica

Rigide

Strak,streng

Rigoureus

zeer streng: rigoureuze maatregelen

Royalty watcher

iemand die het doen en laten van de leden van het koningshuis op de voet volgt

Saneren

(figuurlijk) gezond maken: een bedrijf saneren; een stadswijk saneren ontdoen van krotwoningen

Scala

 

reeks, serie: een scala aan (of: van) mogelijkheden

Sceptisch

geneigd tot twijfel

2

twijfel uitdrukkend

Screentest

auditie voor een beeldopname.

Seponeren

(van een strafzaak) niet vervolgen

Significant

statistisch niet aan toeval toe te schrijven en dus betekenisvol

Simultaan

Gelijktijdig,simultaanpartij

Sinister

griezelig, onheilspellend

Snipperdag

vrije dag die een werknemer kan opnemen

Solvabiliteit

het vermogen van een bedrijf om aan al zijn financiële verplichtingen te voldoen, uitgedrukt in de verhouding tussen eigen en vreemd of totaal vermogen

Spartaans

streng, hard: een spartaanse opvoeding; een spartaanse hotelkamer uiterst eenvoudig, zonder enige luxe

Spielerei

ets wat je voor je plezier doet, onbeduidende bezigheid - Woordfeit:

Sporadisch

zeldzaam; = zelden, bijna nooit

Stagneren

Tot stilstand komen

Status-quo

bestaande toestand" of "huidige gang van zaken"

Stigmatiseren

brandmerken: door dat schandaal is de politicus voorgoed gestigmatiseerd

Subjectief

persoonlijk, volgens eigen mening; = partijdig (tegenstelling: 1objectief): een subjectief oordeel

Summier

kort samenvattend; = bondig

Superieur

hoger, beter, edeler: Ajax was superieur aan PSV stukken beter dan

2

voortreffelijk: een superieure kwaliteit

3

hoger op de regel geplaatst

1

meerdere in rang; = chef

Surrealistisch

zoals in het surrealisme; = onwerkelijk

Surrogaat

vervangingsmiddel

Swastika

kruis waarvan de vier armen in dezelfde richting omgebogen zijn, vaak een religieus symbool; = hakenkruis

Symptoom

verschijnsel waaraan een ziekte, een probleem te herkennen is

Taiga

Wees de zege waardig

Tarten

trotseren: het noodlot tarten zich bewust blootstellen aan grote gevaren

2

boos maken; = tergen

3

te boven gaan: die ellende tart elke beschrijving

Tendentieus

(negatief) met een bep. bedoeling de waarheid verdraaiend: een tendentieuze berichtgeving

Terminaal

aflopend (met de dood); = eind-, slot-: de terminale fase van een ziekte; terminaal ziek

Timide

verlegen, schuchter

Transparant

doorzichtig; = doorschijnend

2

helder van opzet, makkelijk te doorzien: een transparante werkwijze

Trilogie

geheel van drie romans

Triviaal

niet belangrijk of significant

Ultimatum

laatste eis, waarvan de afwijzing leidt tot uitvoering van een dreigement: een ultimatum stellen

Unaniem

eenstemmig, eensgezind: een voorstel unaniem aannemen zonder tegenstemmen

Understatement

(te) zeer gematigde uitdrukking

Urgent

dringend, spoedeisend

Utopie

onbereikbaar ideaal

Vacant

openstaand, onvervuld: een vacante betrekking een vacature

Valide

tot werken in staat

2

(rechts)geldig, van kracht: een valide argument

3

daadwerkelijk metend wat gemeten moet worden: een valide wetenschappelijk onderzoek

Verbaal

wat het spreken betreft

2

mondeling: verbaal geweld het gebruik van heftige bewoordingen

Verifiëren

onderzoeken of iets echt, juist is

Verloochenen

niet willen kennen: zijn vaderland verloochenen

Vernissage

de feestelijke opening van een kunsttentoonstelling, doorgaans in aanwezigheid van de kunstenaar(s).

Vicieuze cirkel

Probleem waar men niet meer uitkomt

Virtuoos

iem. die ergens heel goed in is: pianovirtuoos

1

(als) van een 1virtuoos: virtuoos spelen

Vitaal

voor het leven van groot belang

2

krachtig, energiek: een vitale grijsaard

Weemoedig

zacht-droevig gestemd

Wirtschaftswunder

het opmerkelijke herstel van de West-Duitse economie na de Tweede Wereldoorlog.

Xenofoob

irrationele of obsessieve angst voor vreemden, buitenlanders of buitenlandse voorwerpen/zaken.