O‘zbek tili tarixi (morfologiya, sintaksis) bo‘yicha amaliy flashcardlar

Ushbu flashcardlar o‘zbek tili tarixi fanining morfologiya va sintaksis bo‘limlari asosida, qadimiy qo‘shimchalar, sonlar, olmoshlar va gap turlarining tavsiflarini o‘z ichiga oladi.

-dachi

Qadimgi asarlar tilida uchrovchi sifatdosh qo‘shimchasi.

-sar

Qadimgi asarlar tilida hozirgi kunda shart mayli qo‘shimchasiga teng keluvchi shakl.

-agu

Qadimgi turkiy tilda jamlovchi son qo‘shimchasi.

-aling

Buyruq-istak maylining $I$ shaxs ko‘plik shakli qo‘shimchasi (masalan, aytaling).

-isar

“Muhabbatnoma” asarida qo‘llangan hozirgi-kelasi zamon shakli qo‘shimchasi.

-ig‘

Qadimgi turkiy tilda tushum kelishigi qo‘shimchasi.

Degul

Eski o‘zbek tilida “emas” inkor so‘zining muqobili.

To‘quz sakson

Qadimgi turkiy hisoblash tizimida $79$ sonini anglatuvchi shakl.

Uch otuz

Qadimgi turkiy hisoblash tizimida $23$ sonini ifodalovchi shakl.

-bon

Eski o‘zbek tilida qo‘llangan ravishdosh qo‘shimchasi.

-la

“Tunla” so‘zi tarkibida uchraydigan ravish yasovchi qo‘shimcha.

Bikin

Qadimgi turkiy tilda “kabi” ma’nosini anglatuvchi ko‘makchi.

Qamuq (qamug‘)

Eski o‘zbek tilida “hamma” degan ma’noni bildiruvchi so‘z.

Boshtinqi

“Birinchi” yoki “avvalgi” ma’nosida qo‘llanuvchi qadimiy so‘z.

Ikagu

Jamlovchi son turiga kiruvchi so‘z.

Kendu (kentu)

O‘zlik olmoshi (hozirgi “o‘z” so‘zi muqobili).

Tekma

Belgilash olmoshi hisoblangan qadimgi so‘z.

-g‘li

Qadimgi turkiy tilga xos sifatdosh formasi.

Intensiv shakllar

Belgining ortiqligini ifodalovchi sifat shakllari.

Per yig‘irma

Hozirda sariq uyg‘ur tilida saqlanib qolgan birikmali sanoq son shakli.

Ikindi

$XIII-XIV$ asrlarga oid yodgorliklarda qo‘llangan “ikkinchi” tartib soni.

Hamin

Fors tilidan o‘zbek tiliga o‘tgan ko‘rsatish olmoshi.

Qayu

Narsa, shaxs va voqea-hodisalarni ajratib ko‘rsatuvchi so‘roq olmoshi.

Shāyad

Istak, taxmin va faraz ma’nolarini ifodalovchi yuklama.

Tur va Er

Eski o‘zbek tilida kesimlik affiksi vazifasini bajargan fe’llar.

Vosita kelishigi

Asosan “-in” affiksi bilan ifodalangan va $XV$ asrgacha iste’molda bo‘lgan kelishik.

Izofa

Ikki otning aniqlovchilik munosabatiga kirishuvi va qarashlilik ma’nosini ifodalashi.

To‘liqsiz gap

Biror gap bo‘lagi shaklan ifodalanmagan, lekin ma’no jihatdan tushuniladigan gap turi.

Atov gap

Sarlavhalarda yoki ta’sirchanlikni oshirishda qo‘llaniluvchi, predmetning nomini aytish bilan cheklanadigan gap.

-gärű / -qaru

Jo‘nalish kelishigining qadimiy shakli bo‘lib, keyinchalik ravishlar yoki yordamchi so‘zlar tarkibiga singib ketgan affiks.