H7: Seksuele problemen bij mannen

Masters & Johnson behandelen een seksueel probleem altijd als een relatieprobleem, bespreek dit. Welke gevolgen heeft dit voor de hulpverlening?

Één van de behandelingsprincipes van de klassieke sekstherapie van Masters & Johnson is dat ze partnergericht werken. Dit komt door het feit dat een seksueel probleem ontstaat in interactie van patiënt, partner en de relatie (driehoek). Deze drie instanties kunnen zich door het seksuele probleem alledrie ‘gekwetst’ voelen, waardoor ze ook alledrie behandeld moeten worden. De implicatie hiervan is dat er sekstherapie/relatietherapie gebruikt wordt waarbij de partner ook aanwezig is. Bij de streeloefeningen in hun therapie is de interactie met de partner ook nodig. Hierdoor is er bij klassieke sekstherapie dus sprake van een patiëntenpaar dat als koppel behandeld wordt en heeft men nood aan een therapeutenpaar (man – vrouw: heteroseksualiteit verondersteld).

Erectiestoornis

Een erectiestoornis verwijst naar de onmogelijkheid om een erectie te krijgen of the behouden tot aan voltooiing van de seksuele activiteit. Dit is erg prevalent bij ouder wordende mannen (bij 50% ouder dan 60 jaar). Het lijden dat een erectiestoornis veroorzaakt neemt wel af met de leeftijd. De prevalentie hangt samen met risicofactoren (cardiovasculaire aandoeningen, DM, depressie, LUTS) en lifestyle factoren (roken, obesitas, beweging).

Medicalisering aan de hand van erectiestoornis, leg uit.

Behandeling: erectiestoornissen worden sinds 1980 behandeld met vacuümpompen, injectie-therapie (ICI of Muse) of vasculaire chirurgie. Het is belangrijk om bij de behandeling ook de partner te betrekken, omdat deze effectief betrokken partij is. Het wordt tegenwoordig ook verholpen met behulp van viagra,levitra en cialis.

Medicalisering van seksuele problemen, licht toe aan de hand van hypoactief seksueel verlangen bij de man.

• overkoepelende aanpak met aandacht voor borderline- of lage testosteronspiegels, andere seksuele disfuncties (niet zelden ED), depressie en door antidepressiva geïnduceerde HSDD (vaak achterliggend probleem).

• Psychologische en relationele problemen komen al dat niet in combinatie met bovenstaande voor.

  • Dus ondanks wat testosteron allemaal belooft, blijft de behandeling van HSDD een complex gegeven.

hypoactief seksueel verlangen bij de man

Er zijn verschillende subtypes van dit seksueel probleem

a) Levenslang – gegeneraliseerd : atypische situatie van man die nooit op geen enkele manier interesse heeft getoond in enige vorm van seksuele activiteit

• Etiologie: ongekend

b) Verworven – situationeel

• Etiologie: andere seksuele disfuncties, parafilie-gerelateerde problemen, parafilieën, intimiteitsproblemen, madonna/prostituee-syndroom, seksuele problemen van partner, chronische ziekte van partner, seksueel misbruik, psychiatrische problemen, psychosociale problemen (fertiliteitsproblemen)

c) Verworven – gegeneraliseerd

• Etiologie: medische problemen, psychiatrische problemen, medicatie, genderidentiteitsstoornis, andropauze/ADAM/PADAM…

Verschillende perspectieven:

- Biologisch: afwezigheid van seksueel verlangen is onnatuurlijk

- Psychologisch: focus op intimiteit

- Sociaal: seksualiteit is sociaal construct en normen van cultuur zijn meest bepalend

Hoe hebben seksuele problemen invloed op de patiënt, partner en de relatie (driehoek)

patiënt: seksueel probleem is niet levensbedreigend, maar…

• Wel een bron van stress (gevoel man/vrouw zijn, confrontatie met ouder worden => erectieproblemen, …)

• Geassocieerd met negatieve gevoelens (minder fysieke en emotionele bevrediging, daling levenskwaliteit, angst voor onbevredigde relatie => als broer en zus samenleven)

Impact op de partner: doorloopt een soort parcours

• Begin: ondersteunend, geruststellend

• Daarna: verwondering (‘zou het iets met mij te maken hebben?’)

• Daarna: kwaadheid, frustratie, bekritiserend, achterdochtig

• Daarna 2 mogelijkheden waarbij afscheid genomen wordt van seksualiteit

▪ Triestheid (‘is die het einde van onze seksuele relatie?’, ‘geen initiatief nemen om een

negatieve ervaring te voorkomen!’)

▪ Bevrijding (‘seks was altijd al een last, hij was altijd al zo veeleisend, het voelde als een taak, goed dat het voorbij is’)

Impact op de relatie

• Afkoeling van de relatie: warmte in de relatie verdwijnt

• Grotere afstand en gevoel van vervreemding

• Relationele spanning en prikkelbaarheid stijgen, net door die weinige intimiteit

• Vluchtgedrag (fantasie, pornografie, …)

▪ Waarom? Hier is het niet erg als er geen erectie komt, je te vroeg klaarkomt, …, want je

wordt niet geconfronteerd met iemand die er last van heeft + je wordt minder persoonlijk

aangesproken op het ‘falen’

Wat is de behandeling van een erectiele stoornis voor en na Viagra

Voor

• intensief diagnostisch proces => psychogeen of organisch?

  • Cruciale vraag: Ochtenderecties?

  • Oorzaak = psychogeen: psychotherapie

  • Oorzaak = organisch: medische behandeling (Intracavernosale injectietherapie, vacuümpomp, intra-urethrale alprostadil (Muse), Chirurgie)

Na

• Geen intensief diagnostisch proces meer => Viagra werkt voor zowel psychogene en organische oorzaak

Stelling: ‘door de medicalisering is het werk van seksuologen overbodig’. Ben je het hiermee eens?

Beargumenteer aan de hand van Rowland.

Rowland

44% van de studies had als criterium om deel te nemen dat men partner moest hebben, maar in slechts 4% werd naar tevredenheid van partner gevraagd

• Als we seksualiteit definiëren als penetratie en uitgaan van ideaal dat simultaan orgasme het meest geweldige gevoel is, dan zou je partner net wel moeten meenemen in de studie!!

• Norm naar voor geschoven, maar niet altijd rekening gehouden met perspectief partner

Leg medicalisering uit aan de hand van premature ejaculatie.

→ Vanaf de jaren 80 werd premature ejaculatie vooral gezien als een psychologisch probleem waarvoor psychotherapie nodig was. Vanaf 2009 kwam meer nadruk op biologische/organische oorzaken, waardoor behandeling met medicatie en geneeskunde belangrijker werd.

Wat is premature ejaculatie en waarmee moet rekening gehouden worden?

→ Premature ejaculatie is een terugkerende ejaculatie met minimale stimulatie vóór, tijdens of kort na penetratie en vroeger dan gewenst. Rekening houden met leeftijd, nieuwheid van partner/situatie, frequentie van seks, duidelijk lijden en uitsluiten van middelengebruik.

Welke psychologische en biologische verklaringen bestaan voor premature ejaculatie?

→ Psychologisch: onbewuste conflicten, vijandige gevoelens, narcisme of onvoldoende controle over opwinding.
→ Biologisch: invloed van serotoninereceptoren, genetische aanleg, verhoogde gevoeligheid van de penis, afwijkingen in zenuwgeleiding en verstoring tussen sympathisch en parasympathisch zenuwstelsel.

Hoe wordt premature ejaculatie behandeld?

→ Met medicatie zoals SSRI’s, MAO-remmers en Dapoxetine, maar ook met coaching, psycho-/sekstherapie en relatietherapie. Verdovende crèmes verminderen prikkeling; viagra of ICI kunnen erectieverlies tegengaan.

Waarom past men farmacotherapie toe bij PE?

→ Farmacotherapie past men toe om 3 redenen:

A. Ter vermindering van zintuiglijke input naar de penis: hiervoor worden verdovende crèmes gebruikt die genitale prikkeling verminderen en het moment van de ejaculatiereflex uitstellen.

B. Ter voorkoming van detumescentie van de penis na ejaculatie: hiervoor wordt ICI of viagra gebruikt (voor patiënten met erectiezwakte)

C. Farmacologische interferentie met ejaculatieproces: dagelijkse inname of on demand inname van SSRI’s of MAO’s

→ Vaak gecombineerde aanpak: Omdat coaching samen met medicatie meer controle geeft over lichamelijke factoren en angst/spanning vermindert.