Taalverandering: Het nederlands

Jullie kunnen het naamvalsysteem uitleggen en herkennen, jullie kunnen iets meer vertellen over het Fries en het Afrikaans, over "hebban olla vogala nestas ..." en over de verandering van Oudnederlands via Middelnederlands naar het Nieuwnederlands. 

vocabulair (idk of moeten kennen)

• oudnederlands 7de eeuw

• nieuwnederlands 15de eeuw

Mindmap

De rest^TM

Nederlands heeft door de tijd heen veel veranderingen doorgemaakt. Engels, Germaans en Nederlands zijn nauw verwante talen; dit is wat je vorige les moest weten. Deze verwantschap komt doordat deze talen oorspronkelijk deel uitmaakten van hetzelfde rijk, dat slecht werd bestuurd. Later ontstonden nationale staten (Nederland, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk), waardoor de talen zich afzonderlijk ontwikkelden en in elk gebied standaardtalen ontstonden. Friesland werd onderdeel van Nederland, waardoor het Fries sterk door het Nederlands werd beïnvloed (zoals het gebruik van ik in plaats van het Engelse I).

Voordat het Oudnederlands kon ontstaan, moesten onze Germaanse dialecten zich eerst afsplitsen van de dialecten die de voorlopers waren van het huidige Duits.

In Nederland werd fries vooral aan de kust en in het noorden gesproken, oudnederlands in de andere gebieden. in belgië werd oudnederlands overal in vlaanderen behalve aan de kust gesproken want daar werd er fries gesproken. Ook in wallonië waren enekel delen waar oudnederlands gesproken werd.

De taalgrens stabiliseerde pas in de twaalfde eeuw, omdat mensen toen nog vaak Oudfrans spraken naast Oudnederlands.

De geschreven standaardtaal ontstond in de 17e eeuw, toen het noordelijke deel van de Lage Landen onafhankelijk werd. Hierdoor konden Nederlanders een eigen geschreven standaardtaal ontwikkelen, die uiteindelijk in de 18e eeuw volledig vorm kreeg.

Veranderingen in het nederlands

Oud- en Middelnederlands

• Klinkers aan het einde van woorden waren oorspronkelijk lang, maar zijn nu vaak verdoft.

• Het Nederlands gebruikte vroeger naamvallen. Hoewel dit systeem grotendeels verdwenen is, zie je het nog terug in persoonlijke voornaamwoorden (zoals "hij" en "hem", accusatief) en versteende uitdrukkingen zoals "'s avonds" (afkomstig van de genitief "des avonds").

naamval systeem: Het naamvalsysteem geeft aan welke rol een woord  in een zin heeft. In talen met naamvallen, zoals Duits, veranderen woorden afhankelijk van hun grammaticale functie.

• Klinkers in de tweede lettergreep zijn doorgaans verdoft.

• Dubbele medeklinkers komen nog voor in de spelling, maar worden niet meer afzonderlijk uitgesproken.

West-Vlaamse dialecten bevatten nog veel kenmerken van het Middelnederlands, zoals klanken als "eeije" en "ooije", en het gebruik van dubbele ontkenningen.

Nieuw- en Middelnederlands

• Naamvallen zijn grotendeels verloren gegaan.

• Het klanksysteem is meer gaan lijken op ons huidige Nederlands

De zin: hebben olla vogla nestas begunnan vinase bic enda tbu wat unbidden we nu

Er is momenteel veel discussie over dit onderwerp, onder andere tussen professor Kwakkel en professor De Grauwe.

Professor Kwakkel stelt dat elk woord zowel grammaticaal als lexicaal Oudengels kan zijn. Hoewel in het huidige Engels het woord "birds" wordt gebruikt, bestond in het Oudengels de term "uogalal" als specifieke aanduiding voor jachtvogels.

Professor De Grauwe leidt uit het handschrift af dat de betrokken monnik van het Europese vasteland kwam, wat verklaart waarom hij op deze manier schreef. Monniken uit heel Europa kwamen namelijk naar Rochester voor opleiding, en er is bewijs dat ook Vlaamse monniken dit deden.

Professor Kwakkel werpt tegen dat de herkomst van een monnik van het vasteland niet uitsluit dat hij Oudengels beheerste.

Professor De Grauwe reageert door te erkennen dat de zin Oudengels kan zijn, maar benadrukt dat dit niet uitsluit dat het ook Oudnederlands kan bevatten.

hoe klinkt nieuwnederlands als afrikaans

Overzeese gebieden evolueren vaak niet mee met de taal van het moederland door de grote afstand. De eerste migranten in de 17e eeuw naar zuid afrika vertrokte wat het basis werd voor afrikaans. Hoewel hun taal sterk veranderde, werd deze uiteindelijk erkend als een aparte dochtertaal van het Nederlands. Omdat de migratie in de 17e eeuw plaatsvond, vertoont deze taal nog duidelijke overeenkomsten met het Nieuwnederlands.

Terugblik ding

mvr vraagt deze soms op toetsen