Untitled
Bagong Kaalaman
Lipunang Persian
Pangkalahatang Ideya
Ang kultura ng Kanlurang Asya at Hilagang Aprika ay naimpluwensiyahan ng mga kultura ng Persia at Arabia.
Kasaysayan ng Kabihasnang Sumerian
Ang naunang kabihasnang Sumerian ay minana ng mga sumunod na kaharian at imperyo sa rehiyon, tulad ng mga Assyrian.
Nagsimulang maglaho ang kabihasnang Sumerian bandang 200 CE.
Dahil ito sa madalas na pagpapalit ng pagkakasakop ng mga imperyo ng Roma at Persia.
Pag-usbong ng Imperyong Islamiko
Nagdulot ng pinakamalaking pagbabago sa kultura ng rehiyon ang pagsulpot ng imperyong Islamiko sa ilalim ng mga kalipato (caliphate).
Kalipato: isang politiko at relihiyosong estado na nakasasakop sa mga komunidad na Muslim.
Ang Pagdating ng mga Turko
Ang pagpasok ng mga Turko mula sa hilaga ay nagdala ng pagsasama-sama ng mga elemento ng kultura ng Roma, Persia, at Arabia.
Naging batayan ng kulturang Turko na kilala natin ngayon.
Heograpiya ng Persia
Ang Persia ay hinubog ng talampas na matatagpuan sa kasalukuyang Iran.
Napagigitnaan ito ng mga bulubunduking Zagros sa kanluran at Elburz sa hilaga.
Kabuhayan at Pamumuno
Sa kabuuan ng kasaysayan, ang kabuhayan ng mga tao sa Persia ay nakatuon sa malalayang kaharian at tribu sa mga lambak at talampas ng rehiyon.
Maraming pagkakataon ang naganap kung saan ang isang pinuno ay nagtagumpay na pag-isahin ang ilang tribu o kaharian.
Ang tawag sa namumuno ay shah o "hari ng mga hari",
Siya ang tagapangasiwa ng kapayapaan sa buong lupain.
Ang mga lokal na pinuno na umanib sa kanya ay tinatawag na satrapa (satrap), o lokal na gobernador.
Mga Imperyong Persian
Matapos ang pagtatag ni Cyrus (Ciro) ng unang imperyong Persian sa pamamagitan ng dinastiyang Achaemenid (Akemenida),
Dinala ng Persia ang sistemang satrapa sa kabuoan ng Kanlurang Asya.
Ang lupain ay nahahati sa mga satrapiya o lalawigan na pinamumunuan ng satrapa na hinirang ng hari.
Ang kulturang Mesopotamia ay nauna nang nakapasok sa Persia, kabilang ang sistemang pampolitika at panlipunan nito.
Pananakop ng mga Arabe
Sa pananakop ng mga Arabe simula noong ika-7 siglo CE, unti-unting tinanggap ng kulturang Persian ang mga pagbabagong dala ng mga Arabe, tulad ng relihiyong Islam.
Subalit ang mga Persian ay nagawang mapanatili ang kanilang wika, kultura, at identidad sa kabila ng impluwensiyang Arabe.
Halimbawa: Paggamit ng wikang Farsi sa pagbabasa ng Qur'an sa halip na wikang Arabe.
Ang relihiyong Zoroastrismo (o Zoroastrianism), ang orihinal na paniniwala ng mga Persian, ay kumaunti ang mga tagasunod.
Kasalukuyang Kalagayan ng mga Persian
Sa kasalukuyan, ang mga Persian (kilala rin bilang Iranian o Irani) ay gumagamit ng alpabetong Arabe sa pagsulat ng wikang Farsi.
Ang sangay ng Islam na sinusunod ng karamihan ay Shia (dati ay Sunni pero napalitan noong ika-16 na siglo).