Kas Doku Histolojisi

Kas Doku Histolojisi

Giriş

  • Eylül Tıp Fakültesi

  • Dönem I: Kas Doku Histolojisi

  • Prof. Dr. Serap Cilaker Mıçılı

  • 2025 LTE

Kas Doku Tanımı
  • Kas doku, kasılma için özelleşmiş miyofibril ya da kas lifi olarak bilinen hücrelerden oluşur.

  • Vücudun hareketi ve iç organların şekil ve boyut değişiminden sorumludur.

Kasılabilir Hücre Türleri
Çizgili Kas
  • Işık mikroskop altında enine çizgilenme gösterir.

  • İskelet kası ile visseral çizgili kas denilen çeşitleri vardır.

Düz Kas
  • Işık mikroskop altında enine çizgilenme göstermez.

Çizgili Kas Doku Yerleşimi
  1. İskelet Kası
       - Kemiğe tutunur.
       - Hareket ve postürden sorumludur.

  2. Visseral Çizgili Kas
       - Dil, farinks, diyafram gibi yumuşak dokularla sınırlıdır.
       - Konuşma, nefes alma ve yutkunma gibi fonksiyonlara sahiptir.

  3. Kalp Kası
       - Kalp duvarı ve kalbe boşalan büyük venlerin bazalinde bulunur.

Kas Dokuya Özgü Tanımlar

  1. Sarkolemma: Hücre membranı.

  2. Sarkoplazma: Kas hücresi plazması.

  3. Sarkoplazmik Retikulum: Kas hücresinin özellik gösteren E.R.

  4. Sarkozom: Mitokondri.

  5. Miyofibril: Sitoplazma içinde kasılabilen protein iplikçikler.
       - Miyofibriller ince aktin (ince) ve miyozin (kalın) miyofilamentlerden oluşur.

Çizgili Kas Özellikleri

  • Embriyonik olarak mezoderm germ yaprağından köken alır.

  • Tek tek olan miyoblast hücrelerinin kaynaşması ile kas hücresi olan kas lifleri gelişir.

  • Çok çekirdekli sinseytum yapısıdır.

  • Uzunlukları 1 m (sartorius kası) ile birkaç mm (orta kulağın stapedius kası) arasında değişir.

  • Enine çizgilenme gösterirler, hızlı ve kuvvetli kasılmalar yaparlar ve istemlidir.

  • Çekirdekleri çok sayıda olup hücrenin periferinde yer alır.

  • Spinal sinirlerle innervasyonları sağlanır.

Kas Doku Yapısı

  • Kas Fasıkül (Demet): Bağ doku kılıfları
       - Kasları birbirine bağlar.
       - Kasların serbestçe hareketine izin verir.
       - Kas lifinin kasılması ile oluşan mekanik kuvvetlerin iletimini sağlar.

  • Kılıflar:
       - Endomisyum: Kas lifini sarar (retiküler düzensiz bağ dokusu).
       - Perimisyum: Kas demetini sarar (sıkı düzensiz bağ dokusu).
       - Epimisyum: Kasın tümünü en dıştan sarar (sıkı düzensiz bağ dokusu).

  • Her üç kılıfın yapısında kollajen, elastik lifler, fibroblastlar ve kan damarları bulunur.

Kesit Teknikleri

  • Uzunlamasına Kesit (Longitudinal):
       - Miyofibril kesitleri sitoplazmanın her yanına dağılır.

  • Enine Kesit (Transvers):
       - Kas lifi yuvarlak veya hafif köşeli poligonal şekildedir.
       

Enine Çizgilenmeler

  • Polarize Mikroskopta:
       - Koyu bantlar (A bantları) polarize ışığı çift kırar, anizotropiktir.
       - Açık bantlar (I bantları) polarize ışığın düzlemini değiştirmez, izotropiktir.

Miyofibril Yapısı

  • Miyofibriller, ince ve kalın miyofilamentlerden oluşur:
      - İnce Filamanlar: Başlıca aktin.
      - Kalın Filamanlar: Başlıca miyozin II.

  • Miyozin ve aktin: Çizgili kasın toplam protein miktarının %55’ini oluşturur.

  • Miyofibrilleri çevreleyen sarkoplazmik retikulum, gelişmiş düz endoplazmik retikulumdur.

Sarkomer Yapısı

  • Sarkomer: En küçük kasılabilir birimdir; iki Z çizgisi arasındaki bölgedir.
      - Koyu bantlar A bantları, açık bantlar I bantlarıdır.
      - Her A bandının merkezinde H bandı bulunur, H bandı ince bir M çizgisi ile ikiye ayrılmıştır.
      - Her bir I bandı, ince koyu bir Z diski ile ikiye bölünür.

İnce Filament Yapısı

F-aktin
  • G-aktin molekülleri polimerize olarak çift zincirli F-aktin filamentini oluşturur.
      - Polar moleküllerdir ve + ucu Z çizgisine tutunur.

Tropomiyozin
  • İki polipeptidden oluşur ve dinlenme halindeki kasta Troponin kompleks ile birlikte aktin moleküllerinin üzerindeki miyozin bağlayıcı bölgeleri kapatır.

Troponin
  • Üç alt birimden oluşan bir komplekstir:
      - Troponin-C (TnC): Ca²⁺ bağlar, kasılmanın başlamasında önemli rol oynar.
      - Troponin-T (TnT): Tropomiyozine bağlanır, kompleksin stabilitesini sağlar.
      - Troponin-I (TnI): Aktine bağlanır ve miyozin etkileşimini inhibe eder.

Kalın Filament Yapısı

  • Miyozin II (510 kDa protein)