Budowa i funkcja szkieletu

Zwierzęta tkankowe, takie jak płazińce, nicienie czy pierścienice, są wyposażone w mięśnie znajdujące się pod nabłonkiem. Tak tworzy się wór powłokowo‑mięśniowy. Jego wnętrze wypełnia parenchyma lub płyn, który utrzymuje ciało w naprężeniu. Skurcz mięśni powoduje, że płyn przesuwa się do przodu lub do tyłu, a w konsekwencji przemieszcza się całe ciało.

Naprzemienne skurcze mięśni podłużnych, okrężnych i skośnych umożliwiają płazińcom zarówno sprawne pełzanie po podłożu, jak i pływanie. Ponieważ nicienie mają tylko mięśnie podłużne, mogą wyginać ciało jedynie na boki. U pierścienic skurcze mięśni podłużnych i okrężnych odpowiadają za skracanie i wydłużanie ciała, a tym samym umożliwiają pełzanie i pływanie. Płyn u nicieni i pierścienic oraz parenchyma u płazińców wraz z mięśniami tworzą szkielet hydrauliczny.

Szkielet zewnętrzny (egzoszkielet) a ruch

Kliknij, aby uruchomić podgląd

Ślimak winniczek (Helix pomatia). Na pierwszym planie widoczna jest głowa z narządami zmysłów, czyli czułkami i parą oczu. Za głową zaczyna się tzw. noga. Jest silnie umięśniona i służy do poruszania się. Jej spodnia część wydziela śluz, który zmniejsza tarcie nogi o podłoże.

Źródło: Ralphs_Fotos, Pixabay, domena publiczna.

U większości mięczaków szkielet zewnętrzny, muszla, ma charakter głównie ochronny, ale spełnia też funkcje wspierające ruch. Stanowi miejsce przyczepu, oparcia i stabilizacji mięśni. Narządem ruchu mięczaków jest noga. Do poruszania się ślimaki wykorzystują ciśnienie hydrostatyczne (podobnie jak zwierzęta ze szkieletem hydraulicznym). Ponadto przeciwstawne działanie płynu w celomie i mięśni wora powłokowo‑mięśniowego umożliwia chowanie do muszli całego ciała.