7: Kromming van het embryo

slide

schema

• Week 1:

1 kiemblad in de blastocyst: de embryoblast

Week 2:

2 kiembladen: hypoblast en epiblast

Week 3:

Gastrulatie met 3 kiembladen: ecto-, meso- en endoderm

Week 4:

Kromming van het embryo.

We gaan van een vlakke schijf naar een embryo in 3 dimensies.

• De kromming van het embryo zullen we beschrijven in 2 stappen:

1.

Overlangse kromming (over 180°)

2.

Dwarse kromming

Ze verlopen beiden tegelijkertijd, maar we zullen ze apart tekenen.

wanneer gebeurt de kromming van het embryo

zie video slide 5

toledo

slide

slide

tekening

slide

wat is de allantois

een nieuwe structuur die ontstaat caudaal aan de dooierzak, het is een soort uitstulping van de dooierzak

tekening overlangse doorsnede embryo begin 4e week

• ligging buccofaryngeale en cloac membraan

• waarom zien we paraxiaal en intermediair mesoderm hier niet

• wat is het groene aan de anteireure zijde

• waar bevindt de allanotois zich hier

• waar vinden we op dit moment de PGC terug?

• De buccofrayngeale membraan is de plaats waar het ectoderm vasthangt aan het onderliggende endoderm en waar geen mesoderm is: hij ligt wat dieper / is een beetje ‘ingezonken’.

  Hetzelfde geldt voor de cloac membraan, die is ook wat dieper gelegen.

  Aan de buccofaryngeale en cloac membraan plakken ectoderm en endoderm aan elkaar vast.

• omdat we hier op de middellijn snijden

• dit is het septum transversum, het sluit de intra-embryonaire coeloom holte vooraan af

• de allantois bevindt zich in de hechtsteel

• de PGGC ontstaan in de epiblast en migreren naar buiten in de wand van de dooierzak.

we vinden ze terug aan de allantois

slide

Op volgende tekening zullen we het embryo over 90° plooien

tekening: voor de overlangse kromming zullen we eerst het embryo plooien over 90°

slide

slide

Op volgende tekening plooien we nog eens 90°.

aan welke toekomstige structuur hangt de dooierzak vast

aan de toekomstige darm

hoe noemen we de steel waarmee de dooierzak verbonden is met de toekomstige darm?

DUCTUS VITELLINUS

functie septum transversum

waar ontwikkelt het en waar eindigt het?

zal de scheiding tussen de thorax en de abdominale holte vormen.

het is de eerste aanleg van het DIAFRAGMA

het ontstaat helemaal craniaal, maar door de kromming komt het ventraal te ligen en scheidt het de thorax en abdominale holte van elkaar.

waar bevindt de allantois zich?

in de hechtsteel, die de verbinding vormt tussen het embryo en de placenta

tekening: we plooien nu nog eens 90°

slide

slide

slide

slide

hoe herpositioneerd het primitieve hartveld / hartbuis zich door de kromming?

van anterieur van de bccopharyngeale membraan (BPM) naar ventraal en caudaal van de BPM.

juist of fout: de hechtsteel verbindt het embryo met de placenta

juist

de hechtsteel verbindt het embryo met de placenta craniaal / caudaal

caudaal

juist of fout: in de hechtsteel groeit de allantois, een uitstulping van de dooierzak (DZ)

juist

juist of fout: de dooierzak groeit verder en staat met de ductus umbilicales in verbinding met endoderm van de primitieve darm

fout:

de DZ groeit niet verder en staat met de ductus vitellinus in verbinding met endoderm van de primitieve darm

overlangse kromming: before

overlangse kromming: after

slide

slide

Buitenste laag (rood) is extra-embryonair mesoderm; de laag daar onder bovenaan is het amnion (ectoderm – blauw).

slide

tekening transversale doorsnede

slide

tekening dwarse doorsnede embryo

slide

tekening dwarse kromming

• waarom zien we de allantois niet?

• waarom zien we de navel niet?

• die ligt helemaal caudaal en we zitten meer craniaal

• we maken hier een doorsnede meer craniaal of caudaal van de navel, waardoor we deze niet zien

hoe ontstaat de navel?

Op een bepaald moment hebben we ventraal een gat.

Al die aparte structuren (ectoderm, endoderm en de 2 bladen van het mesoderm) zullen versmelten met elkaar op de middelijn, bealve op 1 plaats waar een opening blijft bestaan: de navel.

slide

waarom gebeurt bij dwarse kromming aan de dorsale kant vrij weinig

omdat daar heel stevige structuren liggen: notochord, ruggenmerg, somieten…

Het zijn stevige structuren waar niet zoveel verandert.

onze darmen zitten vast aan achterwand lichaam via…

mesenterium dorsale

hoe verplaatsen de PGC zich van wand dooierzak naar primitieve gonaden

Via het mesenterium dorsale verplaatsen de primordiale geslachtscellen zich en zulen ze links en rechts van de middelijn terechtkomen in de primitieve gonaden.

de neurale lijstcellen bezenuwen ook de darmen en moeten er dus ook geraken, langs waar migreren ze?

ze migreren langsheen mesenterium dorsale

wat passeert er allemaal langsheen het mesenterium dorsale?

• verplaatsing PGC

• neurale lijstcellen

• het is ook de weg waar grote bloedvaten (zoals de aorta en venen) liggen (dorsaal in het lichaam). ze geven takken af via het mesenterium naar de darmen. De bloedvaten passeren er dus ook.

wat zal de IEC holte vomren?

zal de 3 grote lichaamsholten vormen:

op thoracaal niveau de pleuraholte en pericardholte.

op abdominaal niveau de peritoneale holte.

de IEC holte is afgeleind met een vlies, welk vlies?

mesotheel: 1 tegenaan de lichaamswand en 1 tegenaan de organen

tekening: we tekenen nu de 2e dwarse kromming

• wat gebeurt er hier met de 2 laterale mesodermen

• wat gebeurt er met de amnionholte

• wat gebeurt er met de verbinding tussen IEC holte en EEC holte

• de 2 laterale mesodermen komen samen op de middellijn en versmelten met elkaar

• de amnionvliezen van de 2 kanten komen ook samen en fusioneren

• de IEC holte was eerst continu met de EEC holte, maar is nu afgesloten.

slide

slide

op welk niveau is dit een doorsnede

Doorsnede op niveau van de toekomstige navel.

slide

van welke hoek kijk je hierop

van ventraal (want voor de dwarse kromming staan de pijltjes naar jou, je weet dan ok dat het vloes dat weggesneden is de dooierzak is en niet het amnionvlies).

slide navelvorming

het somatopleuraal mesoderm is het parietaal / visceraal blad

parietaal blad, tegenaan het ectoderm

het splanchnopleuraal mesoderm is het parietaal / visceraal blad

visceraal blad, ligt tegenaan viscera, tegen endoderm

welke aanhangsels van het GI stelsel verlaten via de navel het lichaam?

• dooierzak (via ductus vitellinus)

• allantois (in hechtsteel)

slide

Het is een vrij complex proces en kan af en toe dus eens verkeerd lopen.

aandoeningen waarbij de kromming verkeerd loopt, komen dezen veel voor?

nee, gelukkig gebeurt dit niet veel, want het zijn heel ernstige aandoeningen.

wat kan er bv gebeuren wanneer de sluiting niet goed gebeurt?

Als de sluiting niet goed gebeurt, kun je organen krijgen die buiten de buik liggen.

nog een foto

waar gaat bij een embryo de huid over in het amnionvlies?

thv de navel

tekening ectoderm

We zullen nu ectoderm, endoderm en mesoderm nog eens apart beschrijven en nieuwe structuren die ontstaan.

slide

tekening verdere vorming endoderm: stap 1, wat gebeurt er dan?

structuur die uit 1e aanleg van de slokdarm groeit

longen

epitheel van de longen is endodermaal / mesodermaal / ectodermaal

endodermaal

hepatocyten zijn endo / meso / ectodermaal

endodermaal (levercellen)

cellen van de pancreas zijn endo / meso / ectodermaal

endodermaal

cellen van de galblaas zijn endo / meso / ectodermaal

endodermaal

is de dooierzak permanent?

de ductus vitellinus en de dooierzak verdwijnen.

bij ongeveer 2% van de mensen blijft het bestaan ams een soort aanhangsel aan de dundarm.

dat noemt men het divertikel van Meckel

is een divertikel van Meckel ernstig

is meestal niet erg, maar:

• het kan ontsteken → de symptomen lijken op die van een appendicitis

• er zit soms maagmucosa in bij jonge kinderen, dat zal zuur (HCl) produceren, maar het darmweefsel is hier niet tegen beschermd→ kan leiden tot bloedverlies

wat wordt gevormd uit de allantois

de blaas

als iemand appendicitis symptomen heeft, maar appendix is normaal, wat doe je dan?

zal men gaan kijken of het geen Meckelitis is.

mogelijke oorzaak voor bloedverlies bij kinderen langs de aars

divertikel van Meckel waar maagmucosa in zit

tekening verdere vorming van endoderm: stap 2, wat gebeurt er dan?

ander woord perineum

urorectaal septum

slide

de navelstreng zal op een actieve / passieve manier worden gevormd

passief

screenshot 1 video (before)

wit = chorionholte

geel = GI stelsel (met ductus vitellinus, dooierzak en allantois)

blauw = amnionholte

screenshit 2 video (after):

we zien op de video het ontstaan van de navelstreng.

deze wordt op een passieve manier gevormd: de amnionholte wordt nl steeds groter en de chorionholte verdwijnt

de dooierzak is hier nog aanwezig, maar die zal verdwijnen.

slide

slide

slide

slide divertikel van Meckel

slide Hoe maag-darmstelsel en allantois geleidelijk aan van elkaar gescheiden worden, met ertussen het perineum.

hebben we als embryo kieuwen?

Wij hebben in aanleg ook iets dat op kieuwen lijkt (de kiewbogen).

In elk van de kieuwbogen loopt een arterie van ventraal naar dorsaal.

Bij ons ontstaan er geen kieuwen uit, maar allerlei structuren in de hals.

de aa vitellinae lopen naar de dooierzak, maar de dooierzak verdwijnt… wat gebeurt er dan met de arteries?

De arteries worden gerecycleerd voor de bevloeiing van de darm later.

verloop aa umbilicales

De aa. Umbilicales bevloeiien de placenta.

Ze brengen zuurstofarm bloed naar de placenta.

Het gaat van het embryo naar de placenta via de hechtsteel.

In de hechtsteel zit de allantois.

Het loopt dus via de hechtsteel en de allantois naar de placenta.

juist of fout: de navelstreng ontstaat uit de buik

fout:

de navelstreng ontstaat niet zomaar uit de buik.

het ontstaat door allemaal structuren die door de kromming samenkomen.

de amnionholte wordt steeds groter en groter, waardoor de chorionholte verdwijnt en helemaal wordt opgevuld met amnionholte.

hierdoor worden de structuren in de navelstreng allemaal samengeduwd, waardoor je een navelstreng krijgt.

door expansie van de amionholte, wordt die dus helemaal omgeven met amnionvlies

tekening: we plakken nu alle tekeningen die we gemaakt hebben op elkaar

• waarom zien we enkel lateraal mesoderm?

• Het is een overlangse doorsnede, dus we kunnen niet veel zien van paraxiaal en intermediair mesoderm.

  Enkel van lateraal mesoderm.

slide

slide

de navelstreng is omgeven door…

amnionvlies

de ductus vitellinus ligt craniaal / caudaal in de navelstreng

craniaal

de allantois ligt craniaal / caudaal in de navelstreng

caudaal

tekening doorsnede navelstreng

• welke structuren verdwijnen er?

• wat blijft er over in de navelstreng

• De ductus vitellinus en dooierzak verdwijnen, dat vinden we later dus niet meer terug.

De allantois verdwijnt ook.

aa en vv vitellinae ook

• Er blijven 2 arteries, maar 1 vene naar de placenta over.

  Een navelstreng bij de geboorte heeft dus 1 grote vene en 2 arteries (1 v. Umbilicalis en 2 aa. Umbilicales).

slide wat is de navelstreng

slide navelstreng