Nawe examen 22 december (copy)

massagetal A (2)

geeft het aantal deeltjes in de kern weer, geeft aantal protonen en neutronen weer

atoomnummer

geeft het aantal protonen weer

isotopen

elementen met hetzelfde atoomnummer maar verschillend massagetal

kernkracht

het uiteenvallen van de kern wordt tegengewerkt door de kernkracht. het is de aantrekkingskracht die werkt tussen de kerndelen onderling ongeacht hun lading

natuurlijke radio-isotopen

radioactieve atomen die zonder toedoen van de mens in de natuur voorkomen

kunstmatige radio-isotopen

radioactieve kernen die zijn ontstaan door kernreacties, opgewekt door het toedoen van de mens

vervalreactie

verschijnsel waardoor er bij het uitzenden van straling, deeltjes worden uitgestraald door de kern

alfastraling

tijdens een vervalreactie wordt er een geladen deeltjes uit de kern gestoten

bètastraling

tijdens een verval reactie wordt er een geladen elektron uit de kern gestoten

gammastraling

een energiestraling die spontaan kan vrijkomen als een alfa- of bètastraling een vervalreactie ondergaat

röntgenstraling

energiegolf met eigenschappen die erg lijken op die van gammastraling. De straling wordt kunstmatig aangemaakt in een röntgenbuis waarin elektronen met hoge snelheid botsen op een materiaal

neutronenstraling

een kunstmatige straling die wordt veroorzaakt door het uitstralen van vrije neutronen

kernsplijting

het uiteenvallen van een kern door ze te beschieten met neutronen

massadefect

de massa van de deeltjes die overblijven na de splijting is kleiner dan de massa van de deeltjes voor de splijtingh

halveringstijd

de tijd die nodig is om de helft van een hoeveelheid radioactief materiaal te laten vervallenbe

bestraling

radioactieve bron die zich op zekere afstand bevindt en er geen lichamelijk contact is tussen deze bron en de ontvanger

uitwendig lichamelijke besmetting

rechtstreeks lichamelijk contact waarbij de radioactieve deeltjes worden opgenomen in het lichaamra

radiotherapie

bv het behandelen van kanker patiënten door bestraling van de tumor met ioniserende stralen

frequentie

het aantal golven per seconden met symbool f in Hz

golflengte

de afstand tussen twee opeenvolgende golftoppen en golfdalen met symbool λ in m

golfsnelheid

de snelheid waarmee een golftop zich verplaatst met symbool v in m/s

amplitude

de maximale uitwijking ten opzichte van de evenwichtsstand met symbool A in m

golflengte van radiogolven

tien tot de derde

golflengte microgolven

tien tot de min tweede

golflengte infrarood

tien tot de vijfde

golflengte zichtbaarlicht

tien tot de min zesde

golflengte ultraviolet

tien tot de min achtste

golflengte röntgenstralen

tien tot de min tiende

golflengte gammastralen

tien tot de min twaalfde

verband frequentie en energie

hoe hoger de frequentie hoe energetischer de golf is

h

constante van planck en is gelijk aan 6,63 keer 10^⁻34 J/s

verband temperatuur, energiesprong en golflengte

hoe hoger de bereikte temperatuur, hoe groter de energiesprong van de elektronen en hoe kleiner de golflengte van het uitgezonden licht

4 toepassingen infrarode straling

thermografie, medicinale infraroodlamp, infrarood warmtelamp, infraroodsauna

fluorescentie

straling met een lagere golflengte wordt geabsorbeerd en straling met een hogere golflengte wordt uitgezonden

golflengte van UV-A

320-420nm

golflengte UV-B

280-320nm

golflengte UV-C

100-280nm

effect van UV-A op de mense

zorgt voor huidveroudering en melanoom (kanker)

effect van UV-B

zorgt voor zonnebrand, je wordt er bruin van, je kan er kanker van krijgen

effect UV-C

het is destructief voor huidcellen

2 toepassingen UV straling

aanmaak van vitamine D en het dient als een kiemdodend middel

3 toepassingen röntgenstralen

medische beeldvorming-röntgenopname, medische beeldvorming CT-scan, doorlichten van bagage

4 toepassingen gammastraling

medische beeldvorming - scan, onderzoek van het hart, radiotherapie, steriliseren van medisch materiaal

ioniserende straling

bevat veel energie, staat elektronen en atomen uit de weg om een geladen deeltje te vormen en is schadelijk voor ons lichaam

niet-ioniserende straling

bevat minder energie, ioniseert materiaal veel minder of niet en is minder schadelijk voor ons lichaam

soorten ioniserende straling (3)

gammastraling, UV-straling en röntgenstraling

soorten niet-ioniserende straling

UV-stralen, infrarood, microgolven en radiogolven

4 tips om blootstelling aan straling te verminderen bij gsm gebruik

met oortjes bellen, beltijd beperken, berichtjes sturen ipv bellen, gsm gebruiken met SAT-waarde

symbool proton

p+

plaat van proton

kern

relatieve lading proton

\+1

relatieve massa proton

1

symbool neutron

n0

plaats neutron

kern

relatieve lading neutron

0

relatieve massa neutron

1

symbool elektron

e-

plaats elektron

elektronenwolk

relatieve lading elektron

\-1

relatieve massa elektron

0

wat gebeurd er met niet stabiele atoomkeren

na een tijd zullen de kernen uiteenvallen in één of meerdere stukken. daarbij worden één of meerdere deeltjes uit de kern geslingerd en komt er een grote hoeveelheid E vrij. zo proberen ze in stabiele toestand over te gaan.

wat gebeurd er met de uitgezonden deeltjes ten gevolge van de vervalling

ze worden ioniserende stralen

wat bepaalt de stabiliteit van een atoomkern

het aantal neutronen en protonen, er moeten voldoende neutronen zijn

stabiliteitskromme

geeft voor de bekende isotopen het aantal neutronen in functie van het aantal protonen weer

voor wat staat de schuine lijn in de stabiliteitskromme

massagetal

vul aan (boven naar beneden

alfa straling, atoomkern, gamma deeltje , beta deeltje

bij wat voor kernen komt alfa straling voor?

zwaardere nucliden

uit wat bestaan alfa stralingen

geheel van 2 protonen en 2 neutronen

gevolg alfa straling

wordt meer stabiel

tijdens alfa straling?

tijdens een vervalreactie wordt er een geladen deeltje uit de kern gestoten

tijdens betastraling

een geladen é- (beta-deeltje) wordt uit de kern gestoten

bij welke soort nucliden betastraling

nucliden met veel n0

waarom komt bij beta straling een é- uit de kern

er gebeurd eerst een omzetting: een é- wordt gevormd uit de omzetting van een n0 in een p+ en een e-

reactie van beta straling

wat gebeurd er (niet) tijdens gamma straling

geen deeltjes die uitgestraald worden door de kern

waarom gebeurd “dit” niet tijdens een gamma straling

dit komt doordat een atoomkern die een alfa-deeltje of een bètadeeltje heeft afgegeven meestal nog niet stabiel is.

hoe geraakt gammastraling E kwijt

door elektromagnetische straling uit te zenden

eigenschap gammastraal

geen lading of massa. wanneer gammastraal wordt uitgezonden verandert noch A noch Z, het verliest wel de overbodige E

algemene formule gammastraling

eigenschappen van ioniserende straling

doordringend vermogen en ioniserend vermogen

betekenis doordringend vermogen

= geeft aan hoe gemakkelijk straling door verschillende materialen dringt

voorbeelden doordringend vermogen

alfa wordt al door blad papier tegengehouden

bèta door dunne laag metaal tegengehouden

gamma door bv 4 cm zwaar metaal

betekenis ioniserend vermogen

geeft aan hoe gemakkelijk straling in een materiaal positieve ionen doet ontstaan

voorbeelden ioniserend vermogen

alfa → sterk ioniserend, erg schadelijk bij voedselinname of inademing

bèta minder ioniserend

gamma nog minder

voordelen kernenergie

koolstofarm

levert veel E

goedkoop om met kernenergie elektriciteit te produceren met oude centrales tho

nadelen kernenergie

veel radioactief afval

gevaarlijk → bij rampen worden grote woongebieden onbewoonbaar

kernenergie is duur. Nieuwe centrales kosten veel geld

atomaire massa

u= 1,66 . 10^-27 kg

eerste wet van Newton

traagheidbeginsel

verklaar traagheidbeginsel (4)

elk voorwerp bezit traagheid

een tegenzin om van beweingstoestand te veranderen

elk stilstaand voorwerp blijft stil als er geen F op werkt die het in beweging brengt.

elk bewegend voorwerp blijft bewegen als er geen F op werkt die het doet stoppen

traagheidsbeginsel in 3 delen

een lichaam dat in rust is en waar geen kracht op werkt, behoudt zijn rusttoestand.

een lichaam dat beweegt met een bepaalde snelheid en waar geen kracht op werkt, behoudt die snelheid

een lichaam dat beweegt met een bepaalde snelheid en waar er geen kracht op werkt, behoudt de richting van die snelheid

gevolg traagheidsbeginsel

er is een orrzaak van buitenaf nodig om een verandering van bewegingstoestand te realiseren, de uitwendige oorzaak noemt met kracht.

verband massa en traagheid

Hoe groter de massa, hoe moeilijker het is om de bewegingstoestand ervan te veranderen, er is dan meer kracht nodig om dit te bekomen

Hoe groter de massa, hoe meer het zich verzet tegen een verandering in de beweginstoestand.

De massa van een voorwerp is een maat voor zijn traagheid.

formule positieverandering

𝚫x= x2-x1

formule tijdsverloop

𝚫t= t2-t1

afgelegde weg

het totale aantal meters of kilometers van de verplaatsing.

ERB

eenparig rechtlijnige beweging

formule om snelheid ERB te berekenen (2)

v= 𝚫x / 𝚫t of v.𝚫t

hoe wordt ERB voorgestelt in v(t) grafiek

horizontale rechte

hoe wordt ERB voorgesteld in x(t) grafiek

schuine rechte

fomule gemiddelde snelheid (vg)

vg=𝚫s / 𝚫t