R6.1-3.Hannibal
De Punische oorlogen→ vernoemd naar bevolking cartago (puniërs)
Inleiding
De Punische oorlogen waren een reeks van drie significante en langdurige militaire conflicten tussen Rome en Carthago, die voornamelijk plaatsvonden in de derde eeuw voor Christus (264-146 v.C.). Deze oorlogen waren cruciaal in de strijd om de heerschappij over het westen van de Middellandse Zee en vormden een keerpunt in de machtsspel tussen deze twee grote beschavingen.
Stichting Carthago
Carthago (Qart Hadasht) werd rond 800 v.C. gesticht door de Feniciërs, voornamelijk afkomstig uit Tyrus. Deze stichting paste binnen een bredere fase van kolonisatie en handel door de Feniciërs. Carthago groeide uit tot een van de meest invloedrijke steden van de antieke wereld, met een strategische ligging (aan zee en vruchtbaar binnenland) die het mogelijk maakte om controle te hebben over belangrijke handelsroutes in de Middellandse Zee.
De legende van Dido, een Fenicische koningin die Carthago stichtte volgens de mythologie, is belangrijk binnen de literaire traditie van Carthago en symboliseert de moed en vastberadenheid van de stad. Carthago ontwikkelde zich tot een dominant handelsimperium dat concurreerde met andere machten zoals de Grieken en later Rome, en had uitgebreide handelsnetwerken die van invloed waren op de economieën van de betrokken gebieden.
Relatie van puniërs tot Etrusken & Romeinen
Aanvankelijk werkten de Carthagers samen met de Etrusken, vooral zichtbaar tijdens de strijd tegen de Grieken die probeerden zich op Corsica te vestigen, rond 540 v.C. Deze samenwerking droeg bij aan de uitbreiding van hun invloed in de regio. Er zijn goede afspraken gemaakt met de Romeinen, vooral rondom Messana, waar beide partijen in conflict raakten met de lokale Grieken. Deze vroege betrekkingen legden de basis voor later onverzoenlijke vijandigheid.
Eerste Punische Oorlog (264-241 v.C.)
De Eerste Punische Oorlog ontstond voornamelijk uit de conflicten tussen Carthago en Rome over de controle van Sicilië, een strategisch belangrijke eiland in de Middellandse Zee. Carthago had belangrijke nederzettingen zoals Mylae aan de westkust van Sicilië, wat leidde tot spanningen met Rome. De oorlog was opmerkelijk vanwege het gebruik van maritieme strijdkracht en de ontwikkeling van nieuwe oorlogsschepen. De oorlog eindigde in 241 v.C. met een overweldigende overwinning voor Rome, wat leidde tot de annexatie van Sicilië, het eerste Romeinse provincie, en enorme oorlogsschade voor Carthago.
de romeinen moesten wel helpen voor controle van zee straat te behouden en ontwikkelen vloot→ gaius duilius komt met curvus of enter loopbrug (heeft hier een zuil met stukken van vijandelijke schepen gekregen)
de oorlog eindigd bij de aegatische eilanden→ carthaags deel van sicilia moet kolonies afstaan en enorme boete. sicilië pas in 227 romeinse provincie.
Situatie na de Eerste Punische Oorlog
Na de oorlog eiste Rome de ontruiming van Corsica en Sardinië en een extra oorlogsschatting van 1.200 talenten. Deze zware eisen verzwaktten de Carthaagse economie en verminderd hun invloed in de regio, wat leidde tot geen geld voor huurlingen, handelsposten en grondstoffen→ deels oorzaak 2de punische oorlog.
Hamilcar Barcas en Carthago's Herstel
Hamilcar Barcas, een belangrijke generaal en vader van Hannibal, speelde een cruciale rol bij het herstel van Carthago na de eerste oorlog. Hij investeerde in een militaire herstructurering en besloot zich te concentreren op het uitbreiden van Carthago's invloed in Spanje, wat het fundament legde voor intensievere conflicten met Rome in de toekomst. legt de 3 dubbele muur van carthago omdat hij stad moet verlaten, naar cardiz waar hij in hinderlaag gedood wordt. opgevolgd door schoonzoon hasdrubal. hij sticht cartegena en heeft afspraken met rome om ebro rivier niet te overschrijden. hierna wordt hij ook vermoord waarna haniball optreed in 221v.C. hij wil heel het schiereiland veroveren maar rome herrinert hem aan de afsprijk om de ebro niet over te steken.
Tweede Punische Oorlog (218-202 v.C.)
De oorlogsverklaring 218v.C. die leidde tot de Tweede Punische Oorlog volgde eerder dan de inname van Saguntum door Hannibal in 219 v.C.
gezant naar Cartago gestuurd om oorlog te vragen nadat saguntum ingenomen werd.
in romen de ianus boog/ poort geopend wat betekend dat de stad in oorlog is.
rome onder leiding van Scipio tegen Carthago onder leiding van Hanibal met 30.000 infanteristen, 8000 ruiters en 37 olifanten. ( later ook bijgestaan door galliërs en afvallige bondgenoten van rome. Rome wil een 2 fronten oorlog. wil leger van sicilië naar carthago sturen en kleinere legermacht naar marseille sturen om de pyreneeën te bezetten en hanibal tegen te houden.
Scipio vertrekt om spanje binnen te vallen maar wordt in noorden verteld dat hanibal al een jaar op oorlog uit is en de rone aan het oversteken is.
hij stuurt deel terug om N van het rijk te verdedigen en zijn broer gaat met deel door naar spanje. de troepen die in sicilië zitten om naar cartago over te steken worden ook terug geroepen.
hanibal steekt Alpen over en verslaat Scipio aan de ticinus. hierdoor sluiten de galiërs zich met hem aan en dan verslaan ze Scipio een 2de keer bij de trebia rivier.
scipio beslist om spanje te veroveren (want daar is hanibal niet) maar daar leiden ze ook verlies tegen hasdrubal.
hanibal gaat voort naar Z italie verder en neemt de korste/ moeilijkste weg→ over appenijnen. De romijnen willen hem tegenhouden bij het trasymeense meer maar worden in het meer door hanibal zn ruiters gedood. In cannae ondergaat Rome hun grootste verlies (hanibal trekt terug in trechter waardoor ruiters ruiters aanvallen en kan dan achter de romeinen komen en hun zo verslaan). maar Hanibal valt rome hierna niet verder aan, vermoedelijk omdat hij niet genoeg rantsoen had.
hanibal valt urbs nog steeds niet aan→ wil rome eerst verzwakken en zijn positie versterken door bondgenootschappen met zuiden van italie en plilippus V. romeinen hebben nu jongere scipio die in spanje wel overwinningen haalt en hasdrubal verslaagd. verlegd de oorlog naar carthago met hulp van Numidia om hanibal terug te lokken, ze zouden elkaar nog ontmoeten maar dit gebeurt niet en het komt tot een strijd in Zama waar hij Hannibal verslaat en de bijnaam Africanus krijgt. ze hebben hanibal verslagen door de olifanten te laten passeren zodat ze de Romeinse troepen niet in de war brachten, terwijl ze hun strategische posities innamen en gebruik maakten van hun superioriteit in getal en tactiek.
Gevolgen van de Tweede Punische Oorlog
De oorlog eindigde met de ondergang van Hannibal en de grote uitbreiding van het Romeinse rijk naar het westen. Rome vestigde zich sterk in het Middellandse Zeegebied, waarbij het de controle over belangrijke handelsroutes en strategische gebieden verwierf, hetgeen Carthago effectief tot een schaduw van zijn voormalige zelf maakte.
Derde Punische Oorlog (149-146 v.C.)
De laatste fase van het conflict, waarin Rome besloot om Carthago definitief te vernietigen. Marcus Porcius Cato, een Romeinse senator, pleitte herhaaldelijk voor de verwoesting van Carthago met het beroemde motto: "Carthago delenda est" (Carthago moet vernietigd worden), wat weerspiegelt de Romeinse angst voor een wederopstanding van Carthago. In 146 v.C. viel Carthago na langdurige belegering en werd het als provincie aan het Romeinse rijk toegevoegd, met de hoofdstad Utica. Deze vernietiging van Carthago markeerde de volledige overwinning van Rome in de regio en het begin van een periode van Romeinse dominantie in het westen van de Middellandse Zee.