DEMOGRAFIA

  1. Podstawowe wskaźniki demograficzne:

  • Urodzenia \displaylines{Wu=\frac{U}{L}\times1000‰}

  • Zgony \displaylines{Wz=\frac{Z}{L}\times1000‰}

  • Przyrost Naturalny \displaylines{Wpn=\frac{(U-Z)}{L}\times1000‰}

  • Saldo Migracji \displaylines{SM=I-E}

  1. Zjawiska demograficzne:

  • Wyż demograficzny→ inaczej nazywany kompensacyjnym, kiedy odnotowuje się wysoką liczbę urodzeń i niską liczbę zgonów.

  • Niż demograficzny → kiedy spada liczba urodzeń

  • Ekonomiczny wyż demograficzny → okres, w którym wysoka liczba urodzeń z przeszłości przekłada się na dużą grupę osób w wieku produkcyjnym

  • próg zastępowalności pokoleń → średnia liczba dzieci na jedną kobietę w wieku rozrodczym

  1. Przewaga kobiet nad mężczyznami:

  • M mniej dbają o zdrowie

  • M częściej popadają w nałogi

  • M żyją krócej

  • K wyjeżdżają do miast z obszarów miejskich, najczęściej w celu podjęcia nauki

  • Współczynnik feminizacji → relacja między liczbą K, a liczbą M w całym społeczeństwie określana poprzez liczbę K przypadającą na 100 M

  1. Obciążenie demograficzne:

  • Stosunek liczby osób w wieku nieprodukcyjnym (0–14 i 65+) do liczby osób w wieku produkcyjnym (15–64 lata)

  1. Starzenie się społeczeństwa:

→ Przyczyny:

  • wzrost obciążenia demograficznego

  • podwójne starzenie

  • niska dzietność

  • wydłużanie się średniej długości życia

  • emigracja młodych ludzi

→ Skutki:

  • obciążenie systemu emerytalnego

  • zmiana modelu rodziny

  • braki kadrowe na rynku pracy

  1. Spadek dzietności:

  • rośnie skala niepłodności

  • priorytetem rozwój zawodowy

  • zmiana modelu rodziny

  1. Migracje:

  • imigracja → napływ ludności

  • emigracja → odpływ ludności

  • reemigracja → wtórna emigracja

  • deportacja → przymusowa emigracja

  • repatriacja → powrót do ojczyzny (po deportacji?)

  • uchodźstwo → migracja wymuszona zagrożeniem życia (np. polityczne, wojenne, klimatyczne)

  • uchodźstwo ekologiczne → wskutek klęski ekologicznej (np. susza, zniszczenia wywołane cyklonem)

  • migracje wewnętrzne → w obrębie kraju (z miast do miast, z miast na wieś, z wsi na wieś, z wsi do miast)

  • zewnętrzne → przekroczenie granicy państwa

  1. Największe skupiska Polaków za granicą:

  • EU → Zagłębie Ruhry (Niemcy)

  • Świat → Chicago

  1. Bezrobocie:

→ Rodzaje

  • ukryte → zatrudnianie większej ilości osób niż potrzeba

  • frykcyjne → przejściowe, krótkotrwałe (np. zmiana zawodu)

  • koniunkturalne → masowe zwolnienia spowodowane spadkiem popytu na towar

  • strukturalne → nie ma pracy dla ludzi z danym doświadczeniem

  • technologiczne → automatyzacja produkcji i postęp technologiczny

  • sezonowe → koniec sezonu na daną pracę (głównie rolnictwo i turystyka)

→ Skutki

  • pogorszenie jakości życia

  • wzrost wydatków na pomoc socjalną

  • wzrost negatywnych zachowań

  • izolacje społeczne

  • masowa emigracja zarobkowa

  1. Grupy aktywności zawodowej:

  • Ludność zawodowo czynna → pracujący + bezrobotni zarejestrowani w urzędach pracy

  • StopaBezrobocia=BezrobotniZarejestrowaniCzynniStopaBezrobocia=\frac{BezrobotniZarejestrowani}{Czynni} ywni}$$

  • Ludność zawodowo bierna → emeryci, renciści, bezdomni

  1. Funkcje miast:

  • Administracyjna (Wa-wa, Kraków)

  • Obronna (Poznań→Krzesiny, Redzikowo)

  • Przemysłowa (Rybnik, Bełchatów)

  • Usługowa (all)

  • Handlowa (all)

  • Transportowa (Gdańsk, Świnoujście, Modlin)

  • Edukacyjno-naukowa (Toruń, Kraków)

  • Uzdrowiskowa (Ustroń, Krynica Morska)

  • Turystyczna (Zamość, Łeba, Zakopane)

  • Religijna (Częstochowa, Niepokalanów)

  1. Aglomeracje:

  • monocentryczna → posiada jedno dominujące miasto centralne, które skupia różne funkcje (np. gospodarcze, kulturowe, społeczne), a otaczające je miejscowości to “sypialnie” (np. Wa-wa, Kraków, Poznań, Lublin)

  • bicentryczna → dwa główne miasta o zbliżonym potencjale (np. Bydgoszcz, Toruń, Trójmiasto)

  • konurbacja → zespół przynajmniej trzech lub więcej równorzędnych miast, często o podobnym pochodzeniu przemysłowym, gdzie żadne nie dominuje (np. konurbacja górnośląska)

  1. Jednostki osadnicze:

→ Pierwotne → wsie:

  • przewaga zatrudnienia w rolnictwie

  • mała gęstość zaludnienia i zabudowy

  • zabudowa nisko kondygnacyjna przeplatana polami uprawnymi

  • zabudowania gospodarcze

→Lepiej zorganizowane → miasta:

  • przewaga w zatrudnieniu w zawodach nie rolniczych

  • gęste zaludnienie, zabudowa i sieć dróg

  • zabudowa wielokondygnacyjna

  1. Depopulacja:

  • tendencja do wyludniania się ściany wschodniej i głębi województw (wieś→miasto)

  • tendencja do migracji z dużych miast na obrzeża miast

  • depopulacja miast starego przemysłu (np. Łódź, Bytom, Katowice)

  • migracje z małych miast do wielkich miast

→ Konsekwencje:

  • Międzynarodowe → zmniejszenie liczby głosów na forum UE

  • Krajowe → utrwalanie dysproporcji rozwojowych, “drenaż mózgów” (inteligentni ludzie wyjeżdżają za granicę), “wyzwalanie” obszarów do zalesienia

  • Regionalne / Lokalne→ potencjał konsumpcyjny, rynek pracy, presja deflacyjna

  1. Zmiany w strukturze rynku pracy:

→ 1930-1950

  • usługi → 17% na 20%

  • przemysł i budownictwo → 13% na 23%

  • rolnictwo → 70% na 57%

🇦) utrata ziem wschodnich -rolniczych- na rzecz ziem zachodnich (zindustrializowanych)

🇧) urbanizacja (wieś→miasto)

🇨) podatność na propagandę

→ 1970-2012

  • usługi → 28% na 57%

  • przemysł i budownictwo → 35%

  • rolnictwo → 35% na 13%

🇦) wejście w kapitalizm

🇧) jak popyt to i podaż

🇧) pojawiają się prywatne organizacje/przedsiębiorstwa

  1. Największe miasta Polskie:

  • Wa-wa

  • Kraków

  • Wrocław

  • Łódź

  • Poznań

  1. Najwięcej ludności w województwach:

  • Mazowieckie

  • Śląskie

  • Wielkopolskie

  1. Zaludnienie województw:

→ Największe

  • Śląskie

  • Małopolskie

  • Mazowieckie

→ Najsłabsze

  • Podlaskie

  • Warmińsko-mazurskie

  • Lubuskie