Ceza Hukuku (Genel Hükümler) Flashcards

Turkish Criminal Law (General Provisions) lecture notes summary as vocabulary flashcards.

Ceza Hukuku

Suçun oluşması, ortaya çıkış şekli ve oluşan suçun karşılığında uygulanacak yaptırımların neler olduğunu düzenleyen kamu hukuku dalıdır.

$5237$ Sayılı Türk Ceza Kanunu

Türkiye'de $1$ Haziran $2005$ tarihinde yürürlüğe giren ve halen uygulanmakta olan temel ceza kanunudur.

Ceza Kanununun Bağlayıcılığı İlkesi ($TCK$ m.$4$)

Ceza kanunlarını bilmemek mazeret sayılmaz kuralını ifade eden ilkedir.

Ceza Kanunlarının Şahsiliği İlkesi ($TCK$ m.$20$)

Ceza sorumluluğu şahsidir ve kimse başkasının fiilinden dolayı sorumlu tutulamaz; bu nedenle tüzel kişilere ceza yaptırımı uygulanamaz.

Kusur İlkesi

Bir kişinin suçlu olabilmesi için hukuka aykırı davranışı gerçekleştirmesinin yanı sıra kusurlu bir iradeye de sahip olması gerektiğini ifade eden 'kusur yoksa ceza da yok' ilkesidir.

Kanunilik İlkesi ($TCK$ m.$2$)

Kanunun açıkça suç saymadığı bir fiil için kimseye ceza verilemez ve güvenlik tedbiri uygulanamaz; kıyas yapılamaz ve örf-adet hukuku kaynak olamaz.

Hümanizm (İnsancıllık) İlkesi

İnsanı ve insan onurunu temel değer kabul ederek failin sosyalleştirilip yeniden topluma kazandırılmasını hedefleyen ilkedir.

Mülkilik (Ülkesellik) İlkesi

$TCK$'nın kabul ettiği en temel ilke olup Türkiye'de işlenen suçlar hakkında failin vatandaşlığına bakılmaksızın Türk kanunlarının uygulanmasıdır.

Faile Göre Şahsilik İlkesi

Vatandaşın kendi ceza kanununa tabi olması gereği yurt dışında suç işleyen Türk vatandaşının belli şartlarla Türkiye'de yargılanmasıdır.

Koruma İlkesi

Ceza kanununun devlete karşı işlenen suçlara uygulanmasıdır; yurt dışında Türkiye'ye karşı suç işleyen yabancının belli şartlarla Türkiye'de yargılanmasını kapsar.

Evrensellik İlkesi

Soykırım veya insan ticareti gibi tüm insanlığı ilgilendiren suçlarda suçun işlendiği yere bakılmaksızın Türkiye'de yargılama yapılmasıdır.

Suçun Faili

Suçu işleyen kişidir ve ceza hukukuna göre sadece gerçek kişiler suçun faili olabilir.

Özgü (Mahsus) Suç

Sadece kamu görevlisi gibi belli bir sıfata sahip kimseler tarafından işlenebilen suç türüdür.

Suçun Hukuki Konusu

Suç ile ihlal edilen yaşam hakkı veya zilyetlik gibi hukuki değer ve menfaatlerdir.

Suçun Maddi Konusu

Üzerinde suçun işlendiği insan, mal veya belge gibi somut varlıklardır.

İcrai Hareket

Bir davranışın 'yapmak veya etmek' şeklinde aktif olarak gerçekleştirilmesidir.

İhmali Hareket

Bireyin yapmak zorunda olduğu bir hareketi 'yapmaması veya etmemesi' sonucunda suçun oluşmasıdır.

Serbest Hareketli Suçlar

Kanunda suçun oluşması için gerekli hareketin nasıl yapılması gerektiği hususunda bir belirleme yapılmamış olan suçlardır.

Bağlı Hareketli Suçlar

Hareketin kanun tarafından özellikle belirlendiği ve bu hareket dışında başka bir şekilde işlenemeyen suçlardır.

Kesintisiz (Mütemadi) Suç

Hukuki ihlalin belli bir süre devam ettiği, suçun tamamlanmasıyla sona erme anının çakışmadığı suç tipidir.

Kast

Suçun kanuni tanımındaki unsurların bilerek ve isteyerek gerçekleştirilmesidir.

Doğrudan Kast

Failin fiili ve sonucu öngörerek isteyerek gerçekleştirmesi durumudur.

Olası (Muhtemel) Kast

Kişinin suçun kanuni tanımındaki unsurların gerçekleşebileceğini öngörmesine rağmen fiili işlemesi ve sonucu göze almasıdır.

Taksir

Suçun kanuni tanımındaki sonucun dikkat ve özen yükümlülüğüne uyulmayarak istenmeden gerçekleştirilmesidir.

Bilinçli Taksir

Failin öngördüğü sonucu gerçekleştirmek istememesine rağmen sonucun tecrübe veya ustalığa güvenilerek önlenebileceğinin düşünülmesiyle oluşmasıdır.

Neticesi Sebebiyle Ağırlaşmış Suç

Kast edilen sonucun ötesinde daha ağır bir neticenin meydana gelmesi durumunda failin bu ağır neticeden en az taksir düzeyinde sorumlu tutulmasıdır.

Haksız Tahrik

Haksız bir fiilin meydana getirdiği hiddet veya şiddetli elemin etkisi altında suç işleyen failin cezasında indirim sağlayan nedendir.

Sapma

İradenin gerçekleştirildiği sırada meydana gelen yanılmalardır ve $TCK$'da açıkça düzenlenmemiştir.

Meşru Savunma

Haksız bir saldırıyı o andaki hal ve koşullara göre orantılı biçimde defetmek amacıyla işlenen ve ceza verilmeyen fiillerdir.

Teşebbüs

Kişinin işlemeyi kastettiği bir suçu elverişli hareketlerle icraya başlayıp elinde olmayan nedenlerle tamamlayamamasıdır.

İşlenemez Suç (Elverişsiz Teşebbüs)

Suçun maddi konusunun olmaması veya kullanılan araçların yetersizliği nedeniyle suçun gerçekleşmesinin imkansız olması durumudur.

Gönüllü Vazgeçme

Failin suçun icra hareketlerinden kendi isteğiyle vazgeçmesi veya neticenin gerçekleşmesini kendi çabasıyla önlemesidir.

İştirak

Tek kişi tarafından işlenebilen bir suçun birden fazla kişi tarafından ortaklaşa gerçekleştirilmesidir.

Azmettirme

Hiç aklında yokken bir kimseye suç işleme kararının verdirilmesidir.

Bileşik (Mürekkep) Suç

Biri diğerinin unsuru veya ağırlaştırıcı nedeni olduğu için tek fiil sayılan, birden fazla suçun birleştiği suç tipidir.

Zincirleme Suç

Bir suç işleme kararının icrası kapsamında değişik zamanlarda aynı kişiye karşı aynı suçun birden fazla işlenmesidir.

Fikri İçtima

İşlediği tek bir fiil ile birden fazla farklı suçun oluşmasına sebebiyet veren kişinin en ağır cezayı gerektiren suçtan cezalandırılmasıdır.

Adli Para Cezası

En az $5$ ve en fazla $730$ gün olarak belirlenen gün sayısının günlük $100$ ile $500$ TL arası bir meblağ ile çarpılarak ödenmesidir.

Hapis Cezasının Ertelenmesi

$2$ yıl veya daha az süreli hapis cezasına mahkum edilen kişinin belirli şartlarla cezasının infazının ertelenmesidir.

Koşullu Salıverilme

Cezanın belli bir kısmını infaz kurumunda iyi halli çeken hükümlünün kalan süreyi dışarıda denetimli olarak geçirmesidir.

Müsadere

Suça konu olan veya suçta kullanılan eşya ya da kazancın mülkiyetinin devlete geçirilmesini öngören güvenlik tedbiridir.

Tekerrür

Bir suçtan dolayı kesin hükümle mahkum olduktan sonra belirli süreler içinde yeniden suç işlenmesi durumudur.

Dava Zaman Aşımı

Suçun işlendiği andan itibaren kanunda belirlenen sürenin geçmesiyle devletin dava açma hakkının sona ermesidir.

Uzlaştırma

Mağdur ve şüphelinin tarafsız bir uzlaştırmacı aracılığıyla anlaşarak kamu davasını durdurması veya düşürmesidir.