Untitled

Bagong Kaalaman

Lipunang Persian

Pangkalahatang Ideya
  • Ang kultura ng Kanlurang Asya at Hilagang Aprika ay naimpluwensiyahan ng mga kultura ng Persia at Arabia.

Kasaysayan ng Kabihasnang Sumerian
  • Ang naunang kabihasnang Sumerian ay minana ng mga sumunod na kaharian at imperyo sa rehiyon, tulad ng mga Assyrian.

  • Nagsimulang maglaho ang kabihasnang Sumerian bandang 200 CE.

    • Dahil ito sa madalas na pagpapalit ng pagkakasakop ng mga imperyo ng Roma at Persia.

Pag-usbong ng Imperyong Islamiko
  • Nagdulot ng pinakamalaking pagbabago sa kultura ng rehiyon ang pagsulpot ng imperyong Islamiko sa ilalim ng mga kalipato (caliphate).

    • Kalipato: isang politiko at relihiyosong estado na nakasasakop sa mga komunidad na Muslim.

Ang Pagdating ng mga Turko
  • Ang pagpasok ng mga Turko mula sa hilaga ay nagdala ng pagsasama-sama ng mga elemento ng kultura ng Roma, Persia, at Arabia.

    • Naging batayan ng kulturang Turko na kilala natin ngayon.

Heograpiya ng Persia

  • Ang Persia ay hinubog ng talampas na matatagpuan sa kasalukuyang Iran.

    • Napagigitnaan ito ng mga bulubunduking Zagros sa kanluran at Elburz sa hilaga.

Kabuhayan at Pamumuno
  • Sa kabuuan ng kasaysayan, ang kabuhayan ng mga tao sa Persia ay nakatuon sa malalayang kaharian at tribu sa mga lambak at talampas ng rehiyon.

  • Maraming pagkakataon ang naganap kung saan ang isang pinuno ay nagtagumpay na pag-isahin ang ilang tribu o kaharian.

    • Ang tawag sa namumuno ay shah o "hari ng mga hari",

    • Siya ang tagapangasiwa ng kapayapaan sa buong lupain.

    • Ang mga lokal na pinuno na umanib sa kanya ay tinatawag na satrapa (satrap), o lokal na gobernador.

Mga Imperyong Persian

  • Matapos ang pagtatag ni Cyrus (Ciro) ng unang imperyong Persian sa pamamagitan ng dinastiyang Achaemenid (Akemenida),

    • Dinala ng Persia ang sistemang satrapa sa kabuoan ng Kanlurang Asya.

    • Ang lupain ay nahahati sa mga satrapiya o lalawigan na pinamumunuan ng satrapa na hinirang ng hari.

  • Ang kulturang Mesopotamia ay nauna nang nakapasok sa Persia, kabilang ang sistemang pampolitika at panlipunan nito.

Pananakop ng mga Arabe

  • Sa pananakop ng mga Arabe simula noong ika-7 siglo CE, unti-unting tinanggap ng kulturang Persian ang mga pagbabagong dala ng mga Arabe, tulad ng relihiyong Islam.

  • Subalit ang mga Persian ay nagawang mapanatili ang kanilang wika, kultura, at identidad sa kabila ng impluwensiyang Arabe.

    • Halimbawa: Paggamit ng wikang Farsi sa pagbabasa ng Qur'an sa halip na wikang Arabe.

  • Ang relihiyong Zoroastrismo (o Zoroastrianism), ang orihinal na paniniwala ng mga Persian, ay kumaunti ang mga tagasunod.

Kasalukuyang Kalagayan ng mga Persian

  • Sa kasalukuyan, ang mga Persian (kilala rin bilang Iranian o Irani) ay gumagamit ng alpabetong Arabe sa pagsulat ng wikang Farsi.

  • Ang sangay ng Islam na sinusunod ng karamihan ay Shia (dati ay Sunni pero napalitan noong ika-16 na siglo).