Notatki z wykładu o państwie i prawie

Ludność stanowi kluczowy element konstytutywny państwa oraz jego definicji.
Elementarne podejście: Państwo to trwały związek ludzi stale zamieszkujących określone terytorium i podlegających władzy zwierzchniej.
Funkcjonalne podejście: Państwo jest społeczną organizacją z rozstrzygającą władzą nad wszystkimi osobami w danym terytorium, mająca na celu rozwiązanie wspólnych problemów i zapewnienie dóbr oraz utrzymanie porządku.
Psychologiczne podejście: Państwo jako zbiór wyobrażeń dotyczących władczych stosunków międzyludzkich.
Sociologiczne podejście: Zespół ludzi występujących jako członkowie lub funkcjonariusze instytucji państwowych posiadających określone prerogatywy.
Klasowe podejście: Państwo jako instrument klasowego panowania oraz organizacja z instytucjami działającymi w określonych stosunkach.

Historyczna zmienność relacji między ludnością a władzą.
- W średniowieczu, status ludzi był uzależniony od poddania się władzy monarchy.
- W nowożytności zaczęto kształtować koncepcję „obywatela“ oraz uznanie praw człowieka.
Zakres i znaczenie norm prawnych regulujących status ludności:
- Bez względu na polityczny reżim, normy prawne zyskują na znaczeniu w kontekście demokratyzacji oraz międzynarodowego prawa, w tym konwencji dotyczących praw człowieka.

1. Ludność państwa

Ludność państwa to ogół osób fizycznych oraz podlegających jurysdykcji określonego państwa.
Obywatele: Osoby formalnie przypisane do państwa, mające legalny pobyt.
Cudzoziemcy: Osoby z innego kraju, nieposiadające obywatelstwa państwa, w którym przebywają, mogą mieć pobyt legalny lub nielegalny.
Bezpaństwowcy (apatrydzi): Osoby nieposiadające żadnego obywatelstwa ani legalnego pobytu.

Ponad 4,4 miliona osób na świecie żyje bez obywatelstwa. Najwięcej w Libanie wynika z nieprzyznawania obywatelstwa dzieciom libańskich kobiet.
Przykłady statystyk bezpaństwowców w różnych krajach, takich jak Dania, Szwecja, Polska itd.

Prawo do pełnego uczestnictwa w decyzjach państwowych.
W zależności od reżimu politycznego, obywatele mają różne prawa i obowiązki w stosunku do państwa.
Relacja między jednostką a państwem wobec praw i obowiązków.

Prymat jednostki nad państwem a także koncepcja wzajemności w tej relacji.
Ciekawostka dotycząca regulacji w zakresie nabywania ziem przez cudzoziemców i uwarunkowania związane z osobami podlegającymi obowiązkowi służby wojskowej.

Społeczeństwo jako zbiorowość społeczna, z określoną kulturą i siecią społeczną.

Kontrola społeczna jako mechanizm zapewniajacy zgodność członków wobec norm, a także proceduralne układy tych relacji.

Koncepcje rozwoju społecznego od teoretyków jak Platon, Demokryt oraz Arystoteles.

Społeczeństwo obywatelskie jako aktywna jednostka.
Przykłady z historii, gdzie aktywność społeczna związana była z normami i wartościami.

Ludność jako fundament państwa oraz różnorodność modeli relacji między państwem a jednostką, społeczeństwem i narodem.
Rola jednostki i społeczeństwa obywatelskiego w państwie demokratycznym.
Zmierzch państw narodowych