Osmanlı Yönetimi ve Tarihi Kavramları Flashcard Seti

Osmanlı yönetim sistemi, toplum yapısı, askeri teşkilat, önemli tarihi olaylar, Avrupa'daki Rönesans ve Reform hareketleri ile ilgili temel terimleri kapsayan kelime kartları.

Müsadere

Devletin suç işleyen/görevden alınan kişilerin mal varlığına el koyarak güçlenmelerini engellemesi

Veraset anlayışı

Tahtın kime geçeceğini belirleyen sistem. Osmanlı’da en güçlü olan tahta geçer

Sancak sistemi

Şehzadelerin sancaklara gönderilerek devlet yönetimini öğrendiği sistem

Kafes sistemi

Taht kavgasını önlemek için şehzadelerin saraya hapsedildiği sistem

Ekber ve Erşed sistemi

Tahta hanedanın en yaşlısının geçtiği veraset sistemi

Divan-ı Hümayun

Devletle ilgili önemli siyasi, askeri ve idari kararların alındığı en yüksek meclis

Taşra

Başkent dışındaki yerleşim yerleri

Eyalet

Osmanlı’nın geniş topraklarını yönetmek için kullandığı yönetim sistemi

Payitaht

Yönetim merkezi başkent

İstanbul

Osmanlı’nın başkenti

Kanunname-i Kadim

Osmanlı’da eski geleneksel kanunların geçtiği anayasa

Millet sistemi

Farklı dinlere mensup toplumların kendi kurallarına göre yönetilmesi sistemi

Şerri hukuk

İslam dinine dayalı kanunlar

Örfi hukuk

Padişahın koyduğu, ihtiyaçlara dayanan kanunlar

Berat

Padişahın verdiği resmi görev/ayrılık belgesi

Fetva

Dini bir konuda verilen resmi hüküm

Ulema

İslam dini & hukuku konusunda uzmanlaşmış alimler

Sadrazam

Padişahın mutlak vekili

Vezir

Padişahın yardımcısı

Nişancı

Padişahın tuğrasını çeken ve resmi belgeleri düzenleyen memur

Reisülküttap

Devletin yazışmalarını yürüten ve dış işlerle ilgilenen memur

Defterdar

Devletin maliyesinden sorumlu memur

Şeyhülislam

Osmanlı’da en yüksek dini otoriteye sahip memur, fetva verir

Kadı

Şerri hukuka göre yargı yapan kişi

Kazasker

Kadı ve müderris atayan kişi

Müderris

Medreselerde dini eğitim veren öğretmen

Müftü

Dini konularda halkın sorularını yanıtlayan ve fetva veren din alimi

Beylerbeyi

Eyaletlerin en üst yöneticisi

Sancakbeyi

Sancaklardan sorumlu yönetici

Subaşı

Şehirlerin güvenliğini sağlayan yerel yöneticiler

Lala

Şehzadelere eğitim veren öğretmenler

Balyos

Osmanlı’daki Venedik elçisi

Voyvoda

Osmanlı’ya bağlı Eflak-Boğdan bölgesinin yöneticisi

İlmiye

Eğitim, din ve hukukla ilgilenen sınıf

Kalemiye

Bürokrasi ve yazışma işlerini yapan sınıf

Seyfiye

Askerlik ve yönetim görevlerini yapan sınıf

İznik Orhaniye Medresesi

Osmanlı’da açılan ilk medrese

Danişment

Medrese eğitiminde ileri düzeydeki öğrenci

Softa

Medrese eğitimine yeni başlamış öğrenci

Sahn

En yüksek medreseleri ifade eder

İcazetname

Medrese mezunlarına verilen ve sahip olan kişiye öğretme yetkisi veren diploma

Birun

Sarayın dış işlerinin yönetildiği bölüm

Enderun

Sarayın içindeki seçilmiş öğrencilere eğitim veren kurum

Harem

Padişahın ailesinin yaşadığı ve özel hayatının geçtiği bölüm

Kapıkulu askerleri

Direk padişaha bağlı olan askerler

Devşirme

Osmanlı’nın gayrimüslim çocukları toplayıp devlet yönetimine aldığı sistem

Lağımcı

Yerin altından kalelerin içlerine tünel kazan askerler

Cebeci

Ordunun silah teçhizatından sorumlu askerler

Humbaracı

Top gibi patlayıcı silahlar kullanan askerler

Saka

Orduya ve halka su taşıyan görevli

Mehterhane

Orduya moral veren askeri müzik topluluğu

Vakıf

Hayır amacıyla kurulan kurum

Yevmiye

Günlük maaş

İmarethane

Fakir, yolcu ve ihtiyaç sahiplerine ücretsiz hizmet veren kurum

Bani

Cami, mederese, vb hayır kurumlarını yaptıran kişi

Zaviye

Küçük tekke

Tekke

Tasavvuf eğitimi verilen, dervişlerin yaşadığı dini yapı

Kaza

Kadı tarafından yönetilen yönetim ve yargı birimi

Patrik

Protestsan mezhebi lideri

Kardeş katli

Taht kavgalarını önlemek için kardeş katlini yasallaştıran uygulama

Cülus bahşişi

Tahta çıkan padişahın askerlere dağıttığı para

Halifelik

İslam dünyasının dini liderliği

Hilafet

İslam dünyasının dini liderliği

Cem Sultan Olayı

Fatih’in oğulları arasındaki taht kavgasının sonucu olarak Cem Sultan’ın Avrupa’ya sığınması ile Osmanlı’nın iç işlerine müdahale edilmesi.

Mısır Seferi

YSM’nin memluklar üzerine yaptığı ve halifeliği Osmanlı’ya geçiren sefer

Şahkulu İsyanı

Safevi etkisiyle Anadolu’da çıkan şii isyanları

Çaldıran Savaşı

Osmanlı’nın Safevileri yendiği ve O. Doğu’yu kontrol altına aldığı savaş

Mercidabık Savaşı

Memluklerin yenildiği ve Suriye’nin alındığı savaş

Ridaniye Savaşı

Memluklerin yenildiği ve Mısır’ın alındığı savaş

Turnadağ Savaşı

Dulkadiroğulları ile yapılan savaş

Mohaç Savaşı

Macaristan’ın kısa sürede alındığı savaş

Safevi Hanedanı

İran’da kurulan Şii mezhebine bağlı devlet

Memlükler

Mısır ve Suriyede hüküm süren bir devlet

Habsburglar

Avusturya’da güçlü bir hanedan, Osmanlı’nın rakibi

Rönesans

Avrupa’da bilim ve sanatın geliştiği dönem

Reform

Hristiyanlıkla kiliseye karşı başlatılan dini hareket. Yeni mezhepler oluşmuştur.

Coğrafi Keşifler

Yeni ticaret yolları bulmak için yapılan denizcilik hareketleri

Skolastik düşünce

Kilise otoritesine dayalı, düşünmeyi engelleyen Orta Çağ düşünce sistemi

Dogmatizm

Eleştiriye kapalı düşünce anlayışı

Endüljans

Katolik kilisesinin para karşılığında günahları affettiğini iddia eden belge

Enterdi

Bölge halkının dini hizmetlerden mahrum bırakıldığı ceza

Aforoz

Bir kişinin katolik kilisesi tarafından dinden çıkarılması

Engizisyon

Kilisenin dine aykırı düşünceleri cezalandırdığı yargı sistemi

Şii

Hz. Ali’nin soyunun halife olması gerektiğini savunan islam mezhebi

Sünni

Dört halifeyi kabul eden dini sistem

Ortodoks

Bizans etkili hristiyan mezhebi

Protestan

Reform sonucu oluşan bir hristiyan mezhebi. Papa’nın otoritesini reddeder

Kalvenizm

Jean Calvin’in görüşlerine dayanan ve disiplinli yaşamı savunan protestan mezhebi

Anglikanizm

İngiltere’da kralın başta olduğu hristiyan mezhebi

Martin Luther

Endüljans’a karşı çıkıp Reform’u başlatan Alman din adamı

Şarlken

Avrupa’da Osmanlı’nın büyük rakiplerinden olan bir imparator

Layoş

Mohaç savaşında Osmanlı’ya yenilip ölen Macar kral

Ferdinand

Şarlken’in kardeşi

François

Şarlken’e karşı Osmanlı ile ittifak kuran Fransız kral

Ebu Suud Efendi

Önemli şeyhülislam, kanunları İslam hukukuna uygun hale getirmiştir

Sokullu Mehmet Paşa

Pek çok padişahın döneminde sadrazamlık yapmış güçlü bir devlet adamıdır

Davudi Kayseri

İlk müderrislerden

Lala Şahin Paşa

Rumeli fetihlerinde önemli rol oynamıştır. İlk Rumeli beylerbeyi

Uluğ Bey

Matematik ve astronomi alanlarında çalışmıştır

Ali Kuşçu

Matematik ve astronomi alanlarında çalışmıştır. Fatih Sultan Mehmet ile aynı dönemde doğrudan çalışmıştır.