budowa i funkcjonowanie u. mocz.

Budowa i funkcjonowanie układu moczowego

• Istota procesu wydalania:

  • Wydalanie to proces fizjologiczny polegający na usuwaniu zbędnych i szkodliwych produktów przemiany materii.
  • Produkty te powstają w wyniku takich procesów jak oddychanie komórkowe, degradacja aminokwasów, kwasów nukleinowych oraz rozkład obumarłych komórek.
  • Wydalanie obejmuje również usuwanie ksenobiotyków (substancje obce dla organizmu, jak leki).

• Układ moczowy:

  • Składa się z nerek, moczowodów, pęcherza moczowego i cewki moczowej.
  • Oprócz funkcji wydalniczej, układ moczowy reguluje gospodarkę wodno-elektrolitową organizmu:
    • objętość wody,
    • stężenie elektrolitów,
    • ciśnienie osmotyczne płynów ustrojowych (np. stężenie jonów H+).
  • Utrzymuje względnie stały skład płynów ustrojowych, w tym krwi i limfy.
  • Nerki pełnią także funkcję wewnątrzwydzielniczą, produkując hormony, takie jak erytropoetyna, która pobudza procesy krwiotwórcze.

Główne produkty metabolizmu

• Dwutlenek węgla (CO2):
  • Powstaje na skutek przemian sacharydów i tłuszczów.
• Woda (H2O):
  • Jest wynikiem różnych procesów biochemicznych.
• Mocznik (NH2CO):
  • Powstaje z amoniaku (NH3) w wątrobie, który jest faktycznie toksyczny.
  • Mocznik jest usuwany przez nerki i skórę.

Cykl mocznikowy

• Mocznik jako końcowy produkt przemian:
  • Ostateczny produkt degradacji aminokwasów.
  • Proces zaczyna się od deaminacji, która polega na odłączeniu grupy amino (-NH2), co prowadzi do powstania ketokwasów i amoniaku.
  • Amoniak jest transportowany do wątroby, gdzie jest przekształcany w mocznik.

Budowa układu moczowego

• Nerki:
  • Parzyste narządy oczyszczające krew z niepotrzebnych substancji oraz produkujące mocz.
• Moczowody:
  • Dwa przewody o długości 25-30 cm, transportujące mocz z nerek do pęcherza moczowego.
• Pęcherz moczowy:
  • Narząd przechowujący mocz z nerek.
  • Posiada elastyczne ściany, co pozwala na zwiększenie objętości (pojemność około 1 dm³).
• Cewka moczowa:
  • Wyprowadza mocz na zewnątrz ciała.
  • U mężczyzn jest dłuższa niż u kobiet i służy również do wydalania nasienia.

Budowa nerki

• Torebka łącznotkankowa:
  • Otacza nerkę z zewnątrz i pełni funkcję ochronną.
• Kora nerkowa:
  • Zewnętrzna warstwa nerki, w której występują nefrony.
• Rdzeń nerkowy:
  • We wewnętrznej warstwie nerki, składa się z piramid nerkowych.
• Nefrony:
  • Podstawowa jednostka funkcjonalna nerki.
• Kielichy nerkowe:
  • Zbierają mocz wydalany z piramid nerkowych i prowadzą do miedniczki nerkowej.

Budowa nefronu

• Ciałko nerkowe:
  • Zawiera kłębuszek nerkowy oraz torebkę Bowmana.
• Kanaliki nerkowe:
  • Składają się z:
    • kanalika krętego I rzędu (proksymalnego),
    • pętli nefronu (Henlego),
    • kanalika krętego II rzędu (dystalnego).
  • Kanalik nerkowy uchodzi do kanalika zbiorczego.

Powstawanie moczu

• Procesy składające się na powstawanie moczu:

  • Filtracja
  • Resorpcja (wchłanianie zwrotne)
  • Sekrecja (wydzielanie)

• Filtracja:

  • Przenikanie substancji z osocza krwi do torebki kłębuszka.
  • Na skutek procesu powstaje mocz pierwotny, który gromadzi się w torebce kłębuszka i spływa do nefronu.
  • W ciągu doby powstaje około 160-180 dm³ moczu pierwotnego, który jest izotoniczny w stosunku do osocza.
  • Zawiera: wodę, jony soli mineralnych, drobnocząsteczkowe związki organiczne.

• Resorpcja:

  • Transport związków z kanalika nerkowego do krwi.
  • Dotyczy m.in. wody, jonów soli mineralnych, witamin, aminokwasów.

• Sekrecja:

  • Wydzielanie substancji do kanalika nerkowego.
  • Wydzielane są m.in. jony potasu, jony wodorowe, hormony steroidowe, leki.