Kas Doku Histolojisi
Kas Doku Histolojisi
Giriş
Eylül Tıp Fakültesi
Dönem I: Kas Doku Histolojisi
Prof. Dr. Serap Cilaker Mıçılı
2025 LTE
Kas Doku Tanımı
Kas doku, kasılma için özelleşmiş miyofibril ya da kas lifi olarak bilinen hücrelerden oluşur.
Vücudun hareketi ve iç organların şekil ve boyut değişiminden sorumludur.
Kasılabilir Hücre Türleri
Çizgili Kas
Işık mikroskop altında enine çizgilenme gösterir.
İskelet kası ile visseral çizgili kas denilen çeşitleri vardır.
Düz Kas
Işık mikroskop altında enine çizgilenme göstermez.
Çizgili Kas Doku Yerleşimi
İskelet Kası
- Kemiğe tutunur.
- Hareket ve postürden sorumludur.Visseral Çizgili Kas
- Dil, farinks, diyafram gibi yumuşak dokularla sınırlıdır.
- Konuşma, nefes alma ve yutkunma gibi fonksiyonlara sahiptir.Kalp Kası
- Kalp duvarı ve kalbe boşalan büyük venlerin bazalinde bulunur.
Kas Dokuya Özgü Tanımlar
Sarkolemma: Hücre membranı.
Sarkoplazma: Kas hücresi plazması.
Sarkoplazmik Retikulum: Kas hücresinin özellik gösteren E.R.
Sarkozom: Mitokondri.
Miyofibril: Sitoplazma içinde kasılabilen protein iplikçikler.
- Miyofibriller ince aktin (ince) ve miyozin (kalın) miyofilamentlerden oluşur.
Çizgili Kas Özellikleri
Embriyonik olarak mezoderm germ yaprağından köken alır.
Tek tek olan miyoblast hücrelerinin kaynaşması ile kas hücresi olan kas lifleri gelişir.
Çok çekirdekli sinseytum yapısıdır.
Uzunlukları 1 m (sartorius kası) ile birkaç mm (orta kulağın stapedius kası) arasında değişir.
Enine çizgilenme gösterirler, hızlı ve kuvvetli kasılmalar yaparlar ve istemlidir.
Çekirdekleri çok sayıda olup hücrenin periferinde yer alır.
Spinal sinirlerle innervasyonları sağlanır.
Kas Doku Yapısı
Kas Fasıkül (Demet): Bağ doku kılıfları
- Kasları birbirine bağlar.
- Kasların serbestçe hareketine izin verir.
- Kas lifinin kasılması ile oluşan mekanik kuvvetlerin iletimini sağlar.Kılıflar:
- Endomisyum: Kas lifini sarar (retiküler düzensiz bağ dokusu).
- Perimisyum: Kas demetini sarar (sıkı düzensiz bağ dokusu).
- Epimisyum: Kasın tümünü en dıştan sarar (sıkı düzensiz bağ dokusu).Her üç kılıfın yapısında kollajen, elastik lifler, fibroblastlar ve kan damarları bulunur.
Kesit Teknikleri
Uzunlamasına Kesit (Longitudinal):
- Miyofibril kesitleri sitoplazmanın her yanına dağılır.Enine Kesit (Transvers):
- Kas lifi yuvarlak veya hafif köşeli poligonal şekildedir.
Enine Çizgilenmeler
Polarize Mikroskopta:
- Koyu bantlar (A bantları) polarize ışığı çift kırar, anizotropiktir.
- Açık bantlar (I bantları) polarize ışığın düzlemini değiştirmez, izotropiktir.
Miyofibril Yapısı
Miyofibriller, ince ve kalın miyofilamentlerden oluşur:
- İnce Filamanlar: Başlıca aktin.
- Kalın Filamanlar: Başlıca miyozin II.Miyozin ve aktin: Çizgili kasın toplam protein miktarının %55’ini oluşturur.
Miyofibrilleri çevreleyen sarkoplazmik retikulum, gelişmiş düz endoplazmik retikulumdur.
Sarkomer Yapısı
Sarkomer: En küçük kasılabilir birimdir; iki Z çizgisi arasındaki bölgedir.
- Koyu bantlar A bantları, açık bantlar I bantlarıdır.
- Her A bandının merkezinde H bandı bulunur, H bandı ince bir M çizgisi ile ikiye ayrılmıştır.
- Her bir I bandı, ince koyu bir Z diski ile ikiye bölünür.
İnce Filament Yapısı
F-aktin
G-aktin molekülleri polimerize olarak çift zincirli F-aktin filamentini oluşturur.
- Polar moleküllerdir ve + ucu Z çizgisine tutunur.
Tropomiyozin
İki polipeptidden oluşur ve dinlenme halindeki kasta Troponin kompleks ile birlikte aktin moleküllerinin üzerindeki miyozin bağlayıcı bölgeleri kapatır.
Troponin
Üç alt birimden oluşan bir komplekstir:
- Troponin-C (TnC): Ca²⁺ bağlar, kasılmanın başlamasında önemli rol oynar.
- Troponin-T (TnT): Tropomiyozine bağlanır, kompleksin stabilitesini sağlar.
- Troponin-I (TnI): Aktine bağlanır ve miyozin etkileşimini inhibe eder.
Kalın Filament Yapısı
Miyozin II (510 kDa protein)