BÀI 1 | CÂN BẰNG HÓA HỌC

I. Phản ứng một chiều và phản ứng thuận nghịch:

• Phản ứng một chiều:

  + Trong điều kiện xác định, phản ứng chỉ xảy ra theo chiều từ chất tham gia → sản phẩm mà sản phẩm không thể tác dụng với nhau tạo lại chất ban đầu.

  + Trong phương trình hóa học của phản ứng 1 chiều, ta dùng mũi tên ( → ) để chỉ chiều của phản ứng

• Phản ứng thuận nghịch (không xảy ra hoàn toàn):

  + Trong cùng điều kiện xác định, phản ứng xảy ra theo hai chiều trái ngược nhau. Nghĩa là xảy ra đồng thời sự chuyển chất phản ứng thành chất sản phẩm và sự chuyển chất sản phẩm thành chất phản ứng

  + Trong phương trình hóa học của phản ứng thuận nghịch, ta dùng mũi tên 2 chiều ( ⇄ ): chiều từ trái → phải là chiều thuận và từ phải → trái là chiều nghịch

II. Cân bằng hóa học:

• Trạng thái cân bằng:

  + Trạng thái cân bằng của phản ứng thuận nghịch là trạng thái mà tại đó tốc độ của phản ứng thuận = nghịch

  + Cân bằng hóa học là 1 cân bằng động, tại trạng thái cân bằng, phản ứng thuận và phản ứng nghịch vẫn xảy ra nhưng với tốc độ bằng nhau (vₜ = vₙ) nên không có sự thay đổi thành phần của hệ, nồng độ các chất

  
  

• Hằng số cân bằng Kc:

  + Kc là hằng số cân bằng tính theo nồng độ, chỉ phụ thuộc vào NHIỆT ĐỘ và BẢN CHẤT CỦA PHẢN ỨNG

  + Chất rắn KHÔNG xuất hiện trong biểu thức

  + Kc càng LỚN thì phản ứng THUẬN càng chiếm ưu thế hơn

  + Kc càng NHỎ thì phản ứng NGHỊCH càng chiếm ưu thế hơn

III. Sự chuyển dịch cân bằng hóa học:

• Nhiệt độ:

  + Nếu ∆ _rHo298 < 0:

  → Cân bằng chuyển dịch theo chiều NGHỊCH nếu TĂNG nhiệt độ

  → Cân bằng chuyển dịch theo chiều THUẬN nếu GIẢM nhiệt độ

  + Nếu ∆ _rHo298 > 0:

  → Cân bằng chuyển dịch theo chiều THUẬN nếu TĂNG nhiệt độ

  → Cân bằng chuyển dịch theo chiều NGHỊCH nếu GIẢM nhiệt độ

  
  

• Nồng độ:

  + Khi TĂNG nồng độ một chất trong cân bằng thì cân bằng chuyển dịch theo chiều làm GIẢM nồng độ chất đó

  + Khi GIẢM nồng độ một chất trong cân bằng thì cân bằng chuyển dịch theo chiều làm TĂNG nồng độ chất đó

  
  

• Áp suất:

  + Nếu TĂNG áp suất của hệ thì cân bằng chuyển dịch theo chiều làm GIẢM áp suất của hệ (khuynh hướng tạo ÍT KHÍ)

  + Nếu GIẢM áp suất của hệ thì cân bằng chuyển dịch theo chiều làm TĂNG áp suất của hệ (khuynh hướng tạo NHIỀU KHÍ)

  
  

• Chất xúc tác:

  + KHÔNG làm chuyển dịch cân bằng

  + Làm TĂNG tốc độ phản ứng THUẬN và phản ứng NGHỊCH → nhanh chóng đạt trạng thái cân bằng