Poetyka ironia i stylizacja

Antyfraza

Mowię x mając na myśli y np: “Jaka piękna pogoda” gdy pada

Ironia narracyjna

Zderzenie różnych stylów, udawana naiwność narratora, dystans wobec postaci i świata przedstawionego

Ironia romantyczna

Artystycznai filozoficzna postawa, w której twórca dystansuje się do własnego dzieła. Autor celowo burzy iluzję fikcji literackiej, obnaża sztuczność tworzywa i bawi się konwencją, manifestując tym samym swoją absolutną swobodę oraz wyższość nad światem przedstawionym

 

STYLIZACJA GATUNKOWA

 odwołanie się do tradycji gatunku literackiego

Pastisz

świadome naśladowanie stylu twórcy, szkoły, epoki – zagęszczenie cech stylowych, nie mające na celu fałszerstwa, ale uwydatnienie cech podstawy; zbliżony do parodii, intencją jest jednak nie ośmieszenie, ale żartobliwa gra z oryginałem i możliwie wierna imitacja; czytelnik ma wrażenie, jakby obcował z oryginałem, ale jakby leciutko „przerysowanym”, co sugeruje np. żartobliwy tytuł; np. Kazimierz Wyka ze zbioru Duchy poetów podsłuchane

Parodia

prześmiewcze i dające efekt komiczny lub karykaturalny naśladowanie czyjegoś stylu, lub formy, gatunku; pisana w celu ośmieszenia; służy krytyce, polemice; posługuje się hiperbolą; wyczuwamy wyraźnie, że do imitowanego wzorca zostało coś „dodane”; np. Trans-Atlantyk Gombrowicza

Persyflaż

Jako odmiana stylizacji parodystycznej; wypowiedź nawiązująca ironicznie do cudzego stylu, ukrywająca szyderstwo pod pozorami gładkiej uprzejmości czy pochwały, powaga maskująca kpinę

PARODIA KONSTRUKTYWNA

·     – użycie „starego” wzorca nie tylko dla ośmieszenia czy polemiki, ale w celu stworzenia „nowej formy, nowego języka; zob. Pornografia Gombrowicza, wykorzystanie dawnych wzorców epickiej literatury, ale pozbawionej już swoich wewnątrztekstowych funkcji; pusta epickość jest tu sposobem podjęcia przez artystę interesujących go tematów

Burleska

odmiana parodii, humor wynika z niedostosowania tematu i stylu

Burleska niska

poważny temat, niski styl (żartobliwy, rubaszny, potoczny) styl

Burleska wysoka

błahy temat, styl wysoki, Oda do wąsów Kniaźnina, „Myszeida” Krasickiego, Słówka Boya-Żeleńskiego  

Parafraza

forma aluzji literackiej; lekkie przekształcenie słów oryginału, zmieniony nieco cytat; Tuwim „Pegaz dęba” à Barańczak „Pegaz zdębiał

Trawestacja

Swobodne przekształcenie całego utworu, zależnie od celu:

1. zachowanie schematu oryginału (np. fabuły) i przeniesienie go w inny kontekst społeczny, kulturowy, inne czasy; najczęściej dotyczy to mitów, baśni; odświeżenie mythos, odkrycie innych motywacji, np. M. Miłosz, Orfeusz i Eurydyka.

2. trawestacja = parodia, burleska niska.