inleiding

Les 1: Inleiding tot Prospectietechnieken

  • Docent: Pieterjan Deckers

  • Cursus Team: Ralf Vandam, Johan Claeys, Pieterjan Deckers

  • Academiejaar: 2024-2025

Structuur van de Les

  1. Prospectiemethoden: Voorbeelden

  2. Definitie van Prospectie

  3. Deze lessenreeks: Praktisch

  4. Historisch Overzicht

  5. Redenen voor Prospectie

  6. Diverse Technieken

Prospectiemethoden - Voorbeelden

  • Laser Scans van de Maya’s:

    • Onthullen Megalopolis onder het bladerdak van de Guatemalteekse jungle.

  • Nieuwe Sites bij de Muur van Hadrianus:

    • Ontdekt: 134 nieuwe locaties in Noord-Engeland (Fernández-Gotz et al. 2022, Antiquity 96).

  • Amateurduiker in Haifa:

    • Vond 900 jaar oud kruisvaarderszwaard in de zee nabij Haifa, Israël.

  • Zoektocht naar 'Rechtvaardige Rechters':

    • Leverde geen resultaten op in Gent.

  • Ontdekking Theater van Akragas:

    • In Vallei van de Tempels, Agrigento, Italië (Cozzolino et al. 2020).

  • 'The Flemish Valley Project':

    • Onderzoek naar Neanderthalers in de Vlaamse Vallei (Van Peer et al. 2020).

  • Odysseus-vondst:

    • “Oudste wrak ter wereld” gevonden in de Zwarte Zee.

Wat is Prospectie?

  • Definitie:

    • Prospectiemethoden zijn vormen van archeologisch vooronderzoek.

    • Wordt uitgevoerd voor volledige opgravingen om kennis te vergaren.

    • Basistaak van de archeoloog.

Doelstelling van het Onderdeel

  • De rol van prospectie binnen archeologisch onderzoek.

  • Inzicht in verschillende archeologische prospectiemethoden.

  • Kritische evaluatie van methoden: toepassingsgebieden en beperkingen.

  • Basis vormen voor ontwikkeling van terreinstrategie aangepast aan onderzoeksvragen.

Lesmateriaal

  • Powerpoints van hoorcolleges (inclusief gastcolleges).

  • Lesopnames beschikbaar via Toledo.

  • Eigen notities en vragen op Toledo-forum.

Examen Prospectiemethoden

  • Hoofdvraag:

    • Hoe te prospecteren? Strategie uitwerken met mogelijke onderzoeksmethoden.

  • Nevenvragen:

    • Afbeelding met resultaten uitleggen, voor- en nadelen van prospectietechnieken bespreken, definities situeren.

Korte Geschiedenis van Prospectiemethoden

  • Renaissance & Verlichting:

    • Hernieuwde interesse voor de antieke oudheid en diversiteiten van exploratie.

  • Romantiek:

    • Eerste opgravingen in Pompeii en Egyptische expedities; groeiende belangstelling voor archaïsche sites.

Technologische Ontwikkelingen in de Archeologie

  • Luchtfotografie en geofysische prospectie in de 20e eeuw.

  • Nieuwe technieken zoals GIS en machine learning.

waarom prospectie

  • Prospectie versus Opgraving:

    • Prospectie levert minder gedetailleerde kennis op over een grote chronologische periode.→ landschapsarcheologie

    • Opgravingen bieden gedetailleerde kennis maar zijn destructief.→ site

  • daarnaast hebben we een depot probleem→ veel te veel gevonden maar niemand die alles kan onderzoeken

  • niet alles wordt dus opgegraven door depot probleem, tijd/geld gebrek, verdrag van malta, geen toestemming of niet mogelijk.

kunst van terreinmethode

geen empirische wetenschap→ onderzoek niet controleer/reproduceerbaar.

desondanks is er hypothese testen.

Conclusie

  • Prospectiebt en opgraving zijn complementaire stappen in archeologisch onderzoek.

  • Belang van methodologie en projectontwerp voor succesvol onderzoek.