Garis Panduan Perancangan Pembangunan Ladang Solar

KEMENTERIAN PERUMAHAN DAN KERAJAAN TEMPATAN
PLANMalaysia
Garis Panduan Perancangan Pembangunan Ladang Solar
Gambaran Keseluruhan

  • Tajuk: Garis Panduan Perancangan Pembangunan Ladang Solar

  • Penerbit: Jabatan Perancangan Bandar dan Desa (PLANMalaysia)

  • Hakcipta: 2025 @ Hakcipta Jabatan Perancangan Bandar dan Desa

  • Hubungi: Tel : 03-8091 0000, Laman Web: www.planmalaysia.gov.my

  • Larangan Pengeluaran Semula: Mana-mana bahagian laporan tidak boleh diterbitkan semula, disimpan, atau dipindahkan dalam apa jua bentuk tanpa kebenaran bertulis daripada penerbit.

Notifikasi Kelulusan

  • Diluluskan oleh Jawatankuasa Perancang dan Pembangunan (JPP) Kementerian pada 12 Mac 2025.

  • Disemak oleh Majlis Negara Bagi Kerajaan Tempatan (MNKT) pada 20 Ogos 2025.

  • Garis panduan mestilah selaras dengan undang-undang, peraturan, dan garis panduan persekutuan dan negeri daripada agensi teknikal.

  • Garis panduan ini tidak mengatasi garis panduan lain daripada mana-mana pihak.

  • Pelaksanaan mestilah diselaraskan dengan pelan pembangunan sedia ada di kawasan Pihak Berkuasa Perancang Tempatan.

Gambaran Keseluruhan Kandungan

  1. Objektif

    • 1.1 Objektif

    • 1.2 Skop

  2. Latar Belakang

    • 2.1 Pelan Hala Tuju Peralihan Tenaga Negara (NETR)

    • 2.2 Dasar Tenaga Negara 2022 - 2040

    • 2.3 Pelan Hala Tuju Tenaga Boleh Baharu Malaysia (MyRER) 2021

    • 2.4 Dasar dan Pelan Tindakan Tenaga Boleh Baharu Negara

  3. Tenaga Solar

    • 3.1 Kaedah Penjanaan Tenaga Solar

    • 3.2 Komponen Pembangunan Ladang Solar

  4. Peruntukan Undang-Undang dan Dasar

  5. Prinsip Perancangan

  6. Garis Panduan Perancangan Pembangunan Ladang Solar

    • 6.1 Garis Panduan Am

    • 6.2 Garis Panduan Khusus untuk Ladang Solar Atas Darat

    • 6.3 Garis Panduan Khusus untuk Ladang Solar Terapung

  7. Mekanisme Pelaksanaan

  8. Amalan Baik dalam Pembangunan Ladang Solar di Luar Negara

  9. Kesimpulan

Objektif (1.0)

  • Tujuan Umum:

    • Sebagai panduan kepada Pihak Berkuasa Negeri (PBN), Pihak Berkuasa Tempatan (PBT) di Semenanjung Malaysia mengenai perancangan, reka bentuk, dan kawalan pembangunan ladang solar.

    • Matlamat Khusus:

      • Menyediakan panduan perancangan teknikal untuk pemilihan tapak dan reka bentuk ladang solar atas darat dan terapung.

      • Merumus mekanisme pelaksanaan pembangunan berdasarkan peruntukan undang-undang sedia ada.

      • Menyediakan garis panduan bagi penyediaan pelan tempatan untuk mengawal pembangunan ladang solar.

Skop (1.2)

  • Memberi tumpuan kepada projek solar berskala besar yang dibangunkan di bawah program Large Scale Solar (LSS) oleh Suruhanjaya Tenaga Malaysia.

  • Boleh merujuk kepada ladang solar berskala besar dengan reka bentuk serupa yang diperkenalkan oleh Kerajaan dari semasa ke semasa.

Latar Belakang (2.0)

  • Kedudukan strategik Malaysia di sepanjang Garisan Khatulistiwa membolehkan intensiti solar yang tinggi sepanjang tahun, dianggarkan mampu menjana sekitar 65006500 megawatt (MW) tenaga elektrik setiap tahun.

  • Tenaga solar adalah sumber tenaga boleh baharu yang signifikan dan menjimatkan di Malaysia.

  • Pembangunan ladang solar selaras dengan Pelan Peralihan Tenaga Negara (NETR) yang diperkenalkan oleh Kementerian Ekonomi pada tahun 2023, bertujuan untuk beralih kepada sumber tenaga lestari dan rendah karbon menjelang 2050.

  • Matlamat NETR:

    • Meningkatkan penggunaan tenaga boleh baharu sehingga 7070% daripada kapasiti penjanaan daripada sumber boleh baharu seperti solar, angin, hidro, dan biojisim menjelang 2050.

    • Mengurangkan kebergantungan kepada bahan api fosil seperti arang batu dan gas asli.

    • Memperkenalkan sepuluh projek utama yang mempromosikan peralihan tenaga boleh baharu, termasuk projek solar dan solar PV hibrid yang diuruskan oleh Tenaga Nasional Berhad (TNB).

Dasar dan Rangka Kerja Perancangan

2.2 Dasar Tenaga Negara (DTN) 2022-2040

  • Menggariskan hala tuju sektor tenaga untuk sektor awam dan swasta yang menggalakkan pembekalan tenaga yang lestari, berdaya maju dari segi ekonomi yang menggalakkan ekonomi hijau dan pengurangan pelepasan karbon.

2.3 Pelan Hala Tuju Tenaga Boleh Baharu Malaysia (MyRER) 2021

  • Disediakan untuk meningkatkan peranan tenaga boleh baharu (TBB) dalam bekalan elektrik negara dan inisiatif menangani perubahan iklim.

  • Memperincikan pelbagai inisiatif untuk mengurangkan pelepasan GHG melalui sumber tenaga boleh baharu, termasuk solar, biojisim, dan hidro kecil.

2.4 Dasar dan Pelan Tindakan Tenaga Boleh Baharu Negara

  • Bertujuan untuk mencapai sasaran tenaga boleh baharu sebanyak 3131% menjelang 2025, tidak termasuk sumber hidro melebihi 100100 MW.

Mekanisme Tenaga Boleh Baharu Utama

  1. Self Consumption (SELCO)

    • Pengguna menjana elektrik daripada sumber boleh baharu, menggunakannya untuk keperluan mereka dan mungkin menjual lebihan kepada syarikat utiliti seperti TNB.

  2. Net Energy Metering (NEM)

    • Membolehkan pengguna menjana elektrik sendiri daripada tenaga boleh baharu dengan pilihan untuk menjual lebihan kembali ke grid.

  3. Feed-in Tariff (FiT)

    • Menggalakkan penjanaan tenaga boleh baharu sehingga 3030 MW daripada pelbagai sumber termasuk solar, biogas, dan biojisim sebagai sebahagian daripada Akta Tenaga Boleh Baharu 2011.

  4. Large Scale Solar (LSS)

    • Proses bidaan untuk kapasiti solar di bawah kuasa Suruhanjaya Tenaga, menumpukan kepada perancangan dan kebenaran ladang solar di tengah-tengah kebimbangan peraturan.

Gambaran Keseluruhan Tenaga Solar (3.0)

3.1 Kaedah Penjanaan Tenaga Solar

  • Solar Photovoltaic (PV): Menukar cahaya matahari secara langsung kepada elektrik menggunakan sel solar.

    • Contoh: Ladang solar berskala besar menggunakan teknologi solar PV untuk penjanaan elektrik.

  • Solar Termal: Menjana elektrik melalui haba yang dikumpul daripada cahaya matahari.

3.2 Komponen Pembangunan Ladang Solar

  1. Panel Fotovoltaik (PV):

    • Komponen utama untuk menjana elektrik, biasanya mengandungi 4040 sel solar membentuk tatasusunan solar, dipasang secara tetap atau dengan sistem penjejakan.

  2. Inverter: Menukar elektrik DC yang dihasilkan oleh sel solar kepada AC untuk bekalan grid. Dua jenis yang biasa digunakan termasuk inverter pusat dan inverter rentetan.

  3. Transformer dan Pencawang:

    • Menaikkan atau menurunkan voltan untuk keserasian grid dan menguruskan pengagihan elektrik.

  4. Kabel Elektrik: Menghubungkan ladang solar ke grid nasional, memerlukan laluan yang teliti untuk kebolehcapaian dan kecekapan.

  5. Bangunan Sokongan: Diperlukan untuk operasi termasuk pejabat, bilik kawalan, dan kemudahan asas pekerja di tapak.

  6. Struktur Terapung dan Sistem Penambatan (untuk ladang solar terapung): Memastikan kestabilan dan kefungsian di atas air.

Peruntukan Undang-Undang dan Dasar (4.0)

  • Pembangunan mesti mematuhi beberapa rangka kerja undang-undang termasuk:

    • Kanun Tanah Negara (Akta 828), Akta Kualiti Alam Sekeliling, Akta Perancangan Bandar dan Desa (Akta 172), antara lain.

  • Penyelarasan dengan peraturan tempatan dan garis panduan sedia ada.

Prinsip Perancangan (5.0)

  1. Terancang dan Teratur: Memastikan input teknikal dan asas perancangan membimbing pemilihan tapak dan reka bentuk.

  2. Selamat dan Lestari: Menekankan keselamatan terhadap jenayah dan bencana alam sambil meminimumkan impak negatif terhadap komuniti tempatan dan ekosistem.

  3. Kemampanan Ekonomi: Memastikan faktor ekonomi seimbang dengan impak alam sekitar, menggalakkan penggunaan tanah tidak produktif untuk pembangunan.

  4. Persekitaran Rendah Karbon: Merangkumi idea-idea progresif untuk memaksimumkan nilai ekonomi sambil mengekalkan pembangunan tenaga boleh baharu.

Garis Panduan Perancangan Pembangunan Ladang Solar (6.0)

Garis Panduan Am (6.1)

  • Impak Alam Sekitar dan Sosial: Ladang solar tidak menghasilkan pencemaran tetapi mungkin masih memberi impak kepada flora, fauna, dan produktiviti pertanian tempatan.

  • Komponen Keselamatan: Pagar perimeter dan CCTV untuk mengurangkan kecurian dan akses tanpa kebenaran.

  • Kesan Silau dan Pantulan: Menilai impak dan melaksanakan landskap untuk mengurangkan kesan, terutamanya berhampiran lapangan terbang.

  • Landskap: Mengintegrasikan elemen landskap lembut untuk meminimumkan impak visual kepada kawasan sekitar.

Garis Panduan Khusus untuk Ladang Solar Atas Darat (6.2)

  1. Kriteria Pemilihan Tapak: Pertimbangkan penerimaan cahaya matahari, jarak ke grid nasional, topografi, dan impak alam sekitar.

  2. Keperluan Kebolehcapaian: Memastikan akses yang sesuai untuk pembinaan dan operasi.

  3. Topografi dan Hidrologi: Mengekalkan saliran semula jadi dan memilih tapak dengan cerun yang landai.

  4. Peneutralan Zon: Melaksanakan zon penampan di sekeliling tapak untuk mengurangkan impak pembangunan.

Garis Panduan Khusus untuk Ladang Solar Terapung (6.3)

  1. Pemilihan Tapak Mesti Mempertimbangkan: Jenis air, ciri-ciri, jarak ke grid, dan impak ekologi.

  2. Peruntukan Kebolehcapaian: Akses yang mencukupi dari darat ke struktur terapung.

  3. Kajian Hidrografi: Pengukuran penting untuk memastikan kesesuaian tapak untuk pemasangan terapung.

Mekanisme Pelaksanaan (7.0)

  • Prosedur pembangunan melibatkan:

    1. Penyerahan cadangan kepada Suruhanjaya Tenaga untuk kelulusan.

    2. Kebenaran perancangan pihak berkuasa tempatan.

    3. Proses penyelesaian tanah dan pelan pemulihan tapak.

Proses Penyerahan Permohonan Pembangunan (7.1)

  1. Cadangan untuk Large Scale Solar (LSS) memerlukan bidaan melalui kitaran yang ditetapkan oleh Suruhanjaya Tenaga.

  2. Dokumentasi termasuk pelan kejuruteraan, laporan pembangunan, dan permit khas mengikut keperluan.

  3. Prosedur pemulihan tapak pasca-operasi yang terdiri daripada pembersihan tapak dan pemantauan pematuhan alam sekitar.

Amalan Terbaik dalam Pembangunan Ladang Solar di Luar Negara (8.0)

  • Contoh reka bentuk ladang solar inovatif yang menunjukkan fungsi estetik yang dipertingkatkan dan integrasi alam sekitar dari persekitaran antarabangsa.

Kesimpulan (9.0)

  • Pembangunan ladang solar yang terancang dapat meningkatkan output tenaga boleh baharu dengan ketara sambil secara serentak menangani cabaran iklim.

  • Garis panduan ini menyediakan keperluan asas untuk kejayaan projek tenaga solar selaras dengan matlamat tenaga boleh baharu negara dan inisiatif pembangunan lestari.

Singkatan Digunakan

  • CCTV: Closed Circuit Television

  • DTN: Dasar Tenaga Negara

  • EIA: Environmental Impact Assessment

  • FiT: Feed-in Tariff

  • GPP: Garis Panduan Perancangan

  • JMG: Jabatan Mineral dan Geosains

  • MW: Megawatt

  • NETR: National Energy Transition Roadmap

  • PV: Photovoltaic

  • RE: Renewable Energy

  • SELCO: Self Consumption

  • SIA: Social Impact Assessment

  • ST: Suruhanjaya Tenaga

Data Berangka

  • 11 Megawatt (MW) = 10001000 Kilowatt (kW)

  • Sasaran: 7070% kapasiti tenaga boleh baharu menjelang 2050

  • Potensi solar tahunan: 65006500 MW

Implikasi Praktikal

  • Selaras dengan inisiatif boleh baharu antarabangsa dan rangka kerja perundangan domestik untuk pelaksanaan yang mantap.

  • Bertanggungjawab untuk mematuhi piawaian kelestarian dan dasar yang ditetapkan oleh tadbir urus tempatan semasa peringkat pembangunan.