begrippenlijst cognitieve (deel 2)

begrippenlijst_slimstampen_-_Yana_Mekeirle

Post-errorslowing

Na het maken van een fout zijn we over het algemeen op volgende trial trager

Psychologische refractoire periode (PRP-effect)

Wanneer twee stimuli die elk een respons vereisen kort na elkaar worden gepresenteerd dan is de respons op 2e stimulus vertraagd is

Residuele wisselkosten

Nog steeds trager zijn na taakwisseling ookal zijn we voorbereid

Stimulus Onset Asynchrony (SOA)

Het tijdsverschil tussen de onset van twee stimuli

Stop-signal reaction time (SSRT)

Schatting van de tijd die nodig is om een voorbereide respons nog te onderdrukken

Stopsignaalparadigma

Experimenteel paradigma gebruikt om het vermogen om voorbereide actie te inhiberen te onderzoeken

Stroop-effect

Wanneer gedrukte kleur niet overeen komt met betekenis van woord

Taakmodel

Interne representatie in het werkgeheugen waarin alle relevante feiten, regels en taakvereisten worden uitgewerkt

Taakset

Specifieke configuratie van mentale processen die met bepaalde stimulus is geassocieerd

Taakswitchparadigma

Flexibiliteit van mensen onderzoeken

Taakwisselkosten

Fenomeen dat proefpersonen op eerste trial waarin ze een nieuwe taak moeten uitvoeren vertraagd zijn

Threated cognition

Meerdere cognitieve processen onafhankelijke van elkaar uitgevoerd

Utiliteit

Opbrengst

Valuatienetwerk

Betrokken bij emotie- en waardegerelateerde beslissingen

Voorbereide Reflex

Proefpersonen bereiden zich voor op taak door zichzelf in toestand te brengen die ervoor zorgt dat taak efficiënt kan worden uitgevoerd

Wisconsin Card Sorting Taak

Neuropsychologische test om schade aan frontale cortex te bepalen. Proefpersonen moeten stapel kaarten sorteren, terwijl af en toe de sorteerregel verandert

Achromatopsie

Neuropsychologische conditie die gekenmerkt wordt door het onvermogen om kleuren waar te kunnen nemen

Akinetopsie

Neuropsychologische conditie: onvermogen om beweging waar te nemen; meestal ten gevolge van een laesie in gebied V5/MT

Amacriene cellen

Inhibitoire interneuronen in retina, verbinden retinale ganglioncellen met elkaar waardoor ze info van verschillende fotoreceptoren met elkaar integreren

Attentional Capture

Het fenomeen waarbij saillante stimuli op een automatische, bottom-up gedreven wijze, de aandachttrekken ➞ onmogelijk om irrelevante afleiders volledig te negeren

Bewegingsparallax

Objecten die zich dicht bij observator bevinden lijken zich sneller te bewegen dan objecten die zich verder weg bevinden

Binoculaire dispariteit

Beide ogen registreren een iets verschillend beeld van de omgeving, waardoor diepte kan worden waargenomen

Bipolaire cellen

Fotoreceptoren verbinden met de retinale ganglion cellen die optische signaal naar de hersenen doorsturen

Blinde vlek

Geen fotoreceptoren, plaats waar informatie het oog via optische zenuw verlaat

Change Blindness

De stimulus ondergaat veranderingen onder bepaalde omstandigheden en deze worden niet worden opgemerkt door de waarnemer

Conjunctief zoeken

Het visueel zoeken naar een object met een unieke combinatie van eigenschappen die ieder op zich niet uniek zijn (serieel zoeken)

Coverte aandacht

Het richtten van de aandacht op een bepaalde locatie, zonder dat de ogen op deze locatie gericht zijn

Deel-geheel effect

Het feit dat het gemakkelijker is om een eigenschap van een gezicht te herkennen als onderdeel van een gezicht dan als losstaand onderdeel

Dichromatie

Vorm van kleurenblindheid waarbij één type kleurreceptor ontbreekt

Dorsale route

Verwerking van positive en bewegingsinformatie (magnocellulaire pad)

Encodering

Berekenen hoe ruimtelijke posities en vormen van een object gebruikt moeten worden om iets met deze objecten te doen

Eigenschap zoeken

Een vorm van visueel zoeken waarbij een object moet worden gevonden wat wordt gedefinieerd door één unieke eigenschap

Elektromagnetisch spectrum

Het volledige bereik van alle elektromagnetische stralingsfrequenties

Equivalent belichtingsmodel

Model wat op basis van Bayesiaanse statistische principes het fenomeen van kleurconstantie probeert te verklaren

→ Eerst kegelexciteerbaarheidsratio’s bepalen en dan bayesiaanse inferentieprincipes

Expertise hypothese

Gezichtsherkenning doet vooral beroep op fijne, gedetailleerde visuele analyses, waarin we gedurende ons leven hoeg mate van expertise hebben opgebouwd

Feature Integration Theorie

Een theorie over visuele zoekprocessen die veronderstelt dat aandacht de verschillende eigenschappen van een stimulus samenbindt

Fovea

Centrum van de retina, hoogste dichtheid van kleurreceptoren + locatie waar detail mee kunnen waarnemen

Functionele specialisatie

Hogere orde visuele gebieden selectieve specialisatie hebben voor verwerking van kleur, vorm en bewegingsaspecten van een stimulus

Fusiform Face Area

Een hersengebied betrokken is bij de verwerking van gezichtsinformatie

Geonen

Volgens Biederman bouwstenen van interne representaties objecten, geometrische vormen

Gezichtsinversie effect

Het effect dat gezichten die ondersteboven worden gepresenteerd veel moeilijker te herkennen zijn dan normaal gepresenteerde gezichten

Globs

Specifieke kleurgevoelige clusters van neuronen in gebied V4

Guided Search

Theoretisch model voor visuele zoekprocessen wat gebaseerd is op assumptie dat verschillende saillentiekaarten met elkaar gecombineerd worden

Herkenning-doorcomponententheorie

Objecten kunnen herkend worden doordat ze opgebouwd zijn uit geonen < Biederman

Horizontale cellen

Output van meerdere fotoreceptoren reguleren + verbinden meerder lichtreceptoren met elkaar

Illusoire figuur

Een visuele illusie die gebaseerd is op de perceptie van randen, zonder dat er sprake is van een contrast of kleurverandering langs deze rand

Kegelexciteerbaarheidsratio

Ratio van exciteerbaarheid van specifieke kleurreceptor, afhankelijk van de eigenschappen van het oppervlak wat het licht weerkaatst

Lineair perspectief

Illusie dat parallelle lijnen van objecten die in de verte verdwijnen elkaar steeds dichter lijken te naderen

Kleurconstantie

Fenomeen dat we de kleur van objecten in onze omgeving als constant ervaren in verschillende belichtingscondities

Magnocellulaire pad

Een deel van de dorsale visuele route, wat vooral betrokken is bij de detectie van beweging en bestaat uit relatief grote neuronen

Microstimulatie

Stimuleren van kleine populatie van neuronen dmv micro-electrode om verandering in hersenactivatie en/of gedrag teweeg te brengen

Monoculaire cues

Visuele diepte cues die door één oog verwerkt kunnen worden

Negatieve nabeelden

Een optische illusie die ontstaat wanneer we na enige seconden staren naar een foto plotseling naar een wit oppervlak kijken

Optische ataxie / Bálints syndroom

Neuropsychologisch syndroom: patiënten hebben moeite met het aanwijzen of grijpen van objecten door schade aan de pariëtaalschors

Overte aandacht

Het richten van aandacht op een specifieke locatie, waarbij ook de ogen op deze locatie worden gericht

Parahippocampal place area

Hersengebied wat selectief gevoelig voor locatie-gerelateerde stimuli, zoals afbeeldingen van huizen

Parvocellulaire pad

Onderdeel van het visuele systeem wat vooral betrokken is bij de verwerking van gedetailleerd object- en kleurinformatie

Perceptual-load theorie

De mate waarin we afgeleid kunnen worden door irrelevantie stimuli hangt af van twee factoren (perceptuele + cognitieve belasting)

Pop-outeffect

Fenomeen dat één object onmiddellijk te detecteren is in visueel display, parallel zoeken

Prosopagnosie

Neuropsychologische conditie die gekenmerkt wordt door een probleem in het herkennen van gezichten

Receptief veld

Eigenschap van stimulus waar een neuron in de visuele cortex gevoelig voor is

Recurrente verbindingen

Terugkoppeling van hogere naar lagere gebieden

Retinale ganglion cellen

Neuronen die de output van het oog naar de laterale geniculate nucleus projecteren

Retinex-theorie

Kleurconstantie verklaren obv wisselwerking tussen retinale en corticale processen

Retonotopische kaart

Overeenkomst tussen locatie op retina en locatie van geactiveerde V1

Sensory gain

Vergroting van amplitude van vroege sensorische ERP componenten, door aandacht (= invloed van aandacht op verwerking stimuli)

Steady-state visual evoked potential (SSVEP)

Wanneer je stimulus met specifieke frequentie herhaaldelijk aanbiedt zal het EEG zich synchroniseren met aanbiedingsfrequentie van deze stimulus

Stereopsis

Optimaal diepte zien (objecten dichtbij door binoculaire dispariteit)

Synchronisatiehypothese

Waarneming van object resulteert in grootschalige activatie van de visuele cortex en hoge mate van synchroniciteit van neurale verwerking tussen verschillende gebieden

Uniforme verbondenheid

Principe van visuele organisatie wat beschrijft hoe iedere verbonden regio met uniforme visuele eigenschappen gezien wordt als één perceptuele eenheid

Ventrale route

Verwerking objecteigenschappen + herkenning (parvocellulaire pad)

Visuele agnosie

Onvermogen om objecten te herkennen

Saillantie

De relatieve opvallendheid van een object, relatieve subjectieve waarde waarin iets zich onderscheidt van de rest, hele subjectieve maat

Laterale Inhibitie

Fenomeen waarbij naburige fotoreceptoren elkaars activatie inhiberen, resultaat is een lokale contrastverhoging van het optische signaal

Wet van Prägnanz

Wat we waarnemen is over het algemeen de meest eenvoudige vorm van alle mogelijke configuraties

Adaptatiehypothese

Simpel neuraal mechanisme, reflectie van adaptie van auditievecortexneuronen aan veranderend geluidspatroon

Afstemmingscurve

Simpel neuraal mechanisme, reflectie van adaptie van auditievecortexneuronen aan veranderend geluidspatroon

Amusi

Toondoofheid

Auditieve scéneanalyse

De verzameling neuronale en cognitieve processen die waargenomen akoestische signalen groepeert tot auditieve bronnen

Auditory Brainstem Responses

Vijf specifieke pieken in het EEG, die opgeroepen worden door de aanbieding van een korte toon

Basilair membraan

Onderdeel van de cochlea, in het binnenoor, waar de trilharen die geluidsgolven registreren zich bevinden

Cochlea

Onderdeel van het binnenoor + geluidstrillingen worden hier omgezet naar een neuronaalsignaal. Ook bekend als: slakkenhuis

Cocktail Party Probleem

Het probleem dat in complexe omgevingen diverse overlappende auditieve bronnen van elkaar gescheiden moeten worden, waarbij we ons maar van één bron bewust zijn

Complexe tonen

Meerdere frequenties tegelijk

Dichotische luistertaak

Veel gebruikte experimentele procedure om de effecten van auditieve aandacht te bestuderen

Geluid

Bestaat uit een trilling / vibratie die zich als een drukgolf verplaatst door een medium

Grooviness

Combinatie van synocopatie + verwachtte precisie

Formanten

Frequentiebanden die sterk door de stem worden geactiveerd

Frequentietheorie

Neuronen verbonden met trilharen vuren op dezelfde frequentie als die van het waargenomen geluid (fout)

Harmonie

Ervaren wanneer 3 of meer tonen gelijktijdig aangeboden worden die qua frequentie een specifieke mathematische relatie tot elkaar hebben

Horizontale organisatie

Geluidsbronnen strekken zich uit in de tijd, maar zijn niet noodzakelijk continu actief

Herschl’s Gyrus

De primaire auditieve cortex; staat ook bekend als A1

Interauraal tijdsverschil

Het verschil tussen het moment waarop een geluid het linker- en het rechteroor bereikt (= 0,5 ms)

Interauraal intensiteitsverschil

Het intensiteitsverschil tussen de auditieve signalen die door het linker en het rechteroor worden geregistreerd (geluid in ene oor net iets harder)

Intercraniale EEG

Een vorm van EEG wat gemeten wordt door middel van diepte electrodes in de hersenen

Mismatch Negativity

Een negatieve ERP component, die opgeroepen wordt door een auditieve stimulus die afwijkt van de verwachting

Modelaanpassingshypothese

MMN is het resultaat van aanpassing van een intern model van auditieve input, model zou opgeslagen zitten in geheugen en na detectie van onregelmatigheid aangepast worden

Prosodie

Ritme, nadruk, intonatie van een spraaksignaal

Schaduwen Shadowingtaak

Experimentele procedure waarbij proefpersoon tijdens dichotische luistertaak een aan één oor gepresenteerde boodschap hardop moet herhalen

Segmentatieprobleem

Zwakke correspondentie tussen akoestische energie in spraaksignaal en grens tussen 2 woorden