AW HC7: welzijn paard

summary

• suboptimale huisvesting kan → chronische stress en abnormaal gedrag

  • bc paarden kunnen niet adapteren als hun ethiologische behoeften niet vervuld worden

• dcr sociaal contact, ruwvoer, locomotie - vooral in jonge paarden (bv spenen) → risicofactoren voor ontwikkeling abnormaal gedrag (bv cribbing)

• training + huisvesting interactie → beinvloed paard zn controlability van omgeving → heeft effect op welzijn want

  • kan bijvoegen aan +ve ervaringen van het individu

welzijn en adaptatie

• welzijn = kwaliteit vh leven zoals die door het dier zelf ervaren wordt

  • omvat zowel de aanwezigheid van +ve & -ve gevoelens

  • is een dynamisch concept → interactie tussen adaptatievermogen vh dier en zn omgeving

• adaptatie allows dieren (binnen grenzen) om te gaan met hun veranderde leefomgeving

• domesticatie beinvloed gedrag van dieren - vooral kwantitatieve changes

  • wilde paarden: foerageren in stabiele sociale groepen op grote oppervlaktes

  • gedomesticeerde: relatief kleine stallen, eten geconcentreerd voer, leven in sociale isolatie

    • veranderde tijdsbesteding?

• blauwdruk ?

afwijkend/compulsief gedrag

• NL: 18-30% abnormaal gedrag - 5-7% if only weven/kribbebijten/windzuigen

  • 30% slachtpaarden geslacht bc of gedragsproblemen

• weven/kribbebijten/box lopen ← afwijkend gedrag gelinkt aan het stallen

  • CONCLUSIE

• typen afwijkend/compulsief gedrag:

  • self-directed behaviours bv zelfbijten

  • locomotie stereotypieen bv weven, box lopen

  • orale stereotypieen bv tong spelen,, kribbebijten, luchtzuigen, hout kauwen

• afwijkend gedrag meestal gerelateerd aan motivationele oorsprong

  • differentiatie tussen:

    • stalondeugden ← management gerelateerd (factors that incr:)

      • tijd op stal doorgebracht

      • minder dan 6,8kg/dag ruwvoer

      • ander strooisel type dan stro

      • minder dan 75 paarden

      • box type dat sociaal contact minimaliseert

    • problemen tijdens rijden ← ongewenst gedrag en/of prikkelgerelateerd

• cribbing

  • = horse places top incisors on fixed object → pulls back → contracts neck muscles → draws air into cranial eso, emitting audible grunt

  • negative effects:

    • excessive tooth wear

    • weight loss (← dcr eating + incr activity)

    • geassocieerd met koliek (no evidence for direct effect tho)

    • impaired learning

  • risk factors:

    • management factors:

      • time buiten de stal

      • dcr ruwvoer

      • sociale isolatie

      • weaning (individual housing, access to pasture)

    • genetische predispositie: warmbloed, thoroughbred

    • sex: gelding and stallions

    • fysiologische factoren:

      • maagulceratie

      • HPA axis (adaptive stress respons, cortisol conflicting results)

      • endorphins = opiod antagonisten → dcr cribbing

      • serotonin: SSRI → dcr cribbing

      • dopamine: cribbing horses → impaired learning

      • selenium: cribbing horses → dcr selenium

  • interventions:

    • opties

    • effect op welzijn als intervention gefocust is op preventie v gedrag:

      • cribbing is coping mech to deal with stress → if inhibited, stress increases

      • rebound effect: incr internal motivation to crib-bite during period of prevention

huisvestingssystemen + effect op afwijkend gedrag/welzijn

rode draad

• huisvesting heeft grote invloed op welzijn van paarden door:

  • voorkomen/oplossen van adaptatie problemen,

  • verminderen compulsief gedrag

  • training

• succesvol behandelen van compulsief gedrag requires grote investeringen in aanpassen van huisvesting en management van paarden

  • voorkeur: vroeg stadium, when gedrag nog niet los gekoppeld van prikkel

belangrijke aspecten van huisvesting

• stabiliteit groep - hiërarchie & familiariteit

• ruimte

• foerageermogelijkheden (aanbieden van voer)

• ruwvoer

• selectie geschikte fokdieren (vooral de merries)

• diversificatie sociale omgeving jonge dieren

types huisvesting

• conventionele box

• open/half-open box

• stal met uitloop

• loopstal

• paddock paradise/HIT actief stal

• weidegang

• ‘active’ huisvesting

effecten

• jonge paarden individueel huisvesten stressvoller dan duo huisvesting

  • % afwijkend/stress gerelateerd gedrag hoog

  • lagere cortisol respons (desensitisatie HPA as)

• groepshuisvesting (paddock) beter voor welzijn van jonge paarden dan stal

• geisoleerde paarden

  • sig hogere fecale glucocorticoiden

  • lagere oog temp (niet invasieve IR meting die mate v stress reflecteerd)

  • moeilijker te handelen (dan groepen met sociaal contact + groepshuisvesting)

• competitie over voedsel + mate van agressie zijn gerelateerd aan management condities

  • groepshuisvesting biedt veel voordelen + goed management can dcr risks

als groepshuisvesting zoveel voordelen heeft, waarom 80-90% in trad boxen?

verrijking

• incr visuele horizon → dcr weven/hoofd knikken - vnl bij ontstaan v extra mogelijkheden om sociale interacties met naburige paarden aan te gaan

• gras/ruwvoer → dcr passief & agonistisch gedrag in groepen

  • verrijking met voedsel attractiever dan andere items

• equiball → dcr time spent on stereotypieen