2.1 Wat doet een centrale bank?
Centrale Banken en Monetair Beleid
Rol van Centrale Banken
Centrale banken fungeren als banken voor commerciële banken.
Individuen en bedrijven hebben rekeningen bij commerciële banken (bijv. ABN AMRO, Rabobank, ING).
Commerciële banken hebben op hun beurt rekeningen bij de centrale bank.
De centrale bank faciliteert vlotte betalingstransacties binnen Europa (voor de Europese Centrale Bank).
Voorbeeld: Wanneer geld wordt overgemaakt van bank A naar bank B, verloopt dit via de centrale bank.
Toezicht en Stabiliteit
Centrale banken houden toezicht op commerciële banken om potentiële faillissementen te voorkomen.
Faillissementen kunnen het publieke vertrouwen in het monetaire systeem en betalingstransacties aantasten.
De centrale bank streeft ernaar prijsstabiliteit binnen de Eurozone te handhaven.
Functies van de Centrale Bank
Fungeren als bank voor commerciële banken.
Zorgen voor een vlotte verwerking van transacties.
Handhaven van stabiele prijzen.
Instrumenten en Mechanismen
Verhoging van de rente (een belangrijk instrument).
Aankoop van bedrijfs- en staatsobligaties.
Toezicht houden op commerciële banken om faillissementen te voorkomen.
Voorbeeldtransactie
Scenario: Een transactie tussen Bedrijf 1 en Bedrijf 2.
Bedrijf 2 levert machines aan Bedrijf 1.
Bedrijf 1 doet een betaling aan Bedrijf 2.
Achtergrondproces
Geld verplaatst zich van de ene rekening bij de centrale bank naar de andere.
Zowel Bank 1 (voor Bedrijf 1) als Bank 2 (voor Bedrijf 2) hebben rekeningen bij de centrale bank.
Het totale bedrag aan overtollige liquiditeit (beschikbaar geld) bij de centrale bank blijft constant.
Er vindt slechts een boekhoudkundige wijziging plaats binnen de balans van de centrale bank.
Impact op Bankbalansen
Bedrijf 1, met een lening en rekening bij Bank 1, ziet een daling van de totale bankbalanswaarde.
Bedrijf 2 ziet een stijging van de bankbalanswaarde op zijn rekening.
Of de betaling afkomstig is van een lening of spaarrekening doet er in eerste instantie niet toe.
Het totale saldo van de centrale bank blijft ongewijzigd.
Geldschepping
Centrale banken hebben het unieke vermogen om publiek geld te drukken.
Deze actie wordt "monetair beleid" genoemd wanneer uitgevoerd door een centrale bank.
Centrale banken kunnen geld uit het niets creëren.
Geld wordt zonder intrinsieke waarde gecreëerd en in de economie gebracht.
Veel van deze geldschepping is digitaal en wordt niet fysiek gecirculeerd.
Monetair Beleid en Economische Invloed
Centrale banken beïnvloeden de totale geldhoeveelheid.
Ze houden in de gaten waar geld zich bevindt (commerciële banken, burgers of de centrale bank zelf).
Door de geldhoeveelheid te beïnvloeden, beïnvloeden centrale banken de economische cyclus (pieken en dalen).
De centrale bank is het "hart" van de economie.
Rol van de Centrale Bankier
Centrale bankiers hebben aanzienlijke macht om de economie te beïnvloeden.
Deze rol brengt immense druk met zich mee en is onderwerp van voortdurend debat.
Veel monetaire theorieën liggen ten grondslag aan deze acties, die we in toekomstige video's zullen bespreken.