De Renaissance en de Nederlandse Republiek

Deze flashcards behandelen de belangrijkste begrippen en gebeurtenissen uit de aantekeningen over de Renaissance, de Reformatie, de Nederlandse Opstand en het bestuur van de Republiek in de Gouden Eeuw.

De mens richtte zich in de middeleeuwen op God en het hiernamaals; het motto van deze tijd was __________.

Memento mori

Het motto van de vroeg moderne tijd was __________, wat "Pluk de dag" betekent.

Carpe Diem

Onder de Grieken en Romeinen stond de mens voorop en de herleving van deze klassieke oudheid wordt de __________ genoemd.

renaissance

Het woord renaissance betekent letterlijk __________.

wedergeboorte

Geleerden die de mens centraal stelden en de teksten uit de oudheid bestudeerden, werden __________ genoemd.

Humanisten

De humanist Erasmus bespotte misstanden in de kerk in zijn werk __________ uit $1509$.

Loft der Zotheid

In $1517$ protesteerde Maarten Luther tegen de __________, waarmee men zonden kon "wegkopen".

aflaat brieven

Mensen die anders dachten dan de officiële kerkleer werden aangeduid met het scheldwoord __________.

Ketter

Johannes Calvijn stimuleerde verzet tegen vorsten die het __________ bestreden.

ware geloof

Franse calvinisten of protestanten staan ook wel bekend als __________.

Hugenoten

De edelen kwamen in verzet tegen Koning Filips II omdat hij te streng optrad en streefde naar te veel __________.

centrale macht

In de context van de religieuze conflicten was "Paap" een scheldwoord voor __________.

katholieken

De aanleiding voor de Bajarige Oorlog was de __________, wat Filips II erg boos maakte.

Beeldenstorm

Filips II stuurde de __________ naar de Nederlanden om de orde te herstellen nadat Margaretha de Beeldenstorm niet kon voorkomen.

hertog van Alva

De naam _________ was oorspronkelijk een scheldwoord voor vluchtelingen en opstandelingen, wat "bedelaars" betekent.

Geuzen

Willem van Oranje werd door Filips II __________ verklaard, wat betekende dat iedereen hem voor een beloning mocht vermoorden.

vogelvrij

Aan het einde van zijn leven werd Willem van Oranje vermoord door __________.

Balthasar Gerards

Koning Lodewijk XIV streefde naar __________, waarbij de vorst onbeperkte macht heeft.

absolutisme

In Frankrijk had de koning de meeste macht, maar in Engeland lag de meeste macht bij het __________.

Parlement

Tijdens de Roemrijke Revolutie in $1688$ viel __________ Engeland aan en werd later koning.

Willem III van Oranje

Het bestuur van een land door een kleine groep mensen, zoals de regenten in de Republiek, wordt een __________ genoemd.

Oligarchie

De secretaris van de Staten van Holland die de contacten met het buitenland onderhield, was de __________.

Raads Pensionaris

De bevelhebber van het leger en de vloot die vaak uit het Huis van Oranje-Nassau werd benoemd, was de __________.

stadhouder

Tijdens het __________, dat duurde tot $1672$, was Johan de Witt de machtigste man van de Republiek.

Stadhouderloostijdperk

Het economische systeem waarbij geld in bedrijven wordt gestoken om winst te maken heet __________.

Kapitalisme

De Republiek werd rijk als __________, een plaats waar goederen werden opgeslagen voor verdere handel.

stapelplaats

Hugo de Groot stelde dat de zee geen bezit is van staten en schreef over het __________, ofwel regels tussen staten.

volkenrecht

In het rampjaar __________ werd de Republiek aangevallen door Engeland, Frankrijk, Keulen en Münster.

$$1672$$

Armoede, oorlogsgeweld en geloofsvervolging zijn voorbeelden van __________ die mensen uit een land drijven.

Pushfactoren