Bio 3.4. p145
3.4. De Resusfactor en Zwangerschap
Resussysteem Functie
Speelt een cruciale rol bij transfusies.
Belangrijk bij zwangerschap, vooral bij de combinatie van Rh⁻ moeder en Rh⁺ baby.
Situatie van Rh⁻ Moeder
Een vrouw met Rh⁻ bloed:
Heeft geen D-antigen op haar rode bloedcellen.
Bevat geen anti-D-antilichamen.
Wanneer zij zwanger wordt van een man die Rh⁺ is, kan de baby ook Rh⁺ zijn:
De rode bloedcellen van de foetus bevatten het D-antigeen.
Separatie van Bloedsomlopen
Tijdens de zwangerschap zijn de bloedsomlopen van moeder en kind grotendeels gescheiden, maar: Niet perfect.
Vooral bij de bevalling, bij kleine bloedingen of medische ingrepen kunnen foetale bloedcellen in het bloed van de moeder terechtkomen.
Reactie van het Immuunsysteem
Dit is de eerste keer dat het immuunsysteem van de moeder D-antigenen tegenkomt:
Reactie leidt tot de vorming van anti-D-antilichamen.
Dit wordt gezien als natuurlijke actieve immunisatie tegen het D-antigeen.
De moeder wordt meestal niet ziek, maar haar immuunsysteem onthoudt deze reactie.
Risico bij Volgende Zwangerschap
Bij een tweede zwangerschap met een weer Rh⁺ baby:
De anti-D-antilichamen van de moeder kunnen via de placenta naar de foetus gaan.
De antilichamen binden zich aan de rode bloedcellen van de baby die het D-antigeen bevatten.
Dit kan resulteren in agglutinatie en hemolyse van de rode bloedcellen van de foetus.
Gevolgen van Hemolytische Ziekte
De baby kan last krijgen van:
Bloedarmoede.
Geelzucht (door massale afbraak van rode bloedcellen).
In ernstige gevallen kan de baby ernstig ziek worden of zelfs overlijden als er geen interventie plaatsvindt.
Preventie van Hemolytische Ziekte
Het mechanisme is goed bekend en er bestaat een efficiënte preventie:
Rh⁻ moeders met een kans op een Rh⁺ baby krijgen rond de bevalling (of soms eerder tijdens de zwangerschap) een injectie met anti-D-immunoglobulines.
Deze zijn kant-en-klaar anti-D-antilichamen:
Hechten zich aan eventuele Rh⁺ rode bloedcellen van de baby die in de bloedsomloop van de moeder terecht zijn gekomen.
Worden snel opgeruimd vóór het immuunsysteem van de moeder een afweerreactie kan opbouwen.
Deze situatie, wanneer de baby zieke cellen heeft door hemolyse, wordt hemolytische ziekte van de pasgeborene genoemd.
Doel van de Injectie
De moeder krijgt tijdelijke, passieve anti-D-immuniteit zodat:
Haar immuunsysteem geen eigen anti-D-antilichamen en geheugen cellen vormt.
Dit voorkomt dat latere Rh⁺ baby's aangevallen worden door het immuunsysteem van de moeder.