Rozdział 3 Podtytuł nr. 10

Bałtycka Odyseja „Orła"

Wprowadzenie

Tematyka raportów: W rocznych raportach regularnie omawiano sprawy dotyczące aparatów podsłuchowych oraz stanu peryskopów. Niestety, żaden z tych raportów nie przyniósł pozytywnych rezultatów w postaci napraw czy modyfikacji własności sprzętu, co mogło wpłynąć na efektywność działań.
Problematyczny stan peryskopów: Peryskopy „Orła” były w złym stanie, co było szczególnie wyraźne w chłodniejszych miesiącach, kiedy ich działanie silnie się pogarszało. Istniały obawy, że ich nieoptymalny stan może poważnie wpłynąć na zdolność okrętu do prowadzenia operacji wojskowych.
Kondycja wody: Chłodna woda morska była przyczyną zamglenia szkieł peryskopów, co ograniczało wizję i znacznie obniżało wartość bojową sprzętu. To nie tylko mogło wpływać na efektywność operacyjną „Orła”, ale także na morale załogi, która była odpowiedzialna za misje na morzu.

Nastroje załogi

Morale: Pomimo trudności, morale załogi było na wysokim poziomie, a jej członkowie wykazywali chęć do walki z nieprzyjacielem. Przede wszystkim byli gotowi do działania i wykazywali zapał w wypełnianiu swoich obowiązków.
Niepewność w kraju: Jednak ogólnokrajowa niepewność polityczna prowadziła do przygnębienia wśród członków załogi. Zawiodła ich pewność siebie, a obawy dotyczące przyszłości i stanu państwa wpływały na ich psychikę oraz zdolność do efektywnego działania.
Dyscyplina: Dyscyplina na pokładzie „Orła” była na wysokim poziomie. Każdy z członków załogi wykazywał ogromne poświęcenie w dbałości o utrzymanie okrętu w gotowości bojowej, co było kluczowe w obliczu coraz częstszych zagrożeń.

Operacje „Orła”

Zmiana sektora działania: Dowódca „Orła” zdecydował się na zmianę sektora działania, aby unikać niebezpieczeństw związanych z rosnącym napięciem wojskowym w regionie. Ta decyzja została podjęta w portowym mieście w Szwecji, co miało strategiczne znaczenie.
Morska operacja: 4 września „Orzeł” wyruszył w kierunku Gotlandii. Było to czołowe działanie mające na celu podjęcie przewagi w regionie oraz zdobycie informacji wywiadowczych o ruchach przeciwnika.
Zanurzenie: 5 września, po detonacji bomb z innych jednostek, „Orzeł” szybko przystąpił do zanurzenia, co stało się kluczowe dla uniknięcia poważnych strat. Takie działania były elementem codziennej walki o przetrwanie w niepewnych warunkach.
Dotarcie do Gotlandii: 6 września „Orzeł” dotarł do spokojnych wód Gotlandii, co zapewniło chwilę wytchnienia, ale także dostarczyło możliwości na przeanalizowanie dotychczasowych działań oraz planowanie kolejnych kroków.
Nawiązanie kontaktu: Dnia 7 września jednostka nawiązała łączność radiową z „Sępem”. To wydarzenie mogło mieć kluczowe znaczenie w wymianie informacji i w strategii dalszych operacji.

Problemy techniczne

Niebezpieczne pole minowe: „Orzeł” napotkał pole minowe, co zagrażało dalszym operacjom i zaledwie udało mu się uniknąć poważnej katastrofy. Ta sytuacja podkreśliła ryzyko, jakie wiązało się z ich operacjami.
Awarie sprzętu: W trakcie misji zidentyfikowano problemy z detonacjami bomb głębinowych, przygotowanych na standardowe operacje. Te niedociągnięcia wskazywały na potrzebę niezbędnych prac konserwacyjnych, aby zapewnić bezpieczeństwo
Choroba dowódcy: 8 września doszło do awarii sprężarki; dodatkowo dowódca komandor Kłoczkowski zachorował, co postawiło całą jednostkę w wyjątkowo trudnym położeniu.

Zmiany dowództwa

Informacje o chorobie: 10 września, informacja o chorobie dowódcy została przesłana na Hel. Brak odpowiedzi z tej strony pokazuje chaos w dowództwie.
Decyzja Kłoczkowskiego: W odpowiedzi na brak wsparcia Kłoczkowski postanowił zejść z okrętu w neutralnym porcie, mimo niepewnej sugestii ze strony oficerów. Ta decyzja mogła być kluczowa dla przyszłości okrętu.

Interwencja Estończyków

Skierowanie do Tallina: Komandor w dniu 14 września skierował „Orła” do Zatoki Fińskiej, w stronę Tallina. Ten krok miał za zadanie uniknąć latania zbyt blisko wrogich jednostek i zmniejszenie ryzyka konfrontacji.
Odmowa transportu: Estońskie władze odmówiły transportu chorego dowódcy, co skutkowało tym, że Kłoczkowski został ostatecznie przetransportowany do szpitala. Brak wsparcia z kraju pogarszał sytuację „Orła”.
Nowe dowództwo: W wyniku tych wydarzeń, dowództwo „Orła” przejął kapitan Grudziński, co mogło wprowadzić nową dynamikę w dalsze działania okrętu.

Internowanie „Orła”

Informacje o internowaniu: Estońscy oficerowie poinformowali kapitana o internowaniu polskiego okrętu, co stało się nie tylko złamaniem prawa międzynarodowego, ale także wzbudziło podejrzenia dotyczące niemieckiego wpływu na decyzje Estończyków.
Rozbrajanie okrętu: Estończycy rozpoczęli proces rozbrajania „Orła”, co wiązało się z odebraniem amunicji oraz konfiskatą map. Takie działania stawiały w wątpliwość przyszłość jednostki oraz intencje Estończyków wobec „Orła”.

Ucieczka z Tallina

Decyzja załogi: Zdecydowana załoga „Orła” postanowiła uciec z internowania; porucznik Piasecki został wyznaczony na lidera akcji ucieczkowej. Jego decyzja o prowadzeniu ucieczki była dosyć kontrowersyjna i odważna.
Przygotowania: W ramach przygotowań do ucieczki wykonano dokładną analizę portu oraz zorganizowano fałszywe manewry mające na celu maskowanie rzeczywistych zamiarów załogi.
Ciemność portu: Nocą 18 września zapanowała nagła ciemność w porcie, co stworzyło sprzyjające warunki do intensywnych przygotowań załogi w celu przeprowadzenia akcji ucieczkowej.

Wydarzenia nocne

Neutralizacja strażników: Porucznik, korzystając z chińskiego sprytu, unieszkodliwił estońskich strażników, co otworzyło drogę do ucieczki z portu.
Desperackie manewry: Zdesperowane manewry „Orła” na redzie polegały na unikaniu ostrzału oraz detekcji, co było przejawem wysokiego ryzyka, ale i determinacji załogi do wydostania się z pułapki.

Przejazd przez Bałtyk

Otwarte morze: „Orzeł” znalazł się na otwartym morzu, borykając się z brakiem map nawigacyjnych oraz dowódcy, co stawiało w dramatycznej sytuacji całą załogę.
Próby nawigacyjne: Próby zdobycia map nawigacyjnych na pierwszym napotkanym statku okazały się daremne; załoga nie miała kontaktu z innymi jednostkami, co dodatkowo zwiększało ich frustrację i poczucie zagrożenia.

Powroty do aktywności

Wieści o morderstwie: 19 września dotarły wieści o domniemanym morderstwie estońskich strażników przez „Orła”, co mogło wpłynąć na kondycję wizerunku załogi.
Demaskowanie propagandy: Kapitan Grudziński podjął decyzję o demaskowaniu fałszywych informacji, osadzając dwóch Estończyków na wyspie jako wyraz współczucia i chęci współpracy. Ta decyzja była ryzykowna, ale mogła wspierać relacje międzynarodowe.
Pierwsza mapa nawigacyjna: Sporządzono pierwszą mapę nawigacyjną Bałtyku, co stanowiło kluczowy krok w planowaniu dalszych działań i operacji na otwartym morzu.

Decyzja o opuszczeniu Bałtyku

Zasoby słodkiej wody: Kryzys związany z końcem zasobów świeżej wody zmusił kapitana do podjęcia decyzji o opuszczeniu Bałtyku, co mogło wpływać na ich dalsze, długofalowe przetrwanie.
Oczekiwanie na warunki: Ostatni dzień przejścia na morzu był pełen napięcia, a kapitan czekał na odpowiednie warunki do opuszczenia wód Bałtyku, co było kluczowe dla ich przetrwania.

Ucieczka przez cieśniny duńskie

Wyzwania patrolowe: „Orzeł” spotkał patrolujące jednostki w cieśninach, ale dzięki sprytowi i ostrożności udało mu się uniknąć detekcji, co pozwoliło załodze na dalszą ucieczkę do bezpieczniejszych wód.
Dotarcie do Kattegat: 11 października, „Orzeł” dotarł do Kattegat, wspominając trudności, które przeszli przy każdej z wcześniejszych podróży.

Przybycie do Rosyth

Spotkanie z HMS „Valorous”: Spotkanie z HMS „Valorous” miało miejsce 14 października, a ten brytyjski okręt pomógł w doprowadzeniu „Orła” do bezpiecznego portu w Rosyth, co było końcem ich dramatycznej odysei pełnej niebezpieczeństw.

Obrona Helu

Znaczenie obrony Helu: Obrona Helu miała ogromne znaczenie w kontekście wrześniowej kampanii, a „Orzeł” odegrał kluczową rolę w działaniach prowadzących do powstrzymania znacznych strat po stronie niemieckiej, które były potężne. To potwierdza niezwykłą determinację i umiejętności załogi, która mimo przeciwności losu dążyła do libertariańskiego przetrwania.